Ambtelijke brief/rapportage (doorslag van typoscript). 10 september 1943. Waarschijnlijk de Directeur van het Marktwezen te Amsterdam (gezien de inhoud en ondertekening). [Handgeschreven in blauw potlood:] Jump [?]
[Handgeschreven in blauw potlood:] Verzonden 10/9

VD/SV

20/20/7 M.

10 September 1943.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat mij opnieuw een aantal gevallen zijn gerapporteerd van kooplieden, hoofdzakelijk plaatsinnemende op de Nieuwmarkt, die koek, gebak e.d. zonder bon hebben verkocht.

Al deze kooplieden zijn door mij, ingevolge het bepaalde in artikel 39 van het Reglement op de Markten gestraft met ontneming van het recht om op de markten te Amsterdam een plaats in te nemen voor den tijd van 14 dagen en wel van Woensdag 8 September tot en met Dinsdag 21 September 1943.

Ik geef U hierbij in overweging deze kooplieden, in aansluiting op mijn straf, bij Besluit van den Burgemeester voor onbepaalden tijd het recht te ontnemen een plaats op een der markten te Amsterdam in te nemen. De namen en adressen der handelaren zijn:

W.J. Stern, geboren 26 Januari 1902, wonende Tollens traat 76 II
P. Ronner, geboren 30 October 1913, wonende Albert Cuypstr. 123
C.M. Valk-Both, geboren 9 December 1900, wonende Westerstraat 252 III
J. Rotgans-den Herder, geboren 18 Juni 1923, wonende 3e Kattenburgerdwarsstraat 16 III
J.F. Mooles-Boekelman, geboren 5 November 1901, wonende Commelinstraat 48 III
J.M. Hijstek, geboren 25 Januari 1898, wonende Barndesteeg 18
H.E. Sponselee-v. Ekelen, geboren 23 November 1917, wonende Dapperstraat 20 II.

De Directeur, * Inhoud: De directeur van de Amsterdamse markten rapporteert aan de wethouder over marktkooplieden (voornamelijk op de Nieuwmarkt) die etenswaren zoals koek en gebak hebben verkocht zonder de vereiste distributiebonnen. Hij heeft hen reeds voor twee weken geschorst, maar adviseert de burgemeester om hen voor onbepaalde tijd van de markt te verbannen.
* Toon: Formeel, bureaucratisch en bestraffend. De tekst weerspiegelt de strikte handhaving van de distributiewetten tijdens de bezettingsjaren.
* Personen: De lijst bevat zeven namen met volledige geboortedata en adressen. Opvallend is dat meerdere vrouwen (herkenbaar aan de dubbele namen zoals Valk-Both) op de lijst staan, wat duidt op de actieve rol van vrouwen in de kleinschalige handel tijdens de oorlog.
* Locatie: De focus ligt op de Nieuwmarkt, van oudsher een centrale marktplaats in Amsterdam. Dit document stamt uit september 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van grote schaarste en was bijna al het voedsel 'op de bon'. Handel drijven zonder distributiebescheiden ("buiten de bon") werd door de bezetter en het collaborerende stadsbestuur (onder burgemeester Edward Voûte) streng vervolgd als zwarte handel.

De voorgestelde straf — levenslange ontzegging van toegang tot de markten — was een zware economische sanctie die de betrokkenen direct in hun levensonderhoud trof. Het document illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie werd ingezet om de distributieregels van de bezettingsmacht te handhaven tot op het niveau van de individuele marktkraam. De genoemde adressen (o.a. Albert Cuypstraat, Westerstraat, Dapperstraat) zijn kenmerkend voor de Amsterdamse volksbuurten van die tijd. C.M. Valk H.E. Sponselee J. Rotgans J.F. Mooles J.M. Hijstek P. Ronner W.J. Stern Marktwezen