Maandag 2 september 1940 [KOPREGEL]
AVOND-BLAD — ALGEMEEN HANDELSBLAD VAN MAANDAG 2 SEPTEMBER 1940 — EERSTE BLAD

[ARTIKEL KOLOM 1]
Het eigen merk
HET schijnt nu zoo te staan, dat wij den beginselstrijd in het maatschappelijk leven van voren af aan moeten beginnen", verzucht de anti-rev. „Rotterdammer". En dat alleen omdat in een tijd die meer dan ooit een gelijkgerichtheid van volkskracht eischt, teneinde een Nederlandsche toekomst te verzekeren voor onze Nederlandsche gemeenschap — en voor alles dat zij beteekent voor de handhaving van onze geestelijke vrijheid, zelfstandigheid en zelfbetrouwbaarheid in leven en werken en in onze staatkundige organisatie — de medewerking wordt gevraagd van hen die vroeger in afzonderlijk partijverband onder een parlementair stelsel hun invloed op wetgeving en bestuur deden gelden.

[ARTIKEL KOLOM 3-4 BOVEN]
Hoe de bedrijven tijdens de wintermaanden zullen werken
Arbeidstijden zullen zooveel mogelijk ongewijzigd blijven. Waar noodig zal de arbeidsinspectie faciliteiten verleenen.

DUISTERNIS-PROBLEEM OPGELOST
Het Verbond van Nederlandsche Werkgevers heeft zich bezig gehouden met de vraag op welke wijze in de komende wintermaanden een werkindeling voor fabrieken en andere werkplaatsen kan worden gemaakt, waardoor een maximum rendement van de beschikbare daglicht wordt verkregen.

[TABEL KOLOM 4-5]
TABEL, aangevende de tijdstippen van zonsopgang en zonsondergang volgens den middel-Europeeschen tijd van 1 October 1940 tot 1 April 1941.

[HOOFDARTIKEL MIDDEN]
AVRO'S NIEUWE STUDIO HEDEN GEOPEND
De groote studiozaal heeft een inhoud van 3787 m3, zij kreeg ongeveer den vorm van een viool. Moderne werkruimten gereed gekomen, modernste vindingen toegepast.

GEREED VOOR DE TOEKOMST
(Van onzen specialen verslaggever.)
Hilversum, 2 Sept.
Vandaag heeft de Avro haar tweede studiogebouw in gebruik genomen.
Een groote en feestelijke dag derhalve voor de Avro en voor al degenen, die op haar programma's plegen af te stemmen, een nieuwe mijlpaal in de Avro-historie.

[ARTIKEL KOLOM 8 BOVEN]
Man en Paard
„OOK nu tien uur 's avonds rijtuigen beschikbaar; bestellingen aan onzen stal." Is er één advertentie denkbaar, die u met een forscher ruk doet reizen tusschen den nieuwsten en den ouden tijd? De goede, oude tijd, toen de vigilante over de keien hobbelde en het regelmatig geklikklak der paardenhoeven aan het geheel een rhythme verleende, dat in zijn soort geen dissonant van een 80 km.-auto-motor verbeteren kan.

[KORTE BERICHTEN EN ADVERTENTIES]
* Boerderij afgebrand: Leeuwarden, 2 September. Hedenmorgen is te Tacozijl door hooibroei een boerderij, eigendom van dr. E. van Welderen baron Rengers te IJsherechtum en bewoond door den heer Pooteloo, verbrand.
* Lijk te Roden gevonden: Misdaad vermoed. In een weiland achter een bosch nabij Roden heeft een voorbijganger vanochtend vroeg het lijk gevonden van een 22-jarige mejuffrouw.
* Bioscopen: Programma's van o.a. City, Cinema Royal, Alhambra en Astoria. Dit document is een representatief voorbeeld van de Nederlandse pers aan het begin van de Tweede Wereldoorlog (slechts vier maanden na de capitulatie). De lay-out is traditioneel, maar de inhoud verraadt de nieuwe realiteit van de bezetting:

1. Aanpassing en 'Nieuwe Orde': Het artikel "Het eigen merk" reflecteert op de politieke verschuivingen en de druk op de verzuilde organisaties om op te gaan in een breder "eenheidsfront", een eufemisme voor de gelijkschakeling onder Duits toezicht.
2. Oorlogseconomie: De uitgebreide tabel met zonsopgang- en ondergangtijden en het artikel over het "Duisternis-probleem" hebben direct te maken met de verduisteringsvoorschriften (Luchtbescherming) en de noodzaak om de industriële productie te maximaliseren ondanks de beperkingen van de oorlog.
3. Culturele continuïteit: De opening van de nieuwe AVRO-studio in Hilversum wordt gepresenteerd als een technisch en architectonisch hoogtepunt (modernisme van Merkelbach en Karsten). Dit toont aan dat het publieke leven, ondanks de bezetting, doorging en dat grote infrastructurele projecten die voor de oorlog waren gestart, werden voltooid.
4. Dagelijks leven: De rubriek "Man en Paard" en de bioscoopagenda bieden een blik op het sociale leven dat, althans aan de oppervlakte, nog een schijn van normaliteit trachtte te behouden. Op 2 september 1940 bevond Nederland zich in de vroege fase van de Duitse bezetting onder het civiele bestuur van Reichskommissar Arthur Seyss-Inquart. Hoewel de repressie nog niet haar volle omvang had bereikt, was de "gelijkschakeling" van de pers al in volle gang. Kranten stonden onder streng toezicht van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten.

De AVRO, waarvan de studio hier wordt geopend, zou niet veel later (in 1941) worden ontbonden toen de bezetter de omroepverenigingen verving door de genationaliseerde Nederlandsche Omroep. De technische details in het artikel over de studio (zoals de "vioolvorm" voor akoestiek) zijn historisch interessant omdat dit gebouw nog steeds een icoon is van het Hilversumse omroepkwartier. De tabel voor de "Middel-Europeesche tijd" herinnert eraan dat de Duitsers direct na de inval de klok in Nederland één uur vooruit hadden gezet om synchroon te lopen met Berlijn. E. van Welderen