E. Velleman

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt E. de Wilde de Directeur van het Marktwezen om toestemming voor een vervangende helper bij zijn consumptiewagen. Normaal gesproken assisteerde zijn vrouw hem waarschijnlijk, maar zij is vanwege gezondheidsredenen niet in staat om te werken. De afzender stelt voor dat zijn oom, J. de Wilde, haar taken overneemt, specifiek het afwassen van glazen en het schoonhouden van de wagen. Het verzoek heeft betrekking op twee locaties/tijden: 1. De standplaats op de West Uilenburgerstraat op zondagochtend. 2. De reguliere standplaats op de Zwanenburgwal. De afzender heeft een doktersverklaring van een zekere Dr. E. Velleman bijgevoegd om de noodzaak van het verzoek te onderbouwen. Het stempel linksboven geeft aan dat het verzoek direct na ontvangst (1 juli 1939) administratief is verwerkt.

Brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** Mevrouw Velleman - de Jong meldt zich ziek bij de directeur van het Marktwezen. Ze kan vanwege haar gezondheid tijdelijk haar standplaats op de markt in de Westerstraat niet bezetten en verzoekt formeel om verlof. Ze voegt een doktersverklaring (attest) toe en belooft direct melding te maken zodra ze hersteld is. * **Toon:** Zeer formeel en eerbiedig, passend bij de zakelijke correspondentie van die tijd ("WelEd. Heer", "Beleefd verzoekt zij U"). * **Administratieve sporen:** Het stempel met de datum 3/12 (3 december 1940) geeft aan wanneer de brief officieel is ingeboekt door de administratie van het Marktwezen. De toevoeging "Wdw." bij de ondertekening duidt erop dat de afzender een weduwe is.

Typschrift (waarschijnlijk een doorslag of kantoorkopie) van een officiële brief.

De brief is een formeel antwoord op een verzoek van mevrouw Velleman-De Jong. Zij had op 29 november 1940 verzocht om haar marktplaats op de Westerstraatmarkt tijdelijk niet te hoeven bezetten vanwege haar gezondheidstoestand. De directeur verleent hiervoor een maand uitstel (gerekend vanaf de datum van de brief). Een cruciale voorwaarde voor het behoud van de marktplaats is echter dat het marktgeld (het staangeld) gedurende deze periode gewoon doorbetaald moet worden aan de marktmeester. Het taalgebruik is typisch voor de toenmalige bureaucratie, met archaïsche termen zoals "d.d." (de dato), "jl." (jongstleden) en "dato dezes".

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt Elisabeth Velleman-de Jong de marktinstanties (waarschijnlijk de Marktmeester van Amsterdam) om tijdelijke ontheffing van haar plicht om op de markt in de Westerstraat te staan. Ze voert hiervoor twee redenen aan: 1. Haar echtgenoot is ziek (reuma) en heeft thuis verzorging nodig. 2. Ze heeft op dat moment weinig handelswaar op voorraad. Opmerkelijk is dat zij expliciet vermeldt dat zij de 'marktcontributie' (het stageld) wil blijven doorbetalen. Hiermee hoopt zij haar recht op de staanplaats te behouden voor de toekomst. De brief is geschreven in een formele, enigszins archaïsche stijl die typerend is voor die periode.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

Deze brief is een formeel, administratief besluit van de directeur van het Amsterdamse marktwezen. De geadresseerde, mevrouw Velleman-De Jong, had op 29 augustus 1940 een verzoek ingediend om tijdelijk haar verplichting tot het bezetten van haar marktplaats op de Westerstraat op te schorten. De directeur verleent een uitstel van maximaal vier weken vanaf de datum van de brief ("naddato dezes"). Er wordt echter een harde voorwaarde gesteld: de inkomsten voor de stad mogen er niet onder lijden. Het wekelijkse marktgeld moet ook tijdens haar afwezigheid worden voldaan. De vermelding "Wijk 20" verwijst naar de administratieve sector van de Amsterdamse markten waartoe haar standplaats behoorde. De zakelijke, bijna kille toon is kenmerkend voor de gemeentelijke bureaucratie van die tijd.

