Getypte brief op officieel papier. 30 augustus 1939. De Directeur (vermoedelijk van een Amsterdamse gemeentelijke dienst, gezien de context en adressering). Den Heer S.L. Helmstadt, Roeterstraat 5 A, Amsterdam-Centrum. [Rechtsboven, handgeschreven in blauw potlood/inkt:] M. Muller [gevolgd door een klein paars stempelmerkje]

[Links:] VP/HG.

[Links, iets lager:] 85/56/4 M.
1

[Rechts:] 30 Augustus 1939.

[Rechts, onder de datum:]
den Heer S.L. Helmstadt,
Roeterstraat 5 A,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 10.

[Midden, hoofdtekst:]
In verband met het feit, dat U niet houder is eener
vergunning tot het plaatsen van kramen op de markten hier
ter stede, behoort het door U destijds terzake gestorte
bedrag van ƒ 0,97 te worden gerestitueerd. Tegen overlegging
van bijgaande quitantie, die U voor voldaan moet hebben ge-
teekend, kunt U over dit bedrag disponeeren bij den kassier
te mijnen kantore.

[Rechtsonder:] De Directeur, Deze brief is een formele mededeling aan de heer S.L. Helmstadt betreffende een terugbetaling (restitutie). Uit de tekst blijkt dat de heer Helmstadt een bedrag van 0,97 gulden had gestort, waarschijnlijk als borg of leges voor een marktvergunning. Omdat hij echter geen houder is van een vergunning om kramen op de Amsterdamse markten te plaatsen, heeft hij recht op teruggave van dit bedrag.

De procedure voor de uitbetaling wordt ook beschreven: de ontvanger moet een bijgevoegde kwitantie ("quitantie") tekenen voor ontvangst en deze inleveren bij de kassier op het kantoor van de directeur om over het geld te kunnen beschikken ("disponeeren"). Het gebruik van de archaïsche spelling (zoals "eener", "ter stede", "geteekend") is kenmerkend voor de ambtelijke taal van die periode. De datum van de brief, 30 augustus 1939, is historisch zeer significant. Dit is slechts twee dagen voor de Duitse inval in Polen, wat het begin van de Tweede Wereldoorlog markeerde. Terwijl Europa op de rand van de afgrond stond, hield de Amsterdamse bureaucratie zich nog nauwgezet bezig met de afwikkeling van zeer kleine bedragen (minder dan een gulden).

De adressering aan de Roeterstraat 5 A in Amsterdam-Centrum plaatst de ontvanger in een buurt die destijds een aanzienlijke Joodse bevolking kende. Gezien de naam Helmstadt is het zeer waarschijnlijk dat de ontvanger van Joodse afkomst was. In de jaren die volgden op deze brief zou het leven van de Joodse Amsterdammers door de Duitse bezetting drastisch en tragisch veranderen. De vermelding "Wijk 10" verwijst naar de oude administratieve wijkindeling van de stad Amsterdam. M. Muller S.L. Helmstadt