Getypte brief (doorslag op dun papier). 13 september 1940. De Directeur (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). Mevr. E. Velleman-De Jong. [Handgeschreven bovenin, midden:] Verzonden b/g
[Handgeschreven rechtsboven:] M. de Leer [?]

[Getypt:]
VP/HG.

Mw. E. Velleman-De Jong,
Ingogostraat 6 I,
Amsterdam-Oost.

Wijk 20.

33/74/2 M. 13 September 1940.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 29 Augustus jl. verleen
ik U hierbij gedurende ten hoogste vier weken naddato dezes uit-
stel van Uw verplichting om Uw plaats op de markt Westerstraat te
bezetten, mits U zorgdraagt, dat het ook tijdens Uw afwezigheid
verschuldigde marktgeld wekelijks wordt betaald.

De Directeur, Deze brief is een formeel, administratief besluit van de directeur van het Amsterdamse marktwezen. De geadresseerde, mevrouw Velleman-De Jong, had op 29 augustus 1940 een verzoek ingediend om tijdelijk haar verplichting tot het bezetten van haar marktplaats op de Westerstraat op te schorten.

De directeur verleent een uitstel van maximaal vier weken vanaf de datum van de brief ("naddato dezes"). Er wordt echter een harde voorwaarde gesteld: de inkomsten voor de stad mogen er niet onder lijden. Het wekelijkse marktgeld moet ook tijdens haar afwezigheid worden voldaan. De vermelding "Wijk 20" verwijst naar de administratieve sector van de Amsterdamse markten waartoe haar standplaats behoorde. De zakelijke, bijna kille toon is kenmerkend voor de gemeentelijke bureaucratie van die tijd. De brief dateert van september 1940, slechts vier maanden na de capitulatie van Nederland aan nazi-Duitsland. Hoewel de bezetting al een feit was, draaide de civiele administratie van Amsterdam in deze fase nog grotendeels op de gebruikelijke wijze door.

De context van dit document is echter tragisch. De achternaam 'Velleman' en het adres in de Ingogostraat (Transvaalbuurt) duiden op een Joodse achtergrond. De Transvaalbuurt was in die jaren een wijk met een zeer grote Joodse populatie. Historische bronnen (zoals Joods Monument) bevestigen dat Elizabeth Velleman-de Jong op dit adres woonde. Zij werd, samen met haar gezin, later gedeporteerd en is op 30 september 1942 vermoord in Auschwitz.

Dit document toont de "banaliteit" van het dagelijks leven in het eerste oorlogsjaar: een marktkoopvrouw die haar zaken probeert te regelen met de gemeente, terwijl de wetten en maatregelen die tot haar latere vernietiging zouden leiden op dat moment al in voorbereiding of beginnende uitvoering waren. E. Velleman M. de Leer Marktwezen