H. Wynschenk

Ambtsbrief / Administratieve correspondentie.

* **Kernboodschap:** De brief informeert de heer Wynschenk over de procedure voor het vernieuwen van zijn ventvergunning (een vergunning om goederen op straat te verkopen). * **Juridische status geadresseerde:** De zinsnede *"zoodra u in vryheid zult zyn gesteld"* is cruciaal. Dit duidt erop dat de heer Wynschenk op het moment van schrijven gedetineerd was of zich in een andere vorm van onvrijheid bevond (bijv. een werkinrichting). * **Administratieve koppeling:** Er wordt een direct verband gelegd tussen de vergunning en de sociale bijstand ("Maatschappelyken Steun"). Het was destijds gebruikelijk dat de overheid beroepsvergunningen innam of beheerde als iemand afhankelijk was van financiële ondersteuning, om toezicht te houden op de inkomsten. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en procedureel, kenmerkend voor de vooroorlogse bureaucratie.

Typergeschreven brief/kennisgeving op officieel briefpapier (kopie of doorslag).

De kern van deze brief is een administratieve instructie aan de heer Wynschenk betreffende zijn **ventvergunning** (een vergunning om goederen op straat te verkopen). De brief onthult een persoonlijke omstandigheid van de geadresseerde: de zinsnede *"zoodra U in vryheid zult zyn gesteld"* wijst er onomstotelijk op dat de heer Wynschenk op dat moment gedetineerd was. Hij had blijkbaar vanuit de gevangenis op 19 juli een brief geschreven over zijn vergunning. Daarnaast wordt de koppeling gelegd met de **Maatschappelyken Steun** (de toenmalige sociale dienst). Als iemand financiële steun ontving, hield de gemeente vaak de beroepsvergunning in onderpand of als controlemiddel. Wynschenk krijgt de instructie dat hij na zijn vrijlating eerst langs de sociale dienst moet om zijn documenten op te halen alvorens ze ter verlenging aan te bieden bij de hoofddienst.

Getypte brief, aangeduid als "AFSCHRIFT.-" (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De visnhandelaar H. Wynschenk verzoekt het gemeentebestuur van Amsterdam om bemiddeling. Hij wil Noorse vis importeren voor de Amsterdamse markt, maar heeft van de 'Visschery-Centrale' geen invoervergunning ("consent") gekregen. Er staat al een zending klaar bij de boot in Noorwegen. * **Taalgebruik:** De brief bevat diverse archaïsche spellingen (visch, Noorsche, Myne heeren) en enkele taalfouten die wijzen op een gesproken taalgebruik dat schriftelijk is vastgelegd (bijv. "hep ik my", "ken" in plaats van "kan", en "ik ... heeft staan"). * **Urgentie:** De schrijver benadrukt de haast; de boot vertrekt op donderdag uit Noorwegen, dus hij heeft voor die tijd uitsluitsel nodig om zijn leveranciers te berichten.

Brief (ambtelijke correspondentie)

Deze brief is een ambtelijk advies aan de Amsterdamse Wethouder voor de Levensmiddelen. De schrijver (mogelijk een directeur van een gemeentelijke dienst) reageert op een verzoek van de vishandelaar H. Wynschenk. Wynschenk had een lading Noorse schelvis aan de grens staan zonder de benodigde invoerdocumenten (consenten) en vroeg om bemiddeling om deze alsnog te importeren voor verkoop op de Amsterdamse Visafslag. De adviseur weigert deze bemiddeling. Hij beargumenteert dit door te wijzen op het strenge rijksbeleid van de Visschery-Centrale en het Ministerie van Economische Zaken. Invoerquota (contingenten) zijn gebaseerd op historische importcijfers uit "basisjaren". Omdat Wynschenk blijkbaar niet over de juiste rechten of quota beschikt, is het verkrijgen van een "extra-consent" nagenoeg onmogelijk, ook al is er behoefte aan visimport uit Scandinavië.

Getypte brief (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een formele rapportage over de verkoop van vis. Er wordt bevestigd dat er op 1 november 1938 namens ene H. Wynschenk 80 kisten Zweedse schelvis zijn verkocht op de lokale visafslag. De prijs per kist varieerde tussen de 2 en 2,30 gulden, met een totale opbrengst van 167,10 gulden. * **Taalgebruik:** Administratief Nederlands met vooroorlogse spelling (bijv. "Nederlandsche", "Visscherycentrale", "Vischafslag", "prys"). * **Formaat:** Het betreft een zakelijke correspondentie, vermoedelijk een kopie voor het eigen archief (gezien het ontbreken van een originele handtekening onder "De Directeur").

Doorslag van een zakelijke brief / ambtelijk bericht.

Het document is een zakelijke rapportage over de verkoop van geïmporteerde vis. Opvallend zijn de volgende details: * **Product:** Het betreft "Zweedsche visch", specifiek schelvis. * **Kwantiteit:** 80 kisten van elk 35 pond. * **Prijsvorming:** De vis bracht tussen de 2,00 en 2,30 gulden per kist op. De totale opbrengst van 167,10 gulden bevestigt dat de kisten tegen verschillende prijzen binnen die marge zijn geveild. * **Betrokkenen:** De verkoop vond plaats voor rekening van een zekere "H. Wynschenk". * **Stijl:** De brief is gesteld in de formele, ambtelijke stijl van die tijd ("heb ik de eer U te berichten").

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en stempel.

