L. Bolle

Officieel rapport / ambtsbericht van de gemeente Amsterdam (Marktwezen).

Het document is een ambtelijk rapport over de aanvraag van A. Hilkman om als zelfstandig groothandelaar erkend te worden. De kern van de zaak is een gedwongen carrièrewissel: Hilkman werkte 15 jaar lang voor de firma Groenteman en Bolle, maar dit bedrijf moet liquideren. Opvallend is de expliciete reden voor de liquidatie: **"den internationalen toestand"**. In september 1939 was de Tweede Wereldoorlog net uitgebroken (Duitse inval in Polen op 1 september). Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, zorgde de algemene mobilisatie en de internationale handelsspanningen direct voor economische ontwrichting, zeker in de export- en importgevoelige sector van groenten en fruit. Hilkman probeert zijn jarenlange ervaring en de reputatie van zijn voormalige werkgever (de erkende firmant L. Bolle) te gebruiken om een eigen vergunning te verkrijgen voor de Centrale Markt in Amsterdam. De bureaucratische gang van zaken is zichtbaar in de kantlijnen: de lokale controleur adviseert positief, waarna de aanvraag voor definitieve afhandeling naar Den Haag (waarschijnlijk de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening of het Ministerie van Economische Zaken) wordt doorgestuurd.

Document

* **Aanvrager:** L. Groenteman (29 jaar), woonachtig aan de Houtkoopersdwarsstraat 6 te Amsterdam. * **Aanleiding:** De firma waar hij 11 jaar werkte, Groenteman en Bolle, stopt met de bedrijfsactiviteiten. De "internationalen toestand" (het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in september 1939) wordt expliciet als reden voor de liquidatie genoemd. * **Doel van het rapport:** Beoordelen of Groenteman zelfstandig groothandelaar mag worden op de Centrale Markt. * **Oordeel:** De controleur stelt vast dat de aanvrager de nodige ervaring heeft en dat zijn opgave naar waarheid is ingevuld. * **Procesgang:** Het rapport is opgesteld op 29 september 1939. Op 2 oktober 1939 is het akkoord bevonden door een leidinggevende, waarna de opdracht volgde het dossier door te sturen naar Den Haag (vermoedelijk naar de landelijke Groenten en Fruitcentrale).

Ambtelijk rapport betreffende een aanvraag voor erkenning als groothandelaar.

* **Aanleiding:** M. Groenteman heeft na 17 jaar dienstverband zijn baan verloren bij de firma Groenteman & Bolle omdat dit bedrijf moet liquideren. Hij vraagt nu een eigen erkenning aan als groothandelaar. * **Crisis:** In het rapport wordt expliciet vermeld dat de firma de zaken niet kan voortzetten "als gevolg van den internationalen toestand". Dit verwijst naar de economische ontregeling die direct volgde op het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog elders in Europa. * **Bureaucratie:** De controleur stelt vast dat Groenteman een onbeschreven blad is bij het Marktwezen (geen eerdere registratie of marktpas), maar oordeelt positief over zijn betrouwbaarheid bij het invullen van de formulieren. * **Status:** De mede-firmant van zijn vorige werkgever, L. Bolle, heeft al een officiële erkenning gekregen van de Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale. Het dossier van Groenteman wordt doorgezet naar Den Haag voor een soortgelijke beslissing.

Ambtelijk rapport/proces-verbaal toelichting.

Dit rapport documenteert een administratief/juridisch conflict tussen de firma Groenteman en Bolle en de Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale (NGFC). De kern van de zaak is een proces-verbaal (boete) die de firma kreeg omdat zij buitenlandse appels en peren in hun pakhuis aan het Waterlooplein hadden. De NGFC hanteerde de regel dat producten die ook in Nederland gekweekt kunnen worden (zoals appels en peren), onder hun strikte toezicht en regulering vielen, ook als ze geïmporteerd waren. De firma probeert via de marktopzichter aan te tonen dat zij al jarenlang in deze producten handelen (met bewijzen van de KvK en een leverancier, B. Polak) om de boete aan te vechten of een uitzonderingspositie te verkrijgen. Opvallend is het onderscheid tussen de verkoop op de Centrale Markt (waar zij enkel bananen verkochten, die niet in Nederland groeien en dus buiten de specifieke NGFC-restrictie vielen) en de voorraad in hun pakhuis.