Getypte brief (doorslag of kopie op dun papier).

De brief is een formele ambtelijke mededeling waarin aan mevrouw Velleman-De Jong toestemming wordt verleend voor een tijdelijke afwezigheid op de markt in de Westerstraat. De term "naddato dezes" betekent dat de periode van vier weken ingaat vanaf de datum van de brief. De voorwaarde voor dit uitstel is strikt zakelijk: de inkomsten voor de gemeente (het marktgeld) mogen niet lijden onder haar afwezigheid en moeten wekelijks worden voldaan. De brief is zakelijk en kort van stof, typerend voor de gemeentelijke correspondentie uit die tijd.

Handgeschreven brief

* **Inhoud:** De schrijver (I. Bakker) verzoekt de Inspecteur van het Marktwezen om toestemming voor een tijdelijke vervanging op de markt voor de duur van één maand. Hij draagt de heer J. v. Gelder voor als plaatsvervanger en zijn zoon, M. Walg, als diens assistent. Het verzoek wordt ondersteund door een bijgevoegde medische verklaring van een zekere Dr. E. Velleman. * **Schrift:** Een vlot, hellend currens-schrift (lopend handschrift) uit het midden van de 20e eeuw. * **Administratieve sporen:** De stempel linksboven duidt op een officiële registratie door de gemeentelijke instantie (Marktwezen). De datum in de stempel (2/9) suggereert dat de brief op 2 september 1941 in behandeling is genomen. * **Locatie:** Het adres Albert Cuypstraat 262 hs bevindt zich direct aan de beroemde Albert Cuypmarkt, wat bevestigt dat de afzender een markthandel dreef.

Medische verklaring / doktersbriefje.

Het document is een kort medisch attest geschreven door de Amsterdamse arts Emanuel Velleman. In de verklaring stelt de arts dat een (niet nader genoemde) persoon om gezondheidsredenen gedurende één maand niet in staat is om zijn of haar beroep op de markt uit te oefenen. De brief is geschreven op officieel briefpapier van de praktijk. De tekst is zakelijk en kort, wat gebruikelijk was voor dergelijke attesten die dienden als bewijslast voor instanties of marktmeesters om afwezigheid te verantwoorden of om aanspraak te maken op ondersteuning.

Handgeschreven brief.

* **Inhoud:** De schrijfster, Sara Walg-Tokkie, stuurt een doktersverklaring mee van Dr. E. Velleman. Zij verzoekt de medisch inspecteur om toestemming zodat haar assistent, J.W. Eldert, haar werkzaamheden tijdelijk kan overnemen. Hierbij zou hij geassisteerd worden door haar zoon, Meyer Walg. * **Handschrift:** Het betreft een vlot maar duidelijk cursief handschrift in inkt op gelinieerd papier. * **Toon:** Formeel en beleefd ("Geachte Heer", "hoogachtend", "weled."). * **Persoonsgegevens:** * **S. Walg-Tokkie:** Sara Walg-Tokkie (geboren 1891). * **M. Walg:** Meyer Walg (geboren 1 april 1925). * **Dr. E. Velleman:** Waarschijnlijk Dr. Emanuel Velleman, een bekende Joodse arts in Amsterdam.

Handgeschreven medische verklaring op gedrukt briefpapier.

Het betreft een kort medisch attest, geschreven door een huisarts voor een patiënte. De tekst is zakelijk en bondig: Mevrouw S. Walg-Hukke wordt om medische redenen ontheven van haar plicht of mogelijkheid om op de markt te staan. Gezien het adres (Albert Cuypstraat) is het zeer aannemelijk dat zij een koopvrouw was op de Albert Cuypmarkt. De datering gebruikt de Romeinse 'X' voor de maand oktober, wat in die tijd gebruikelijk was. Het handschrift is een vlot lopend dokters-cursief.

