Officiële brief/correspondentie van de Gemeente Amsterdam. 10 september 1940. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (Gemeente Amsterdam). Nº 20/33/2 M 1940 n/g
GEMEENTE AMSTERDAM

AFD. L.M.
No. 800 1940.
BIJLAGEN

AMSTERDAM, 10 September 1940.

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER VAN DIT SCHRIJVEN EN DE AFDEELING TE VERMELDEN.

In antwoord op Uw schrijven d.d. 22 Augustus jl. M 20-33-1 deel ik U mede het principieel niet juist te achten om schade te vergoeden, die geleden wordt door maatregelen van de overheid. Immers, nog afgezien van het feit, dat de bedoelde maatregelen niet genomen zijn door de gemeentelijke overheid, zoodat deze niet aansprakelijk kan worden gesteld, zijn die maatregelen toch ook weder uitvloeisels van de tijdsomstandigheden, zoodat de door U gevraagde schadevergoeding tot onafzienbare consequenties zou lijden.

M. [paraaf]
[paraaf]

De Wethouder voor de Levensmiddelen,
Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen,

[Handtekening]

Aan den Heer Directeur
van het Marktwezen.

Model G.A. 5
2 5000-1-’40

--- * Onderwerp: Afwijzing van een verzoek tot schadevergoeding.
* Juridische argumentatie: De wethouder voert drie redenen aan voor de afwijzing:
1. Principieel standpunt: De overheid acht zich in principe niet gehouden schade te vergoeden die voortvloeit uit algemene overheidsmaatregelen.
2. Bevoegdheid/Aansprakelijkheid: De specifieke maatregelen waarover geklaagd wordt, zijn niet door de gemeente zelf genomen, waardoor de gemeente juridisch niet aansprakelijk is.
3. Overmacht/Precedentwerking: De maatregelen zijn een gevolg van de "tijdsomstandigheden" (de oorlogstoestand). Het toekennen van schadevergoeding zou leiden tot een onhoudbare financiële situatie ("onafzienbare consequenties") door de vele claims die dan zouden volgen.
* Taalgebruik: Formeel en ambtelijk Nederlands met de destijds gangbare spelling (bijv. "zoodat", "afdeeling"). Opvallend is het gebruik van "lijden" waar men tegenwoordig "leiden" zou verwachten, hoewel dit vaker voorkwam in oudere ambtelijke teksten.

--- De brief is gedateerd op 10 september 1940, slechts vier maanden na de Duitse inval en het begin van de bezetting van Nederland. De term "tijdsomstandigheden" is hier een ambtelijk eufemisme voor de gevolgen van de oorlog en de vroege bezettingsmaatregelen.

De brief is gericht aan de Directeur van het Marktwezen. Het is zeer waarschijnlijk dat marktkooplieden of handelaren een claim hadden ingediend bij de gemeente vanwege inkomstenderving door nieuwe restricties (zoals distributiemaatregelen of beperkingen in de handel) opgelegd door de (Duitse) overheid. De wethouder, verantwoordelijk voor de voedselvoorziening (Levensmiddelen), schermt hier de gemeentekas af door elke verantwoordelijkheid voor oorlogsschade of economische schade door bezettingsmaatregelen categorisch af te wijzen. Dit document illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie zich trachtte te handhaven in de nieuwe, chaotische realiteit van de bezetting.