Zakelijke brief / Ambtelijke correspondentie.

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel Nederlands met de toenmalige spelling (bijv. "den heer", "zoo", "jl."). * **Inhoud:** De brief is een dringend verzoek om herziening van een afgewezen rijvergunning voor een groente- en fruitgrossier genaamd N. de Rooy. * **Argumentatie:** De afzender voert aan dat de auto (kenteken GZ 35140) essentieel is voor de bedrijfsvoering (bezoek aan veilingen) en dat er sprake is van efficiëntie of carpoolen: De Rooy neemt drie andere grossiers (Bolle, Polak en Van Velzen) mee naar de markt. * **Sleutelfiguren:** * **N. de Rooy:** Grossier, Van Woustraat 65-I, Amsterdam. * **L. Bolle, L. Polak, A. v. Velzen:** Collega-grossiers. * **Heer Berendes:** Ambtenaar bij de Rijksinspectie van het Verkeer.

Document

* **Personen**: De hoofdpersoon is **Nel Rooij** (Cornelia Rooij), woonachtig op de Van Woustraat 65-I in Amsterdam. Zij staat bekend in historische bronnen als iemand die tijdens de Tweede Wereldoorlog betrokken was bij hulp aan onderduikers. De overige namen (**L. Bolle**, **L. Polak**, **A. v. Velzen**) zijn vermoedelijk personen uit haar netwerk of personen die zij hielp. * **Administratieve gegevens**: * **S 2 35140**: Dit lijkt een dossiernummer of registratienummer van een opsporings- of hulporganisatie (mogelijk de Stichting 1940-1945 of de Informatiedienst van het Rode Kruis). * **afwijzing B No. 5295 d.d. 4 Sept.**: Dit verwijst naar een officieel besluit (een afwijzing) op een aanvraag, gedateerd op 4 september. Dit zou kunnen gaan over een verzoek tot uitstel van transport ('Sperre') of een naoorlogse uitkeringsaanvraag. * **Lijstkaarten**: Het woord boven de accolade is moeilijk leesbaar, maar duidt waarschijnlijk op een categorisering voor archiefdoeleinden (zoals "Lijstkaarten" of "Lijstnamen").

Handgeschreven brief.

In deze zakelijke brief informeert de afzender, L. Bolle, de directeur van de Centrale Markt in Amsterdam over het inleveren van diens jaarkaart voor het seizoen 1941-1942. De kaart is ingeleverd op vrijdag 4 juli 1941. Bolle verzoekt om restitutie (terugbetaling) van het betaalde jaargeld voor de periode dat er geen gebruik is gemaakt van de markt. Opvallend is het verzoek om dit restitutiebedrag direct te verrekenen met een openstaande schuld die de afzender blijkbaar heeft bij de marktinstantie. De toon van de brief is uiterst beleefd en formeel, passend bij de zakelijke correspondentie van die tijd.

Getypte brief (doorslag/kopie op grijs papier).

Dit document betreft een ambtelijk verzoek tot terugbetaling (restitutie) van marktgeld. L. Bolle, een grossier die werkzaam was op de Centrale Markt in Amsterdam, was per 1 april 1941 ontheven van zijn verplichting om een jaarplaats aan te houden. Omdat hij het volledige bedrag voor 1941 (10 gulden) al had voldaan, adviseert de directeur van de markt om hem 7 gulden terug te betalen voor de resterende negen maanden van het jaar. De brief is formeel en beleefd van toon en beroept zich op de "billijkheid" (redelijkheid) binnen de bestaande regelgeving.