Medische verklaring op briefpapier van de arts.

* **Inhoud:** Dr. Velleman verklaart dat de echtgenote van S. Kooper bedlegerig is. Dit soort verklaringen werd in 1942 vaak gebruikt in pogingen om uitstel van deportatie of vrijstelling van tewerkstelling te verkrijgen op medische gronden. * **De Arts:** Emanuel Velleman (1893-1943) was een Joodse arts in Amsterdam. De Plantagebuurt was een centrum van het Joodse leven. Uit archieven (Joods Monument) blijkt dat Dr. Velleman en zijn gezin in 1943 in Sobibor zijn vermoord. * **Ambtelijke verwerking:** De stempels duiden erop dat dit document is ingediend bij een officiële instantie, waarschijnlijk het Gewestelijk Arbeidsbureau of een afdeling van de Joodse Raad. De notitie in blauwe inkt ("Man in werkkamp?") wijst op een controle door de autoriteiten naar de status van het gezin; veel Joodse mannen waren in deze periode al naar werkkampen in Nederland gestuurd. * **Taal en stijl:** Kort, zakelijk en functioneel, passend bij een medisch attest voor bureaucratisch gebruik.

Document

Het betreft een formele verklaring van een huisarts aan de Amsterdamse marktautoriteiten (afdeling Marktwezen, herkenbaar aan de "M" in het stempel). De arts verklaart dat de heer C. Neufeld wegens ziekte zijn standplaats op de markt tijdelijk niet kan innemen. De handgeschreven notitie linksonder, waarschijnlijk toegevoegd door een ambtenaar, merkt op dat de "Etr" (echtgenoot of echtgenote) mogelijk op de markt in Vredenburg (Utrecht) staat en dat de vrouw ziek is, wat duidt op een onderzoek naar de gezinssituatie of de geldigheid van het verzuim. De inspecteur "de Haan" heeft het document gezien en geparafeerd.

# TRANSCRIPTIE **E. VELLEMAN** **ARTS** **Pl. Franschelaan 6** Spreekuren : dagelijks 1—2.30 's avonds 7—8 uur Behalve Vrijdagavond Amsterdam, **26 XI 1942** Telefoon 52376 [Paars stempel:] **№** [handgeschreven: *103/1941*] **M. 1942** [handgeschreven: *22 / 12*] *Mej. E. v Loggem -* *brillenslijper mag* *wegens een ernstige* *hartaandoening* *de eerste maanden* *niet op de markt staan* [Ha...

# TRANSCRIPTIE *extra* vP/HG. den Heer A.Velleman, Pieter Nieuwlandstraat 19 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 18. 90/66/2 M. 12 September 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 27 Augustus jl. ver- leen ik U hierbij alsnog gedurende ten hoogste twee weken na dato dezes uitstel van Uw verplichting om regelmatig Uw plaats op de markt Mosplein te bezet...

# TRANSCRIPTIE **[Briefhoofd]** E. VELLEMAN ARTS Pl. Franschelaan 6 Spreekuren: dagelijks 1—2.30 's avonds 7—8 uur Behalve Vrijdag Amsterdam, 30 VI 1939 Telefoon 52376 **[Handgeschreven tekst]** L. S., Meisje Wilde- brand mag wegens gezondheids redenen niet op de markt staan. hoogachtend Velleman

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE VD/HG. *extra* den Heer A.Velleman, Pieter Nieuwlandstraat 19 I, Amsterdam-Oost. Wijk 18. 90/87/2 M. 2 December 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 15 November jl. ver- leen ik U hierbij toestemming Uw plaats op de markt Mosplein ge- durende twee weken na dato dezes niet te bezetten. Het terzake verschuldigde marktgeld dient ...