Administratieve notitie/begeleidend blad van de gemeente Amsterdam (afdeling Algemeene Zaken). Gedateerd tussen 9 november en 31 december 1940 (stempel van doorzending op 16 december 1940). [stempel linksboven]
B I J B L A D V A N :
M. No. 86/52/1 1940
DOORGEZONDEN : 16/12 - 1940.

[rechtsboven in potlood]
118

[hoofdtekst, handgeschreven]
x J. Deegen pl. 40 W.plein
x A. Dresden pl 78 Waterlooplein
Rijnstraat 11
x H. Rozelaar pl. 207 Waterlooplein
x Majubastr. 163 II pl 131 Lijnbaansgracht.

[links midden]
Ingesloten t.m. 9/11 '40.
t/m 31/12 '40.
[doorgestreept woord]

[midden]
C. Polak, Majubastraat 63 II
pl 175 Waterlooplein
" 197 Westerstraat
" 129 Lijnbaansgracht.

[onderaan in potlood]
m.i. vrijstellen van betaling van
marktgeld vanaf 9 Nov '40, mits per
omgaande de legitimatiekaarten
worden ingeleverd. [paraaf] 18/12

[in blauw/groen krijt dwars door de tekst]
opbergen

[onderaan in blauwe inkt]
8 weken vrijgesteld van betaling M 31/12

[paraaf/notitie rechtsonder]
acc 18-12-'40
de Boer [?]

[voorgedrukte tekst linksonder]
Alg. Zaken Model No. 14
10.000-10-1937-1016 Dit document betreft de administratieve afhandeling van vrijstellingen voor het betalen van marktgeld voor een aantal specifieke Amsterdamse markthandelaren aan het einde van 1940.

De genoteerde personen en locaties zijn:
1. J. Deegen: Standplaats 40 op het Waterlooplein.
2. A. Dresden: Standplaats 78 op het Waterlooplein, wonende aan de Rijnstraat 11.
3. H. Rozelaar: Standplaats 207 op het Waterlooplein.
4. Een handelaar woonachtig op de Majubastraat 163 II: Standplaats 131 op de Lijnbaansgracht.
5. C. Polak: Woonachtig op de Majubastraat 63 II, met standplaatsen op het Waterlooplein (175), de Westerstraat (197) en de Lijnbaansgracht (129).

De kern van de notitie is een advies ("m.i." - mijns inziens) om deze personen vrij te stellen van marktgeld vanaf 9 november 1940. De voorwaarde die hieraan verbonden wordt, is cruciaal: zij moeten "per omgaande de legitimatiekaarten" (hun werkvergunningen voor de markt) inleveren. Dit duidt erop dat deze handelaren hun recht om op de markt te staan hebben verloren of hebben moeten opgeven, waarna de gemeente de reeds verschuldigde of toekomstige markttarieven voor een periode van 8 weken kwijtscheldt. De datum van het document (eind 1940) en de namen van de handelaren (Dresden, Rozelaar, Polak) plaatsen dit stuk direct in de context van de beginnende Jodenvervolging in Nederland tijdens de Duitse bezetting.

Vanaf november 1940 voerden de bezettingsautoriteiten, in samenwerking met de gemeentelijke bureaucratie, de eerste maatregelen in om Joden uit het economische leven te weren. Hoewel Joden pas later in 1941 volledig naar aparte 'Jodenmarkten' werden verbannen, werden in het najaar van 1940 al veel vergunningen van Joodse marktkooplieden ingetrokken of niet verlengd onder diverse voorwendsels.

De adressen in de Rijnstraat en de Majubastraat (Transvaalbuurt) waren plekken waar in die tijd veel Joodse Amsterdammers woonden. Dit document legt het bureaucratische proces vast waarbij de intrekking van de bestaansmiddelen (de legitimatiekaart) gepaard ging met een kleine financiële afwikkeling (vrijstelling van marktgeld). Het toont hoe de uitsluiting van een bevolkingsgroep door de gemeente administratief werd 'verwerkt'. A. Dresden C. Polak H. Rozelaar J. Deegen M. No Gemeente Amsterdam Marktwezen