Dienstbrief / Adviesnota 7 september 1939 De Directeur (vermoedelijk van de Markthallen of de betreffende gemeentelijke dienst) Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam ("Alhier") vP/HG.

90/43/2 M.
1

Verzoek van A. Agartz om
voorkeurskaart markt
Mosplein.

[Handgeschreven:] Verzonden 7/9

7 September 1939.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 24 Augustus jl. om advies ontvangen stuk no. 23/8 L.M.1939 heb ik de eer U te berichten, dat, ingevolge artikel 5 lid 1 van het Reglement op de Markten, alleen personen van Nederlandsche nationaliteit zich kunnen laten inschrijven op de sollicitantenlijst voor een bepaalde markt, welke inschrijving noodzakelijk is teneinde een voorkeurskaart en - later - een vaste plaats op een bepaalde markt te verkrijgen. Aangezien adressant aan dit vereischte niet voldoet heb ik de eer U te adviseeren, hem te doen mededeelen, dat zijn verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen.

Wat zijn mededeeling betreft, dat hem een aangewezen plaats weder zou zijn ontnomen, diene, dat dit - volgens nadere mededeeling van adressant - één keer zou zijn voorgekomen, doch dat hem toen een andere plaats werd aangewezen; dit feit heeft dus ten deze geen beteekenis.

De Directeur, In dit schrijven adviseert een directeur aan de Amsterdamse wethouder voor de Levensmiddelen om een verzoek van ene A. Agartz af te wijzen. Agartz wenste een voorkeurskaart voor de markt op het Mosplein (Amsterdam-Noord). De primaire reden voor de afwijzing is strikt bureaucratisch: volgens het vigerende marktreglement mochten destijds alleen mensen met de Nederlandse nationaliteit op de wachtlijst voor een marktplaats geplaatst worden. Aangezien Agartz geen Nederlander was, kon hij geen aanspraak maken op een voorkeurskaart.

Een secundair argument van Agartz — dat hem eerder een plek was afgenomen — wordt door de directeur als irrelevant terzijde geschoven, omdat de aanvrager destijds een vervangende plek had gekregen. Het document dateert van 7 september 1939, exact één week na de Duitse inval in Polen en het begin van de Tweede Wereldoorlog. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, heerste er een gespannen politiek klimaat. De handhaving van nationaliteitsvereisten voor economische activiteiten was een gangbare praktijk.

De naam 'Agartz' duidt mogelijk op een buitenlandse (Duitse of Centraal-Europese) achtergrond. In deze periode vluchtten veel mensen voor het naziregime naar Nederland. Dit document illustreert de wettelijke belemmeringen waar niet-Nederlanders tegenaan liepen bij het opbouwen van een bestaan, zelfs voor basale zaken als een plek op de markt. Het Mosplein was en is een belangrijk centraal punt in Amsterdam-Noord.