Archief 745
Inventaris 745-330
Pagina 246
Dossier 44
Jaar 1940
Stadsarchief

Ambtelijk schrijven/voorstel.

30 maart 1940. Van: Onbekend ambtelijk orgaan (waarschijnlijk de directie van de Gemeentelijke Vischmarkt/Afslag).

Origineel

Ambtelijk schrijven/voorstel. 30 maart 1940. Onbekend ambtelijk orgaan (waarschijnlijk de directie van de Gemeentelijke Vischmarkt/Afslag). [Handgeschreven rechtsboven:]
ten. M. de Boer
1 en Vischmarkt

VP/HG.

46A/11/2 M. [Handgeschreven:] Verzonden 30/3-140.

30 Maart 1940.

Voorstel om B. Groenteman het
recht van toegang tot de
Vischmarkt te ontnemen.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede heb ik de eer U te berichten, dat B. Groenteman, wonende Korte Houtstraat 31 III alhier, op 21 Maart jl. op de Vischmarkt alhier, waar hij als kooper toegang heeft, van een partij visch, die door den dienstdoenden keurmeester van den Keuringsdienst van Waren was afgekeurd, een hoeveelheid heeft weggenomen. Groenteman heeft deze visch van de markt doen vervoeren en haar aan een venter gegeven met opdracht de bedoelde visch voor hem te verkoopen. De partij is op bovengenoemden datum in den loop van den dag opgespoord en bij den venter, wiens kwade trouw niet is gebleken, in beslag genomen.

Groenteman staat bij mijn dienst bij uitstek ongunstig bekend. Ik rapporteerde U ontrent hem op 23 Januari 1936 (onder No. 46/9/4 M.), dat hij voor een bedrag van ƒ 152,68 visch had gekocht in den Gemeentelijken Vischafslag, terwijl hij, in strijd met de desbetreffende bepalingen van het Reglement op den afslag, de bedoelde visch, zonder haar te betalen, had meegenomen. De hieruit ontstane schuld is door Groenteman afbetaald, nadat de tusschenkomst van den heer Gemeente-Advocaat was ingeroepen en sedert dien mag hij in den afslag niet anders koopen, dan nadat hij vooraf een bedrag bij den klerk-kassier heeft gestort. Dit document is een formeel verzoek van een Amsterdamse ambtenaar aan de wethouder om een handelaar, B. Groenteman, de toegang tot de Vischmarkt te ontzeggen. De reden voor dit verzoek is tweeledig:

  1. Recent incident (21 maart 1940): Groenteman heeft vis gestolen die door de Keuringsdienst van Waren was afgekeurd (onveilig voor consumptie). Hij heeft geprobeerd deze vis via een straatventer alsnog te verkopen aan het publiek. Dit vormde een direct gevaar voor de volksgezondheid.
  2. Recidive en slechte reputatie: De brief verwijst naar een incident uit 1936 waarbij Groenteman vis meenam zonder te betalen, wat pas na juridische dreiging werd opgelost. Sindsdien stond hij onder verscherpt toezicht (vooraf betalen).

De toon van de brief is zakelijk maar streng. Het feit dat hij afgekeurde waar probeerde te verhandelen, wordt zwaar aangerekend. De brief illustreert de strikte handhaving van marktreglementen en voedselveiligheid in die tijd. De datum van het document, 30 maart 1940, is historisch saillant. Het is slechts zes weken voor de Duitse inval in Nederland (10 mei 1940). Op dit moment verkeerde Nederland in een staat van mobilisatie en was de voedselvoorziening ("Levensmiddelen") een cruciaal politiek dossier onder leiding van de wethouder.

