18 september 1940 20/31/5 A'dam 18 Sept. '40.

Vroeger eindigen der
markten i.v.m.
verduistering.

W. & M.

Ten vervolge op mijn rapport
d.d. 11 dezer (No. 20/31/3M) heb ik
de eer U beleefd te verzoeken
wel te willen bevorderen, dat het
navolgende communiqué van B en W
deze week in de pers wordt opgenomen:

"In verband met de verduisterings-
maatregelen moeten de kooplieden
hun plaatsen op de markten voortaan
uiterlijk een half uur vóór zonsonder-
gang hebben ontruimd. Op zaterdag
21 Sept. a.s. is dit tijdstip voor
de kooplieden: 19.10 uur."

18/9/40 [paraaf] 18-9-40 [paraaf] [paraaf] Het document is een handgeschreven ambtelijke notitie of een concept voor een persbericht, opgesteld door de afdeling W. & M. (waarschijnlijk de afdeling Winkels en Markten van de gemeente Amsterdam).

De schrijver verwijst naar een eerder rapport van 11 september en verzoekt om de publicatie van een bericht namens Burgemeester en Wethouders (B en W). De kern van de boodschap is een aanscherping van de regels voor marktkooplieden: zij moeten hun standplaatsen voortaan een half uur vóór zonsondergang leeg hebben. Voor de aanstaande zaterdag (21 september 1940) wordt het specifieke tijdstip van 19:10 uur genoemd.

Het handschrift is een vlot, zakelijk cursieverend schrift, typisch voor de Nederlandse administratie uit het midden van de 20e eeuw. De tekst bevat verschillende ambtelijke beleefdheidsvormen ("heb ik de eer U beleefd te verzoeken"). Dit document stamt uit de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (mei 1940 - mei 1945). De "verduistering" (blackout) was een van de meest ingrijpende passieve luchtverdedigingsmaatregelen. Inwoners en bedrijven waren verplicht om alle lichtbronnen af te schermen zodat steden vanuit de lucht onzichtbaar waren voor geallieerde bommenwerpers.

Deze maatregel had directe gevolgen voor het economische en sociale leven. Markten, die normaal gesproken tot laat in de middag of avond konden duren, moesten hun activiteiten staken voordat het donker werd om de ontruiming bij daglicht te laten plaatsvinden. De dwingende aard van deze maatregel blijkt uit de nauwkeurigheid van het genoemde tijdstip (19:10 uur), dat direct gekoppeld was aan de astronomische tabel van zonsondergang. Dit document illustreert hoe de oorlogsvoering onmiddellijk invloed had op de dagelijkse routine van de Amsterdamse burger en ondernemer.