* **Onderwerp:** De brief is een formeel verzoek aan de Inspecteur van het Marktwezen voor een schriftelijke verklaring. Deze verklaring is nodig om in aanmerking te komen voor de toewijzing van riviervis bij de Gemeentelijke Visafslag aan de De Ruyterkade. * **Personen:** De afzender is Jacob Wynschenk, een marktkoopman. Hij noemt zijn schoondochter en zijn "bediende" S. Wynschenk (waarschijnlijk zijn zoon Salomon). De heer Stam is de contactpersoon ter plaatse bij de afslag. * **Locaties:** De brief koppelt drie iconische Amsterdamse locaties: de Ceintuurbaan (woonadres), de Jan van Galenstraat (kantoor Marktwezen) en de Albert Cuypstraat (werklocatie/markt). * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is uiterst beleefd en bureaucratisch, kenmerkend voor zakelijke correspondentie uit die tijd (bijv. "Inmiddels verblyf ik" als afsluiting). Opvallend is de typefout in de brief: "Riuyterkade" in plaats van De Ruyterkade.

Getypte brief met handgeschreven ondertekening.

In deze brief verzoekt de heer J. Wynschenk om een toewijzing van riviervis voor zijn vishandel. De brief bevat enkele cruciale biografische en zakelijke details: * **Beroep en ervaring:** De schrijver geeft aan al "jaar en dag" in de vishandel werkzaam te zijn en altijd vis te hebben ingekocht in IJmuiden en Amsterdam. * **Beperking:** Wynschenk meldt dat hij zeer slechtziend is, waardoor hij niet persoonlijk naar de visafslag kan komen. Hij heeft echter officiële toestemming van de Inspecteur van het Marktwezen om zich te laten bijstaan door Sally Wynschenk. * **Locatieverandering:** De afzender merkt op dat hij zijn vaste standplaats op de Albert Cuypstraat heeft moeten verruilen voor de Gaaspstraat. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd, maar het woord "Nogmaals" in de eerste regel suggereert dat eerdere verzoeken mogelijk onbeantwoord zijn gebleven of zijn afgewezen.

Getypt verzoekschrift (petitie).

* **Inhoud:** J. Vrees, een visboer uit de Willemsstraat (Jordaan), verzoekt om een verhoging van zijn quotum voor gerookte paling en makreel naar 100 kg per week. Hij voert aan dat hij al sinds 1918 in het vak zit en levert een lijst met gerenommeerde leveranciers aan om zijn status als erkend detaillist te bewijzen. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de uiterst formele en onderdanige ambtelijke taal die destijds gebruikelijk was voor verzoekschriften aan de overheid ("Geeft met gepasten eerbied te kennen", "Uw Dienstwillige Dienaar"). * **Fouten:** De tekst bevat enkele typfouten (bijv. "hheft" in plaats van "heeft", "uitsluutend" in plaats van "uitsluitend", en mogelijk "Gorichemen" voor "Gorinchem"), wat erop wijst dat het document mogelijk door de genoemde "boeker" (boekhouder) Sterkenberg zelf is getypt op een eenvoudige machine.

Een handgeschreven register of lijst van mutaties betreffende marktkooplieden.

Het document is een administratief overzicht van kooplieden die in het voorjaar van 1943 zijn "afgevoerd" van de Amsterdamse markten. De lijst bevat kolommen voor persoonsgegevens (naam, geboortedatum), woonadres, de specifieke markt waar zij een standplaats hadden, de datum van de mutatie en het soort handelswaar. Opvallend is de vermelding van de **Gaaspstraat** als marktlocatie. De markt in de Gaaspstraat werd in november 1941 door de bezetter aangewezen als een van de drie "Joodse markten" in Amsterdam (naast de Transvaalstraat en het Waterlooplein). Joodse kooplieden mochten vanaf dat moment alleen nog daar of op andere aangewezen plekken hun waren verkopen, en enkel aan een Joods publiek. De term "afgevoerd" in deze administratie duidt op het intrekken van de marktvergunning of het schrappen uit de registers.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke correspondentie (brief). * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionnair in alle soorten zee- en riviervisch, Biesboschstraat 54, Amsterdam (Z.). * **Ontvanger:** Aan het Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam - (W.). * **Datum:** 14 augustus 1942. * **Kenmerken:** Briefhoofd van de firma Wijnschenk; paars arch...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief (typschrift met handgeschreven annotaties). * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionair in alle soorten zee- en riviervisch. * **Geadresseerde:** Dienst van het Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. * **Datum:** 29 juli 1942. * **Referentienummer:** No 46A/490/1 M. 1942 30/7. * **Kenmerken:** Briefhoofd van d...

# DOCUMENT INFO * **Afzender:** H. Wijnschenk, Groothandel en commissionnair in alle soorten zee- en riviervisch. * **Adres afzender:** Amstelkade 15, Amsterdam (Z.). * **Ontvanger:** Weledele Heer Dr. v. d. Laan, Amsterdam (Alhier). * **Datum:** 13 januari 1939. * **Kenmerken:** Gedrukt briefhoofd; getypte tekst met handgeschreven ondertekening en marginalia; archiefstempel/kenmerk bove...

# TRANSCRIPTIE *Handgeschreven in blauw potlood (bovenaan):* Extra vdL./G. 46A/3/2 M. 1 12 Januari 1939. <u>Invoer Noorsche visch</u> <u>door H.Wynschenk.</u> den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r.</u> Onder terugzending van den my met Uw kantschryven d.d. 11 Januari jl. No.83 L.M.1939 om advies in handen gestelden brief van H.Wynschenk heb ik de eer U het volgende te be...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag/afschrift). * **Afzender:** Nederlandsche Visscherycentrale, 's-Gravenhage. * **Ontvanger:** Den Heer H. Wynschenk, Daniël Willinkplein 44, Amsterdam (Z). * **Datum:** 5 november 1938. * **Kenmerk:** Afd. I, No. 6106. * **Onderwerp:** Invoer van zeevisch en contingentering.