Officieel rapport / ambtsbericht van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). 27 september 1939 (met latere aantekeningen tot 2 oktober 1939). [Getypte tekst]

№ $2B/135/1$ M. 1939 $^{20}/_{9}$

R A P P O R T

11

A. Hilkman, oud 33 jaar en wonende Plantage Parklaan 26 alhier, verzoekt om een erkenning als groothandelaar in groenten en fruit. Hilkman is ongeveer 15 jaar in dienst geweest bij de firma Groenteman en Bolle, groothandel in fruit, voorheen gevestigd Waterlooplein 36 alhier en sedert Januari 1938 op de Centr: Markt. Als gevolg van den internationalen toestand kan deze firma haar zaken niet meer doen, reden waarom zij liquideert. Mede hierdoor is Hilkman op 20-9-39 als personeel ontslagen. Van Januari 1938 tot 20 September 1939 heeft Hilkman toegang gehad tot de Centr: Markt als personeel van genoemde firma. Zij nog vermeld, dat een der firmanten n.l. L. Bolle door het Bestuur der Groenten en Fruitcentrale is erkend als groothandelaar en aan dezen een erkenning heeft uitgereikt onder G. 49556. Hilkman wil nu voor eigen rekening groothandel drijven in groenten en fruit en verklaarde in overweging te hebben genomen om hiervoor een plaats op de Centr: Markt te huren. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft hij de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen

Amsterdam 27-9-39

Controleur,
[Handtekening: F. Elth...]

[Handgeschreven aantekeningen]

Vragenlijst stempelen en doorzenden naar den Haag.

Accoord: 30/9 39 [Paraaf]
[Paraaf: WS]

Doorzenden naar den Haag.
2/10 -’39 [Handtekening/Paraaf] Het document is een ambtelijk rapport over de aanvraag van A. Hilkman om als zelfstandig groothandelaar erkend te worden. De kern van de zaak is een gedwongen carrièrewissel: Hilkman werkte 15 jaar lang voor de firma Groenteman en Bolle, maar dit bedrijf moet liquideren.

Opvallend is de expliciete reden voor de liquidatie: "den internationalen toestand". In september 1939 was de Tweede Wereldoorlog net uitgebroken (Duitse inval in Polen op 1 september). Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, zorgde de algemene mobilisatie en de internationale handelsspanningen direct voor economische ontwrichting, zeker in de export- en importgevoelige sector van groenten en fruit.

Hilkman probeert zijn jarenlange ervaring en de reputatie van zijn voormalige werkgever (de erkende firmant L. Bolle) te gebruiken om een eigen vergunning te verkrijgen voor de Centrale Markt in Amsterdam. De bureaucratische gang van zaken is zichtbaar in de kantlijnen: de lokale controleur adviseert positief, waarna de aanvraag voor definitieve afhandeling naar Den Haag (waarschijnlijk de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening of het Ministerie van Economische Zaken) wordt doorgestuurd. Dit document biedt een inkijkje in de sociaaleconomische geschiedenis van Amsterdam aan de vooravond van de bezetting. De genoemde locaties zijn historisch significant:
1. Waterlooplein: Het hart van de oude Joodse buurt in Amsterdam, waar veel groothandelaren in voedingswaren hun oorsprong hadden. De namen 'Groenteman' en 'Bolle' zijn typerend voor de Joodse ondernemersgemeenschap in deze sector.
2. De Centrale Markt: Geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat, was dit het logistieke hart van de voedselvoorziening voor de stad. Toegang was streng gereguleerd via vergunningen.
3. De tijdgeest: De datum (eind september 1939) markeert de overgang van de crisisjaren naar de oorlogsjaren. De onzekerheid van de "internationale toestand" dwong gevestigde firma's tot liquidatie, terwijl individuen zoals Hilkman trachtten te overleven door als zelfstandige verder te gaan.

Het document illustreert hoe de grote wereldpolitiek (het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog) direct invloed had op het dagelijks leven en de werkgelegenheid van een gewone Amsterdamse burger. A. Hilkman F. Elth L. Bolle Gemeente Amsterdam Marktwezen