Ambtelijke correspondentie / briefadvies

Het document is een formeel advies of verzoekschrift binnen het Amsterdamse marktwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een verzoek tot teruggaaf (restitutie) van marktgelden door L. Bolle, een grossier woonachtig aan de 2e Boerhaavestraat. Bolle had voor het hele jaar 1941 entreegeld betaald voor een vaste staanplaats op de Centrale Markt (C.M.). Echter, per 1 april 1941 werd hij van deze verplichting ontheven door een besluit van de Regeringscommissaris (Reg. C.). De schrijver van de brief stelt voor om het bedrag voor de resterende 9 maanden van het jaar (f 7,- van de f 10,-) terug te betalen. Opvallend zijn de precieze administratieve verwijzingen naar "art. 36 van de Verordening tot Heffing van Markt-, standplaats- en overige gelden" en de specifieke besluitnummers van de Regeringscommissaris. De tekst is herhaaldelijk gecorrigeerd om de juridische en administratieve formulering ("als grossier", "van welke") te verfijnen.

Getypte brief (doorslag op dun papier) met handgeschreven aantekeningen.

De brief is een zakelijke mededeling van de directie van de Centrale Markt in Amsterdam aan een marktkoopman, de heer L. Bolle. De kern van de boodschap is een financiële verrekening: een restitutie van 7 gulden op het entreegeld wordt niet uitbetaald, maar direct ingehouden op een openstaande schuld van 78,36 gulden aan 'plaatsgeld' (de huur voor een standplaats). Na deze verrekening blijft een schuld van 71,36 gulden over. De brief bevat diverse administratieve kenmerken: * **Handgeschreven annotaties:** Bovenin staan instructies voor interne afhandeling ("ter kennisneming"). Links staat de verzendbevestiging. * **Terminologie:** De verwijzing naar de "Regeeringscommissaris voor Amsterdam" is historisch specifiek. In maart 1941 stelden de Duitse bezetters Edward Voûte aan als regeringscommissaris, die de taken van de burgemeester en de gemeenteraad overnam.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze korte, zakelijke brief verzoekt L. Bolle de directeur van de Amsterdamse Centrale Markthallen om een administratieve wijziging van zijn staanplaats. De schrijver wil zijn 'jaarplaats' omzetten naar een 'maandplaats' per 1 april 1941. De reden die Bolle hiervoor opgeeft, is veelzeggend: *"daar er op het ogenblik voor mij moeilijk handel te krijgen is"*. Dit wijst op economische malaise of distributieproblemen. De brief is formeel en beleefd van toon, passend bij de zakelijke correspondentie van die tijd. De diverse namen en krabbels in de marge (zoals 'Th. Brouse' en 'H. Müller') duiden op de interne afhandeling door de marktmeesters of administratieve ambtenaren van de Markthallen.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

Het document is een korte, formele ambtelijke oproep. De directeur van een gemeentelijke of overheidsdienst verzoekt de heer L. Bolle om langs te komen op het hoofdkantoor aan de Jan van Galenstraat. De aanleiding hiervoor is een eerdere brief van Bolle zelf, gedateerd op 27 maart 1941. De brief is kort van stof en bevat geen details over de inhoud van de zaak. Het feit dat het een doorslag is met de handgeschreven notitie "verzonden 10/4" duidt erop dat dit het exemplaar is dat voor de eigen administratie van de betreffende dienst is bewaard.

Ambtelijk schrijven / Adviesnota.

