Ambtelijk concept of afschrift van een brief/advies. 19 juli 1940 (met eerdere aantekeningen van 17 juli 1940). [Linksboven:]
onderwerp: 20/7 40 - 12
uitgifte van plaatsen op de markten.

[Rechtsboven:]
A’dam, 17/7 40
W. H. M. 19/7 1940 [paraf]

[Hoofdtekst:]
Onder terugzending van de met Uw handbrief dd. 8 Juli jl. om advies ontvangen stukken no. 645 - M 1940 heb ik de eer U het volgende te berichten.

Adressante schrijft, dat haar echtgenoot reeds 15 jaar marktkoopman is. Bij mijn dienst is hij echter als zoodanig niet bekend; ~~het staat~~ uit de administratie der markten is gebleken, dat v. Kesteren nimmer een vaste plaats op de markten heeft bezet; het is mogelijk dat hij gedurende den laatsten tijd wel eens op een der markten ~~ter verkrijging~~ van een losse plaats aan de loting heeft deelgenomen; hieromtrent staan mij echter geen gegevens ter beschikking.

Het is een feit, dat het aantal gegadigden voor een plaats op de markten den laatsten tijd belangrijk is toegenomen, terwijl het aantal beschikbare losse plaatsen betrekkelijk gering is, ~~het is nu immers zoo~~ doordat de vaste plaatshouders een intensief gebruik van hun plaatsen maken. Bovendien ~~hebben~~ de vaste plaatshouders, die in militairen dienst zijn geweest, ~~weer~~ zoo goed als allen hun plaatsen weder ingenomen, terwijl een groot aantal vaste plaatshouders, die in ~~de~~ steun waren, genoodzaakt zijn geworden, ^(vooral op zaterdag) hun plaatsen weder in te nemen. Een en ander heeft ~~tot gevolg~~ gehad, dat er ~~niet veel losse plaatsen~~ ^(losse) plaatsen ~~als losse plaats~~ ... Dit document is een ambtelijke reactie op een verzoek van een vrouw ("adressante") die een marktplaats probeert te bemachtigen voor haar echtgenoot, de heer Van Kesteren. De schrijver van het document (waarschijnlijk een ambtenaar van de Marktdienst) stelt vast dat de man niet bekend staat als vaste marktkoopman in de administratie, ondanks de bewering dat hij dit al 15 jaar zou zijn.

De kern van de brief legt de problematische situatie op de Amsterdamse markten in de zomer van 1940 bloot: er is een groot tekort aan "losse" plaatsen (dagplekken die via loting worden vergeven). Dit tekort heeft drie oorzaken:
1. Vaste plaatshouders maken intensiever gebruik van hun recht.
2. Gedemobiliseerde militairen keren terug naar hun oude standplaatsen.
3. Mensen die voorheen in "de steun" (werkloosheidsuitkering) zaten, worden door de economische omstandigheden gedwongen hun handel op de markt weer op te pakken. Het document is gedateerd juli 1940, slechts twee maanden na de Nederlandse capitulatie en het begin van de Duitse bezetting. Deze periode kenmerkte zich door grote onzekerheid en economische verschuivingen.

De tekst refereert direct aan de demobilisatie: Nederlandse soldaten die na de meidagen naar huis mochten, probeerden hun oude beroep weer op te pakken. Tegelijkertijd werd het stelsel van de "steun" (sociale voorzieningen uit de jaren '30) onder druk gezet of aangepast, waardoor meer mensen probeerden via de kleinhandel op de markt in hun levensonderhoud te voorzien. De schaarste aan marktplaatsen is een directe reflectie van de toenemende armoede en de noodzaak tot zelfredzaamheid aan het begin van de Tweede Wereldoorlog.