Brief (doorslag/archiefkopie van een uitgaande brief). 11 november 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten van de Gemeente Amsterdam). [Handschrift: extra] [Rechtsboven getypt: HG.]

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

20/31/13 M. 11 November 1940.

Ten vervolge op mijn brief d.d. 4 dezer (No.20/31/12 M.) heb ik de eer U beleefd te verzoeken wel te willen bevorderen, dat het navolgende communiqué van Burgemeester en Wethouders deze week in de pers wordt opgenomen:

"Burgemeester en Wethouders van Amsterdam brengen ter openbare kennis van marktbezoekers en marktkooplieden, dat de markten hier ter stede, in verband met de verduisteringsmaatregelen uiterlijk een half uur vóór zonsondergang door de marktkooplieden moeten zijn ontruimd.

Derhalve moeten de markten in de week van 18 tot en met 23 November a.s. uiterlijk om 17.10 uur zijn ontruimd."

De Directeur, * Kernboodschap: De brief bevat een concept-persbericht waarin wordt aangekondigd dat de Amsterdamse markten eerder moeten sluiten. Dit is noodzakelijk vanwege de verduisteringsvoorschriften die door de Duitse bezetter waren opgelegd. Voor de specifieke week van 18 tot 23 november 1940 wordt het sluitingstijdstip vastgesteld op 17.10 uur (een half uur voor zonsondergang).
* Administratieve context: De brief is een vervolg op correspondentie van een week eerder. Dit toont aan dat de gemeente de markttijden wekelijks of periodiek moest bijsturen naarmate de dagen korter werden in de herfst/winter, om te voldoen aan de verduisteringsregels.
* Taalgebruik: Het document hanteert de formele, ambtelijke stijl die gebruikelijk was in die tijd ("heb ik de eer U beleefd te verzoeken", "hier ter stede"). Dit document stamt uit de vroege periode van de Duitse bezetting van Nederland (mei 1940 - mei 1945). De "verduisteringsmaatregelen" waren een van de meest tastbare gevolgen van de oorlog voor de gewone burger. Alle steden moesten 's avonds en 's nachts volledig donker zijn om te voorkomen dat geallieerde piloten zich op de grond konden oriënteren.

Voor de handel op de markten had dit grote gevolgen. Omdat er geen kunstlicht mocht worden gebruikt dat naar buiten scheen, en de marktkooplieden hun kramen bij daglicht moesten hebben afgebroken en het terrein moesten hebben verlaten, werd de handelsdag in de wintermaanden aanzienlijk korter. De wethouder voor Levensmiddelen was in deze periode een sleutelfiguur, aangezien hij niet alleen over de markttijden ging, maar ook over de steeds nijpender wordende distributie en rantsoenering van voedsel. Gemeente Amsterdam