Het document is een formeel verzoek tot gedeeltelijke kwijtschelding van marktgeld voor de heer L. Bolle, een bananengrossier gevestigd aan de 2e Boerhavestraat in Amsterdam. **Kernpunten van de aanvraag:** 1. **Financiële berekening:** Bolle had een jaarplaats op de Centrale Markt voor f 500,-. Omdat hij door omstandigheden de plek per 1 april 1941 heeft verlaten, stelt de schrijver voor om de kosten te verrekenen op basis van een maandtarief (3 maanden à f 50,-). Dit resulteert in een verschuldigd bedrag van f 150,- en een geadviseerde kwijtschelding van f 350,-. 2. **Bedrijfsvoering:** De brief geeft een direct inkijkje in de economische gevolgen van de bezetting. Bolle kon als bananengrossier niet meer aan voorraad komen en zijn poging om over te stappen op sinaasappelen mislukte door het stopzetten van "toewijzingen" (distributiebeperkingen). 3. **Procedure:** Er wordt verwezen naar Artikel 10 van de lokale verordening voor marktgelden om de kwijtschelding juridisch te onderbouwen.

Officiële kennisgeving/beschikking (doorslag of afschrift).

* **Inhoud:** Het document is een officiële mededeling aan de heer L. Bolle dat hij voor de rest van het jaar 1941 is vrijgesteld van het betalen van marktgeld, ter waarde van 350 gulden. Dit besluit is genomen op "gronden van billijkheid". * **Ondertekening:** De namen onderaan zijn voorafgegaan door "(get.)", wat betekent dat dit een getypte kopie of afschrift is van het originele, door Edward Voûte en J.F. Franken ondertekende document. * **Administratieve context:** De term "Marktw" rechtsboven verwijst naar de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De afkorting "ALHIER (O)" in de adressering duidt op Amsterdam-Oost. * **Bedrag:** Een bedrag van ƒ 350,- was in 1941 aanzienlijk (vergelijkbaar met de koopkracht van circa € 2.800,- in huidige waarde), wat suggereert dat de heer Bolle een grote standplaats of een substantiële handel dreef.

Zakelijke correspondentie / Verklaring (doorslag of kantoorkopie).

Dit document is een officiële verklaring van beroepsuitoefening. De directeur van een niet nader genoemde instantie (mogelijk de marktmeester van de Centrale Markt of een gemeentelijke dienst) bevestigt dat de heer L. Bolle werkzaam is geweest als groothandelaar in citrusvruchten. Het document dient als bewijsstuk voor de "Nederlandsche Groente en Fruitcentrale" (NGF). De handgeschreven notitie "Verzonden 20/5" geeft aan dat de brief tien dagen na de formele datering is verstuurd. Het ontbreken van een briefhoofd suggereert dat dit een doorslag is voor het eigen archief; het origineel werd op briefpapier met logo aan de geadresseerde verzonden.

Officiële verklaring / briefkopie.

Het document is een zakelijke verklaring waarin de beroepsactiviteit van de heer L. Bolle wordt bevestigd. De directeur (waarschijnlijk van de Amsterdamse Centrale Markt) verklaart officieel dat Bolle de afgelopen jaren als groothandelaar in citrusvruchten (sinaasappelen en citroenen) actief is geweest. De tekst bevat instructies voor de ontvanger om deze verklaring door te sturen naar de "Nederlandsche Groente en Fruitcentrale" in Den Haag. Dit wijst op een administratieve noodzaak om beroepsstatus te bewijzen bij een centraal controleorgaan. De vermelding "Wijk 11" bij het adres duidt op de indeling van Amsterdam in administratieve wijken.

Extract uit het Boek der Besluiten van de Regeringscommissaris.

Dit document is een officieel besluit van de Regeringscommissaris van Amsterdam (destijds Edward Voûte, die door de Duitse bezetter was aangesteld). Het besluit betreft de kwijtschelding van een aanzienlijk bedrag aan marktgeld (350 gulden) voor een individu genaamd L. Bolle, woonachtig aan de 2e Boerhaavestraat 73 huis. De kwijtschelding wordt verleend op "gronden van billijkheid", wat suggereert dat er bijzondere persoonlijke of financiële omstandigheden waren waardoor betaling niet langer redelijk werd geacht. Het besluit volgt op een rapport van de Directeur van het Marktwezen. Er worden kopieën van dit besluit gestuurd naar de relevante gemeentelijke afdelingen voor de administratieve verwerking.

