Officieel besluit/vergunning van de gemeente Amsterdam. Burgemeester en Wethouders van Amsterdam. [Stempels bovenaan:]
№ 110/13 L.M. 1939 29/8 40
№ 20/35/1 M. 1940 3/9
No. 50/241 A.Z.
1939
3492 Br.

[Stempel rechtsboven:]
Uitreikt:
29 AUG. 1940

[Handgeschreven notitie rechtsboven:]
Ter kennisneming en retour
Hr. Hilvering [?] Markt
Hr. Dijkman
J. [onleesbaar] Inga
704
de Boer

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN AMSTERDAM

Gezien een adres van R. Montezinos, daarbij vergunning verzoekende tot het bakken van oliebollen en patates frites op diverse markten;
Overwegende, dat het blijkens onderzoek de bedoeling is, op de markten op het Amstelveld, op het Waterlooplein, op het Mosplein in de Dapperstraat en in de Nieuwe Uilenburgerstraat op een marktkraam een petroleumvergasser op te stellen voor het bakken van oliebollen en patates frites;
Gelet op art. 265, eerste lid, in verband met art. 5, eerste lid der Algemeene Politieverordening van Amsterdam;
Geven R. Montezinos, wonende Vrolikstraat 110 (Oost), alhier te kennen, dat zijn verzoek zooals het daar ligt wordt afgewezen, doch dat hem wordt vergund op de markten op het Waterlooplein, op het Mosplein, en in de Nieuwe Uilenburgerstraat op een marktkraam een petroleumvergasser op te stellen voor het bakken van oliebollen en patates frites, bestemd voor den verkoop, zulks onder voorwaarde:

1. dat de bakinrichting niet is opgesteld binnen een afstand van 20 m van garages en benzinepompen;
2. dat de petroleumvergasser is geplaatst in een ijzeren bak met opstaanden rand van zoodanige hoogte, dat de inhoud van den bak ten minste 3 x zoo groot is als de inhoud van het reservoir van den petroleumvergasser; genoemde bak moet voor 2/3 gedeelte zijn gevuld met droog schoon zand;
3. dat het geheel is omgeven door een metalen bescherming van voldoende hoogte;
4. dat in de nabijheid van de bakpan steeds een metalen deksel van voldoende grootte aanwezig is, om de pan bij het in brand geraken van den inhoud te kunnen afdekken;
5. dat het reservoir geen grooteren inhoud heeft dan 10 liter;
6. dat de druk in het reservoir niet meer bedraagt dan 4 kg/cm2;
7. dat het reservoir is voorzien van een deugdelijk werkend veiligheidsventiel, dat bij een druk van ten hoogste 4 kg/cm2 in werking treedt;
8. dat het reservoir is voorzien van een deugdelijk werkenden manometer;
9. dat in de brandstoftoevoerleiding naar de branders, onmiddellijk aan het reservoir, een afsluiter is aangebracht, waardoor de toevoer van petroleum naar de branders kan worden stopgezet;
10. dat de onderdeelen der installatie op deugdelijke wijze tegen mechanische beschadiging zijn beschermd;
11. dat de petroleumvergasser steeds vakkundig wordt onderhouden en deze niet wordt gebruikt, indien daaraan eenig gebrek is geconstateerd;
12. dat de voorraad petroleum niet meer bedraagt dan 10 liter, geborgen in een goed gesloten metalen bus;
13. dat het tafelblad en de schragen van de marktkraam deugdelijk aan elkander zijn bevestigd;
14. dat nabij de bakinrichting steeds een hoeveelheid van ten minste 10 dm3 droog zand met een klein model zandschop aanwezig is.

Bepalen, dat uiterlijk binnen 1 maand na uitreiking dezer vergunning aan de daarin gestelde voorwaarden moet zijn voldaan. Dit document is een gedeeltelijke inwilliging van een vergunningsaanvraag voor ambulante handel in gefrituurde etenswaren. De aanvrager, de heer Montezinos, wilde op vijf Amsterdamse markten oliebollen en friet gaan bakken. De gemeente wijst het verzoek voor het Amstelveld en de Dapperstraat af, maar staat het toe voor het Waterlooplein, het Mosplein en de Nieuwe Uilenburgerstraat.

De kern van het document bestaat uit een lijst van 14 zeer gedetailleerde technische veiligheidsvoorschriften. Omdat er gewerkt werd met open vuur (petroleumvergassers) en hete olie in een drukke marktomgeving, was het brandgevaar aanzienlijk. De eisen variëren van de constructie van de kraam en de maximale druk op de brandstofreservoirs tot de aanwezigheid van bluszand en specifieke afmetingen voor lekbakken. 1. Tijdsbeeld: Het document is gedateerd op 29 augustus 1940, ruim drie maanden na de Nederlandse capitulatie in de Tweede Wereldoorlog. Hoewel de bezetting net was begonnen, draaide de gemeentelijke bureaucratie in eerste instantie nog op de oude (Nederlandse) voet door.
2. Joodse geschiedenis: De naam van de aanvrager, Montezinos, is een bekende Sefardisch-Joodse naam in Amsterdam. De locaties die wel worden vergund (Waterlooplein en Nieuwe Uilenburgerstraat) bevonden zich in het hart van de toenmalige Joodse buurt.
3. Consumptiecultuur: Het document is interessant voor de geschiedenis van de Nederlandse eetcultuur. Hoewel oliebollen een oud Hollands product zijn, was de verkoop van "patates frites" op de markt in 1940 een relatief modern fenomeen dat in die periode aan populariteit won.
4. Techniek: Het gebruik van een "petroleumvergasser" (zoals een Primus-brander) was de standaard voor mobiel koken voordat propaangasflessen gemeengoed werden. De strenge regels tonen aan dat de overheid zich zeer bewust was van de risico's van explosies en vloeistofbranden op markten.