De Directeur van het Marktwezen (ondertekend door De v.d. Laan) [Briefhoofd]
MARKTWEZEN AMSTERDAM VP/HG.
TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN
No. 90/43/2 M.
BIJLAGE 1
ONDERWERP: Verzoek van A. Agartz om voorkeurskaart markt Mosplein.
AMSTERDAM (W.) 30 Augustus 1939.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

[Adres]
AAN den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

[Handgeschreven aantekening rechtsboven]
7/9/39 AG

[Body - getypt]
Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 24 dezer om advies ontvangen stuk no.23/8 L.M.1939 heb ik de eer U te berichten, dat, ingevolge artikel 5 lid 1 van het Reglement op de Markten, alleen personen van Nederlandsche nationaliteit zich kunnen laten inschrijven op de sollicitantenlijst voor een bepaalde markt, welke inschrijving noodzakelijk is teneinde een voorkeurskaart en – later – een vaste plaats op een bepaalde markt te verkrijgen. Aangezien adressant aan dit vereischte niet voldoet heb ik de eer U te adviseeren, hem te doen mededeelen, dat zijn verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen.

[Body - handgeschreven toevoeging]
Wat zijn mededeeling betreft, dat hem ~~de aangewezen~~ plaats weder zou zijn ontnomen, diene, dat dit – volgens nadere mededeeling van adressant – één keer zou zijn voorgekomen, doch dat hem toen een andere plaats werd aangewezen ~~het betrof hier dus een handige verplanting~~ ; dit feit heeft dus te deze geen betekenis.

[Ondertekening]
De Directeur,
[Signatuur: De v.d. Laan]

[Voetnoot]
A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-6-'38-1633. Dit document is een ambtelijk advies van de Directeur van het Marktwezen aan de Amsterdamse Wethouder voor de Levensmiddelen. De kern van de zaak is de afwijzing van een aanvraag door de heer A. Agartz voor een "voorkeurskaart" (een noodzakelijke stap naar een vaste staanplaats) op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord.

De afwijzing is strikt juridisch en bureaucratisch gemotiveerd op basis van het toenmalige Markreglement: de aanvrager bezit niet de Nederlandse nationaliteit. De handgeschreven toevoeging weerlegt een aanvullend argument of een klacht van de aanvrager over een eerdere verplaatsing of intrekking van een plek. De directeur stelt dat dit incident (het toewijzen van een andere plek) de huidige weigering op basis van nationaliteit niet ongeldig maakt. De datum van de brief, 30 augustus 1939, is historisch zeer significant. Het is slechts twee dagen voor de Duitse inval in Polen en drie dagen voor de officiële oorlogsverklaring van Groot-Brittannië en Frankrijk aan Duitsland, wat het begin van de Tweede Wereldoorlog markeerde.

In deze periode van extreme internationale spanning en dreiging hanteerde de Nederlandse overheid strikte regels met betrekking tot nationaliteit voor economische vergunningen. Vele vluchtelingen (vaak Joods-Duits of stateloos) die in de jaren '30 naar Amsterdam waren gekomen, probeerden in hun levensonderhoud te voorzien via de handel op markten, maar stuitten op deze "nationaliteitseis". Dit document illustreert de rigide handhaving van dergelijke uitsluitingsmechanismen aan de vooravond van de bezetting. Het kantoor van het Marktwezen was destijds gevestigd aan de Jan van Galenstraat, bij de Centrale Markthallen.