Dienstbrief / Betalingsherinnering

* **Inhoud:** De brief is een sommatie tot betaling van een openstaand bedrag aan "plaatsgeld" (huur voor een marktkraam of standplaats) in de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. * **Financiële specificatie:** De oorspronkelijke schuld was 500 gulden. Hiervan is 350 gulden kwijtgescholden door de Regeringscommissaris. Na een eerdere betaling van 66,64 gulden blijft er een schuld over van 83,36 gulden. * **Sanctie:** De ontvanger krijgt expliciet een toegangsverbod voor de Centrale Markt opgelegd totdat het volledige bedrag is voldaan. Dit is een zware maatregel, aangezien dit de beroepsuitoefening van de geadresseerde onmogelijk maakt.

Zakelijke correspondentie / Betalingsherinnering.

* **Inhoud:** De brief informeert de heer L. Bolle over een besluit van de Regeringscommissaris van Amsterdam. Bolle had een schuld van 500 gulden aan staangeld voor de Centrale Markt. Hiervan is 350 gulden kwijtgescholden. Na aftrek van eerdere betalingen (66,64 gulden) rest een schuld van 83,36 gulden. * **Toon:** De toon is strikt zakelijk en dwingend. De sanctie is duidelijk: zolang de schuld niet is voldaan, krijgt de geadresseerde geen toegang tot de markt. Dit was voor een marktkoopman een zware maatregel, aangezien dit zijn bron van inkomsten direct afsneed. * **Administratieve details:** Het adres Jan van Galenstraat 14 verwijst naar de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam, geopend in 1934.

Administratieve lijst van openstaande vorderingen (debiteurenlijst).

Het document betreft een overzicht van kleine restschulden van handelaren op de Centrale Markt in Amsterdam. De posten variëren van reparatiekosten (glasherstel) tot achterstallige huur en "plaatsgeld" (de vergoeding voor een vaste staanplaats op de markt). Wat opvalt is de nauwkeurige boekhouding: voor kleine bedragen zoals 10 gulden of zelfs 16,23 gulden werd een officieel overzicht bijgehouden. De rode streep en de titel onderaan de pagina geven aan dat deze bedragen als problematisch werden beschouwd. De administratie merkt expliciet op dat de "inning op moeilijkheden stuit".

Registerblad / Administratieve lijst (waarschijnlijk afkomstig uit een inventarisatie van de Joodse Raad of een roofinstantie zoals de Lippmann, Rosenthal & Co. bank).

* **Namen:** De lijst bevat uitsluitend Joodse namen (zoals Porcelijn, Beugeltas, Brilleslijper, Bolle). * **Geografie:** De adressen concentreren zich in de toenmalige Joodse wijken van Amsterdam, zoals de Jodenbuurt (Waterlooplein, Rapenburg, Zwanenburgwal) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Retiefstraat, President Brandstraat). * **Annotaties:** De kolom "Datum Inlevering" bevat cruciale informatie. Veel data liggen rond 26 en 27 januari 1942. De opmerkingen "Sicherheitspol" (Sicherheitspolizei), "gevangenis scheveningen" (het Oranjehotel) en "V.V. bij M.S." (vermoedelijk Vrijwillige Vertrek bij Maatschappelijk Steun, een eufemisme voor deportatie of ontruiming) duiden op actieve vervolging. * **Administratieve tekens:** Er staan kruisjes (x) voor sommige regels, wat kan duiden op een controle of een afwijkende status van die specifieke personen. De Romeinse cijfers achter de huisnummers geven de verdieping aan (hs = huis/begane grond).

Handgeschreven administratief register / namenlijst.

