J. Dijkstal
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 34
J. Dijkstal was een marktkoopman actief op de Lindengracht en de Centrale Markt. Hij had een voormalig loondienstverband bij hemzelf (waarschijnlijk een administratieve fout in de bron of referentie naar een andere rol) en later als zelfstandig kleinhandelaar. In 1941 werd hij beschuldigd van diefstal van zeven lege kisten door een grossier, waarna hij en partner R.W. Kreyte voor 14 dagen werden geschorst. Dijkstal protesteerde tegen de beschuldiging van diefstal. Hij overleed of verdween na 1941, gezien de laatste documentatie uit dat jaar.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Inspectierapport / Ambtelijk verslag van de marktinspectie.
* **Inhoud:** Het document betreft een inspectierapport over de staat van weegschalen op de markt aan de Lindengracht in Amsterdam. De inspecteur constateert bij vier specifieke marktkramers (Hilgers, J.W. Dijkstal, J. Dijkstal en E. Koning) dat hun weeginstrumenten niet aan de wettelijke eisen voldoen. * **Overtredingen:** * **Hilgers:** Weegt 1 ons te weinig; herhaalde waarschuwingen (sinds 1937) hebben niet geholpen. * **J.W. en J. Dijkstal:** Schalen niet in orde; eveneens reeds eerder gewaarschuwd in 1937. * **E. Koning:** Gebruik van een los stuk ijzer op de schaal (vermoedelijk om het gewicht te manipuleren), ondanks eerdere waarschuwingen. * **Bestuurlijke afhandeling:** De inspecteur adviseert de overtredingen formeel te "aantekenen". De latere krabbels rechtsboven en onderaan laten zien dat de betrokkenen op 10 juli 1939 zijn opgeroepen en "ernstig gewaarschuwd" door een zekere heer van Duinhoven. * **Structuur:** Het document is gestructureerd per marktkraam (pck No/plek nummer), waarbij de geschiedenis van eerdere waarschuwingen per persoon wordt aangehaald om de ernst van de situatie te benadrukken.
Officieel rapport / ambtsbericht.
* **Inhoud:** Het document betreft een screening van de 69-jarige J.H. Wiereijn die na jarenlang in loondienst te hebben gewerkt (onder andere bij J. Dijkstal) weer als zelfstandig kleinhandelaar op de markt wil gaan staan. Hij beoogt een plek op de Lindengracht-markt in Amsterdam. * **Toon en taal:** Zakelijk, ambtelijk en feitelijk. Er wordt nadruk gelegd op de betrouwbaarheid van de aanvrager door te verwijzen naar zijn 40-jarige ervaring en de getuigenis van de Chef-Marktopzichter. * **Administratief proces:** De controleur geeft een positief advies. De handgeschreven notities onderaan tonen de snelle afhandeling van de bureaucratische molen: binnen één dag (van 7 naar 8 mei) is het rapport gelezen, geaccordeerd en doorgezonden naar Den Haag (waarschijnlijk naar een overkoepelend ministerie of keuringsdienst). * **Uiterlijke kenmerken:** Getypt op een schrijfmachine met blauw/paars stempelinkt voor het kenmerk bovenin. Bevat originele handtekeningen en parafen. ---
Officieel bericht / brief.
* **Inhoud:** De brief is een officiële aanzegging van een toegangsontzegging tot de Centrale Markt in Amsterdam. De heer Dijkstal wordt beschuldigd van diefstal op de markt op 15 april 1941. * **Maatregel:** Op basis van het marktreglement (artikel 35 lid 1) krijgt hij direct een verbod van twee weken (18 april t/m 1 mei). Daarnaast wordt er een verzoek ingediend voor een mogelijke uitsluiting voor langere termijn. * **Stijl:** De toon is strikt zakelijk en autoritair, kenmerkend voor ambtelijke correspondentie uit die tijd. * **Aantekeningen:** Er zijn diverse handgeschreven notities toegevoegd voor administratieve verwerking (verzenddatum, wijkindeling en mogelijk een paraaf of naam van een behandelaar).
Ambtelijke brief/rapportage betreffende een marktontzegging.
