M. Kool

Officiële brief/aanmaning.

Dit document is een formele sommatie wegens een betalingsachterstand van "standplaatsgeld". De Firma M. Kool en Zn., gevestigd aan de Iepenweg in Amsterdam-Oost, verhuurde blijkbaar marktkramen aan derden. De toon van de brief is dwingend. Er wordt gedreigd met het intrekken van de vergunning door Burgemeester en Wethouders als de schuld niet binnen twee dagen (vóór 30 juni 1939) wordt voldaan. De rode onderstreping van de deadline benadrukt de urgentie. De handgeschreven aantekening "30-6-39 behandeld" suggereert dat er op de dag van de deadline actie is ondernomen of dat de betaling is verwerkt. Opvallend is de spelling die destijds gebruikelijk was (zoals "uiterlyk", "mynen", "vrydag", "zyn"), waarbij de 'ij' consequent als 'y' werd getypt.

Officiële brief/aanmaning.

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie aan de firma M. Kool en Zn. wegens een achterstand in de betaling van standplaats- en kramengeld. De firma treedt blijkbaar op als verhuurder van marktmateriaal. De directeur stelt een ultimatum: indien de schuld niet binnen twee dagen (vóór 30 juni) is voldaan, zal hij bij het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) aandringen op het intrekken van de vergunning. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is typerend voor de vooroorlogse administratieve stijl, met archaïsche spellingen zoals "bylage", "uiterlyk", "Vrydag" en naamvalsgebruik ("te mynen kantore", "den betaaldag"). * **Toon:** De toon is dwingend en zakelijk. Er wordt expliciet gewezen op de gevolgen voor de bedrijfsvoering van de geadresseerde: niet alleen verlies van de vergunning, maar ook het verlies van klanten (de huurders) die dan gedwongen worden elders hun kramen te betrekken.

Zakelijke brief / Aanmaning

* **Inhoud:** De brief is een laatste sommatie aan de firma M. Kool en Zn. wegens achterstallig standplaatsgeld en kramengeld. Er wordt een harde deadline gesteld: betaling moet uiterlijk overmorgen (30 juni 1939) geschieden bij de kassier aan de Jan van Galenstraat. * **Sanctie:** Bij niet-tijdige betaling dreigt de directeur de vergunning voor het plaatsen van kramen te laten intrekken door het college van Burgemeester en Wethouders. Dit zou betekenen dat de firma haar bedrijfsactiviteiten op de Amsterdamse markten niet meer kan voortzetten. * **Bedrijfsmodel:** Uit de tekst ("Uw huurders zullen dan verplicht zyn hun kramen enz. elders te huren") valt af te leiden dat de firma M. Kool en Zn. optrad als exploitant of verhuurder van marktkramen aan individuele marktkooplieden. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele spelling en grammatica van voor de Tweede Wereldoorlog (bijv. "uiterlyk", "mynen", "zyn", "bylage"). De toon is streng en ambtelijk.

Document

Dit document is een administratieve inventarisatie van marktvergunningen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De lijst bevat namen van kooplieden, hun woonadressen en de markten waarvoor zij een vergunning hebben (zoals de Nieuwmarkt, Waterlooplein en Uilenburg). Meest opvallend zijn de visuele markeringen: * **De rode 'I':** Aan de linkerzijde zijn bij verschillende personen grote rode letters 'I' geplaatst. Gezien de context van 1941 en namen als Cohen, Swaab en Van Collem, staat deze 'I' vrijwel zeker voor 'Israëliet' (Joods). Dit was een administratieve methode om Joodse ondernemers te identificeren. * **Doorhalingen en 'Intrekken':** Veel vergunningen worden gemarkeerd voor intrekking. Bij sommigen staat "2x opgeroepen niet geweest", wat duidt op een gedwongen administratief proces waarbij afwezigheid direct leidde tot verlies van het middel van bestaan. * **Handhaving:** Sommige (niet-Joodse) kooplieden geven aan hun vergunning te willen behouden, zelfs als ze momenteel niet op de markt staan. ---

Administratieve lijst/verslag (waarschijnlijk afkomstig van de Dienst Marktwezen).

Het document fungeert als een interne controlelijst voor een ambtenaar van het marktwezen. Het doel is het opschonen van het vergunningenregister. Er kunnen drie categorieën handelaren worden onderscheiden: 1. **De actieve/behoudende groep:** Personen die hun vergunning willen behouden ondanks dat ze tijdelijk minder aanwezig zijn (bijv. Van Collen, Van Boven, Jongenhuis). 2. **De gestopte groep:** Vergunninghouders die de zaak hebben overgedragen of geen bezwaar hebben tegen intrekking (Blonk, Ladru, Koenders). 3. **De 'verzuimers':** Handelaren die na herhaalde oproepen niet zijn verschenen. Voor hen wordt geadviseerd de vergunning direct in te trekken (Soep, Brune). De afkorting "m.i." staat hier voor "mijns inziens". De annotaties "X" en "F" en de doorstrepingen wijzen op een actieve verwerking van deze lijst in een ander systeem of register.