* **Organisatie:** De lijst is alfabetisch op voorletter geordend binnen numerieke groepen (kolom S), maar de namen op de hele pagina volgen een ruwe alfabetische volgorde (B t/m C/D). * **Adresgegevens:** De adressen zijn zeer specifiek, inclusief huisnummers en verdiepingen (I, II, III voor etages; 'hs' voor huis/begane grond). * **Mutaties:** De doorhalingen bij A. Cohen en S. Cohen wijzen op een administratieve wijziging, zoals een verhuizing, deportatie of foutieve invoer. * **Handschrift:** Duidelijk leesbaar, zakelijk kantoorschrift uit het midden van de 20e eeuw.

Twee pagina’s uit een handgeschreven alfabetisch of numeriek geordend adresregister of ledenlijst.

* **Ordening:** Het register lijkt te zijn opgezet om personen per adres of lidmaatschap te registreren. Op de tweede pagina is te zien dat er ruimte is gereserveerd (nummers zonder namen), wat duidt op een administratief groeisysteem. * **Handschrift:** Een geoefend administratief handschrift uit de vroege 20e eeuw. Gebruik van afkortingen zoals 'nw' (nieuwe), 'h' (huis/begane grond), 'b' (boven/bel-etage), en Romeinse cijfers voor verdiepingen (I, II, III). * **Correcties:** Er is één regel op pagina 15 die volledig is doorgehaald met een blauw potlood of inkt, wat wijst op een mutatie in de administratie (verhuizing of overlijden). * **Topografie:** De genoemde locaties bestrijken zowel de oude Jodenbuurt (Uilenburg, Rapenburg, Waterlooplein, Jodenbreestraat) als de toenmalige nieuwbouwwijken zoals de Transvaalbuurt (Krugerstraat, Afrikanerplein) en de Oosterparkbuurt.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven notitie op een klein, gelinieerd of afgescheurd papier. * **Datum:** 9 mei 1941. * **Betrokken persoon:** L. Bolle (Levie Bolle). * **Locatie:** 2e Boerhavestraat 73 II, Amsterdam. * **Onderwerp:** Verificatie van handelsactiviteiten (verkoop van citrusvruchten op de markt).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 27 maart 1941. * **Afzender:** L. Bolle, woonachtig aan de 2e Boerhaavestraat 73 hs, Amsterdam. * **Ontvanger:** De WelEd. Heer Directeur van de Centrale Markthallen, Amsterdam. * **Kenmerken:** Geschreven op gelinieerd papier; bevat administratieve stempels en aantekeningen in potlood/rode inkt.

# TRANSCRIPTIE den heer L. Bolle, 2e Boerhavestraat 73 huis, 66/8/7 24/5/41 Alhier. Bij ~~In aansluiting aan de~~ missive van den Regeringscommissaris voor Amsterdam d.d. 5 Mei 1941, waarbij ^U werd medegedeeld, dat van het door U verschuldigde plaatsgeld voor het bezetten van een plaats in de hal en de Centrale Markt voor het kalenderjaar 1941 ten bedrage van ....................................

# TRANSCRIPTIE [Stempel/Kader linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 25/48/3 1939 DOORGEZONDEN: O/4 [Rechtsboven:] 931 [Hoofdtekst deel 1:] S. Bolle, sollicitant Alb. Cuypstraat no. 105. Opgeroepen om vóór 12/4 '39 een voorkeurskaart in ontvangst te komen nemen. 12/4 '39 [Paraaf] [Hoofdtekst deel 2:] Afgedaan Bolle heeft heden voorkeurskaart in ontvangst genomen. 13/4 '39 [Handtekening/Paraaf] [Voe...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke correspondentie / Verklaring (doorslag of kantoorkopie). * **Datum:** 10 mei 1941. * **Afzender:** Onbekende instantie (ondertekend door "De Directeur"), vermoedelijk gerelateerd aan het marktwezen of de voedselvoorziening in Amsterdam. * **Geadresseerde:** Den Heer L. Bolle, 2e Boerhaavestraat 73 hs, Amsterdam-Oost (Wijk 11). * **Kenmerken...