De naam 'Groenteman' en het adres 'Korte Houtstraat' (gelegen in de voormalige Joodse buurt van Amsterdam) wijzen erop dat de betrokkene waarschijnlijk van Joodse afkomst was. Hoewel dit document een reguliere tuchtmaatregel betreft binnen de marktverordening, zouden dergelijke dossiers na de bezetting vaak een andere, veel tragere en sinistere wending krijgen door de anti-Joodse maatregelen van de nazi's. In maart 1940 was de Nederlandse rechtsorde echter nog volledig intact en werd Groenteman beoordeeld op basis van zijn handelingen als marktkoopman.

Samenvatting

Dit document is een formeel verzoek van een Amsterdamse ambtenaar aan de wethouder om een handelaar, B. Groenteman, de toegang tot de Vischmarkt te ontzeggen. De reden voor dit verzoek is tweeledig:

  1. Recent incident (21 maart 1940): Groenteman heeft vis gestolen die door de Keuringsdienst van Waren was afgekeurd (onveilig voor consumptie). Hij heeft geprobeerd deze vis via een straatventer alsnog te verkopen aan het publiek. Dit vormde een direct gevaar voor de volksgezondheid.
  2. Recidive en slechte reputatie: De brief verwijst naar een incident uit 1936 waarbij Groenteman vis meenam zonder te betalen, wat pas na juridische dreiging werd opgelost. Sindsdien stond hij onder verscherpt toezicht (vooraf betalen).

De toon van de brief is zakelijk maar streng. Het feit dat hij afgekeurde waar probeerde te verhandelen, wordt zwaar aangerekend. De brief illustreert de strikte handhaving van marktreglementen en voedselveiligheid in die tijd.

Historische Context

De datum van het document, 30 maart 1940, is historisch saillant. Het is slechts zes weken voor de Duitse inval in Nederland (10 mei 1940). Op dit moment verkeerde Nederland in een staat van mobilisatie en was de voedselvoorziening ("Levensmiddelen") een cruciaal politiek dossier onder leiding van de wethouder.

De naam 'Groenteman' en het adres 'Korte Houtstraat' (gelegen in de voormalige Joodse buurt van Amsterdam) wijzen erop dat de betrokkene waarschijnlijk van Joodse afkomst was. Hoewel dit document een reguliere tuchtmaatregel betreft binnen de marktverordening, zouden dergelijke dossiers na de bezetting vaak een andere, veel tragere en sinistere wending krijgen door de anti-Joodse maatregelen van de nazi's. In maart 1940 was de Nederlandse rechtsorde echter nog volledig intact en werd Groenteman beoordeeld op basis van zijn handelingen als marktkoopman.

Kooplieden in dit dossier 100

J. Izaks Waterlooplein 20,91
A. Dotsch Waterlooplein " 1,98
A. Dotsch Waterlooplein " 1,98
Abraham Prins Waterlooplein " -,58
Abraham Prins Waterlooplein " -,58
J. Premsela Waterlooplein 139,75
C. Beek Waterlooplein 23,46
J. Premsela Waterlooplein 605,63
P. Bond Waterlooplein 65,72
J. Premsela Waterlooplein 170,36
W.F. Siebert Waterlooplein 992,67
J. Cohen Nieuwmarkt 892,55
S. Cohen Zwanenburgwal 28,45
C. Puul Waterlooplein " 5,50
C. Puul Waterlooplein " 5,50
D. de Wit Waterlooplein " 18,36
D. de Wit Waterlooplein " 18,36
en Joh. Koning) Waterlooplein 53,24
J. Dotsch Waterlooplein 59,34
A. Dotsch Waterlooplein 328,62
D. den Dulk Waterlooplein 43,90
E. Zwaan Waterlooplein " -,52
J. Ferwerda Waterlooplein 99,45
V.V.Z. Roode Waterlooplein 522,67
F. Tuyp Waterlooplein " -,32
F. Tuyp Waterlooplein " -,32
Geverding (Suppletie) Waterlooplein 1,80
Geverding (Suppletie) Waterlooplein " 1,80
P. Gomes Waterlooplein 5063,71
geboren 29-10-1907 te Wijk aan Zee). + 2x Veiling + commissionair
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6