Getypte namenlijst (mogelijk een doorslag).

* **Inhoud:** Het document bevat 84 namen van personen, telkens vergezeld van hun geboortedatum. De data zijn genoteerd in dag-maand-jaar formaat, waarbij het jaar is afgekort met een apostrof (bijv. '98 voor 1898). * **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar niet strikt binnen de letters (bijv. 'Aardewerk' komt voor 'Aldewereld', maar 'Appelboom' volgt daarna). Dit duidt op een administratieve lijst die mogelijk handmatig of per sectie is samengesteld. * **Bijzonderheden:** Aan het einde van de tweede kolom staan bij enkele namen kleine 'v'-tekens (Vischjager v, Vischschoonmaker v). Dit kunnen administratieve vinkjes zijn of een aanduiding voor een specifieke status (zoals 'vertrokken' of 'vrijgesteld').

Getypte namenlijst met handgeschreven annotaties en tekens.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, maar verdeeld over twee kolommen die parallel lopen. * **Codering:** De prefixen zoals 'E2/' en breukgetallen (bijv. 26/129) verwijzen naar administratieve dossiers of kaartnummers in een kaartsysteem. * **Symboliek:** * De **'x'** achter de data lijkt een standaard afvinkteken voor aanwezigheid of verwerking. * Het **omcirkelde kruis** (bijv. bij L. v.d. Berg) duidt vaak op een mutatie: afvoer, overlijden of transport. * De toevoeging **'(m) L'** (bijv. Aardewerk en Querido) duidt waarschijnlijk op een specifieke status of bestemming (mogelijk 'L' voor Lager/Kamp). * **Handgeschreven notities:** De aantekening "Ingel. 28/2-42" bij E. Rootveldt suggereert een specifieke gebeurtenis op die datum (bijv. 'ingeleverd' of 'ingelicht'). De naam "Zomper" bij H. Swart is een persoonsnaam of verwijzing die later is toegevoegd.

Getypte namenlijst met handgeschreven aantekeningen en markeringen.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam, hoewel er handgeschreven toevoegingen zijn die deze volgorde onderbreken (zoals Gobets onderaan de eerste kolom). * **Numerieke codes:** De breuken aan de linkerzijde (zoals 7/13) verwijzen zeer waarschijnlijk naar transportnummers en volgnummers op die lijsten, of naar specifieke dossiers/kaarten in een cartotheek. * **Symboliek:** * De **'X'** achter de namen is een veelvoorkomende administratieve markering in oorlogsarchieven om aan te geven dat een persoon is "afgevoerd", overleden of dat de actie is voltooid. * De **omcirkelde 'L'** staat vaak voor "Lager" (kamp) of een specifieke barak-indicatie. * De **omcirkelde 'Z'** kan duiden op "Ziekenhuis" of "Ziek". * De handgeschreven notitie **'overl.'** (bij Matteman en Roodveldt) bevestigt dat deze personen tijdens het administratieve proces als overleden zijn geregistreerd. * **Handgeschreven correcties:** Er zijn correcties aangebracht in data en namen, wat duidt op een "levend" document dat herhaaldelijk werd bijgewerkt.

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

Administratief register/ledenlijst.

* **Schrift:** Het document is geschreven in een geoefend, administratief cursief handschrift. * **Kolom S. en №:** Deze lijken te verwijzen naar een archiefstructuur of dossiernummers. De nummers in de S.-kolom (11 t/m 14) groeperen de records. * **Adressering:** De adressen bevatten aanduidingen voor verdiepingen: "hs" staat voor 'huis' (begane grond), Romeinse cijfers (I, II, III, IV) duiden de etage aan. * **Nomenclatuur:** De namen zijn veelal typisch voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam van die tijd (bijv. Italiaander, Lakmaker, de Hond, Meents, Isaac). * **Correcties:** Enkele regels zijn met een dikke streep doorgehaald, wat duidt op een mutatie in de administratie (bijv. overlijden, verhuizing of uitschrijving).