* **Inhoud:** De directeur van de Centrale Markt rapporteert een diefstal van zeven lege kisten door twee geregistreerde kopers (Kreijt en Dijkstal) ten nadele van een grossier. De directeur heeft hen reeds voor 14 dagen geschorst, maar adviseert de Wethouder/Regeringscommissaris om een zwaardere straf op te leggen: zes maanden ontzegging voor Kreijt (die een recidivist is) en vier maanden voor Dijkstal. * **Bestuurlijke context:** De brief is gericht aan de Wethouder voor de Levensmiddelen, maar noemt in de tekst de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam". Dit is een directe verwijzing naar de bestuurlijke structuur tijdens de Duitse bezetting. In maart 1941 werd de gemeenteraad ontbonden en werd E.J. Voûte aangesteld als regeringscommissaris, die de bevoegdheden van de burgemeester en de raad overnam. * **Handhaving:** Het document toont de strikte controle op de voedselvoorziening en de orde op de markt tijdens de oorlog. Zelfs de diefstal van 'ledige kisten' werd hoog opgenomen en leidde tot langdurige uitsluiting van de economische activiteit op de markt.
Ambtsbericht/Rapportage betreffende marktstraffen.
Het document is een ambtelijke kennisgeving over de disciplinaire bestraffing van twee handelaren (kooplieden) op de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de zaak is de diefstal van zeven lege kisten van een grossier genaamd Van Belle op 15 april 1941. De schrijver (vermoedelijk de marktmeester of een directielid van de markt) rapporteert dat hij gebruik heeft gemaakt van zijn bevoegdheid onder Artikel 35 van het Marktreglement om beide heren voor twee weken de toegang tot de markt te ontzeggen. Opvallend is de vermelding van het 'strafblad' van Kreyte: hij was een recidive-dief wiens eerdere proeftijd (van een zware straf uit 1939) toevalligerwijs net een maand voor het nieuwe vergrijp was afgelopen.
Handgeschreven brief op gelinieerd papier.
* **Inhoud:** De schrijver, J. Dijkstal, protesteert tegen een beschuldiging van "diefstal" in een eerdere correspondentie. Dijkstal voert aan dat deze term onterecht is en vraagt de geadresseerde om de zaak niet verder te verspreiden of te behandelen totdat Dijkstal hersteld is van een ziekte. Bij de brief is een eerder ontvangen schrijven gevoegd (geretourneerd). * **Toon:** De brief is formeel en beleefd ("Weledele Heer", "u. dw."), maar de strekking is defensief en stellig wat betreft de ontkenning van de beschuldiging. * **Marginalia:** De potloodnotities onderaan lijken afkomstig van de ontvanger of een dossierbeheerder. De vraag "Er is toch p b. acte opgemaakt?" suggereert een interne controle of er daadwerkelijk een officieel proces-verbaal of een akte van de vermeende diefstal bestaat. * **Taalgebruik:** Typisch midden-20e-eeuws Nederlands met archaïsche spelingen ("achter wegen" in plaats van achterwege; "doorstuurd" met een d waar nu een t zou staan).
Handgeschreven brief.
In deze korte, zakelijke brief verontschuldigt J. Dijkstal zich voor het niet verschijnen op een afspraak bij de inspecteur. De afzender legt uit dat de oproep (de "briefkaart") zoekgeraakt was en pas onlangs is teruggevonden. De kern van de brief is een medische melding: op doktersadvies mag de afzender vanwege diens gezondheidstoestand ("gestel") tot augustus niet op de markt staan. De brief dient als officiële kennisgeving dat de vaste staanplaats op de Lindengracht gedurende deze periode onbezet zal blijven. De toon is beleefd doch direct. Het handschrift is duidelijk en de taal is typerend voor de periode (bijv. het gebruik van "gestel" en de afkorting "A.dam").
Koopliedenlijsten
Uilenburg — standplaats Lindengracht 31-12-40 idem
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk
# TRANSCRIPTIE Th. Dijkema
# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, rechts van het midden:] v/d J Koppenol.
# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).
# TRANSCRIPTIE J.G. Overkamp [rechtsboven:] pers. bew. A 35/623317 geb. 25/3 '91 Rozenstraat 50 ^II