Document

* **Handschrift:** Het betreft een uniform administratief handschrift uit het midden van de 20e eeuw. De letters zijn goed leesbaar. * **Structuur:** De lijst is georganiseerd op basis van een dossier- of serienummer (E1) en een volgnummer. Er zijn correcties zichtbaar (bijv. bij J. Degen). * **Terminologie:** Gebruik van afkortingen zoals 'hs' (huis/begane grond), 'str' (straat), 'Nw' (Nieuwe) en Romeinse cijfers (I, II, III, IV) voor verdiepingen is standaard voor Amsterdamse adresregisters uit die tijd. * **Geografie:** De meeste adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt, de Indische Buurt en de oude Jodenbuurt van Amsterdam (bijv. Rapenburgerstraat, Blasiusstraat, Tugelaweg).

Document

* **Structuur:** De lijst is geordend per "Lijn" (mogelijk administratieve secties of tramroutes gebruikt voor logistieke doeleinden) en bevat unieke persoonsnummers. * **Geografie:** Alle genoemde straten bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Jodenbuurt (o.a. Rapenburgerstraat, Weesperstraat, Nieuwe Kerkstraat). * **Notatie:** Huisnummers worden gevolgd door verdiepingsaanduidingen (I, II, III) of 'h' (huis/begane grond). Herhalingstekens (") worden gebruikt om dubbele namen of straatnamen aan te geven. * **Correcties:** Twee regels (Elzer en De Viet) zijn horizontaal doorgestreept, wat duidt op een wijziging in de status, een verhuizing of foutieve invoer. ---

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

Document

* **Persoonsgegevens**: De kaart heeft betrekking op een persoon genaamd **M. Kool**. Het getal **14170** is vermoedelijk een registratie- of personeelsnummer. De datum **23/10 11** staat hoogstwaarschijnlijk voor de geboortedatum: 23 oktober 1911. * **Administratieve inhoud**: Het document is een registratie van gewerkte uren en loonbetalingen. Er is sprake van een standaard werkweek van **48 uur**. * **Terminologie**: * **bel loon**: Afkorting voor 'belastbaar loon'. * **be J**: Mogelijk een verwijzing naar een specifieke afdeling, kamp of instantie (in de context van de Tweede Wereldoorlog vaak gelinkt aan 'bij Joodse Raad' of een vergelijkbare coderingsvorm). * **p.o.**: Waarschijnlijk 'per order' of 'per opgave'. * **Correcties**: De doorgestreepte naam **Gysselte** suggereert dat de kaart oorspronkelijk voor een ander doeleinde of persoon was bestemd, of dat er een administratieve correctie heeft plaatsgevonden. * **Datering**: De data **13-19/4** en **20-25/4** (april) duiden op opeenvolgende weken (week 15 en 16) in een specifiek jaar.

# TRANSCRIPTIE *extra* vP/HG. den Heer E. Kool, Plantage Kerklaan 6 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 10. 1/74/2 M. 3 September 1940. Naar aanleiding van Uw briefkaart ingekomen op 31 Augustus jl. verzoek ik U mij te willen berichten, inzake welke aangelegen- heid U mij wenscht te spreken. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, bovenkant midden:] *Verzonden 3/9* [Rechtsboven:] vP/HG. [Adres, rechts van het midden:] den Heer E. Kool, Plantage Kerklaan 6 II, Amsterdam-Centrum. [Daaronder:] Wijk 10. [Links boven de tekst:] 1/74/2 M. [Datum:] 3 September 1940. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw briefkaart ingekomen op 31 Augustus jl. verzoek ik U mij te willen berichten, inzake welke aang...

# TRANSCRIPTIE den Heer W.P.Kool, Haarlemmerdyk 121 boven, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wyk 9. 53/74/2 M. 12 November 1940. Hiermede verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedryfschef van mijn dienst, den heer J.Broerse, die kantoor- houdt in de hal op de Centrale Markt (No.H 69) des voormiddags tusschen 9 en 10 uur....

# TRANSCRIPTIE 53/55/2 M. *\[Handgeschreven in inkt:]* Verzonden 19/7 G. 18 Juli 1939. den Heer H.L. Kool, Iepenweg 26, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 16 dezer ver- zoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedryfschef van myn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de Hal op de Centrale Markt, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, ondersteboven geschreven:] *Woensdag 11 October 1944* H. A. Tolhuysen. Tenkatestraat 2 (bel) accord. — JOHANNES WILHELMUS KOOL, geb: 15/12-1917 te Haarlemmermeer. Groentenhandelaar - Staring- straat 22. Amsterdam-West. Kool verkocht appelen à f 1.20 per kg. Partij appelen aan het publiek verkocht voor f 0.25 per kg. — A. Brand. Overtoom 471 winkel (accord). J. de V...