Ambtelijk rapport/brief. 7 oktober 1940. Onduidelijk (handtekening lijkt op K. Sipma). № 90/38/1 M. 1940

Rapport

Op het Amstelplein
staan op het gedeelte, waarop Zaterdag markt wordt
gehouden verkeersborden: „Verboden voor alle verkeer
in beide richtingen op Zaterdag van 9 – 23 uur.”
De aanduiding: „op Zaterdag van 9 – 23 uur” is voor de
goede orde op de markt te laat gesteld.
Herhaaldelijk komen klachten bij mij binnen van de stallen-
zetters, dat zij in levensgevaar werken en hun materiaal
stuk gereden wordt, daar verschillende chauffeurs en
karrenvoerders over de markt rijden, terwijl de stallen worden
gezet of afgebroken. Volgens genoemde borden zouden de
stallenzetters om 9 uur ’s m[orgens] pas stallen kunnen zetten.
In werkelijkheid beginnen zij om 4 à 5 uur ’s morgens en
kunnen dan met moeite de stallen op tijd gezet hebben.
De chauffeurs e.d. staan volkomen in hun recht, de borden
geven niet anders aan. Toch moet hier verandering in komen,
voor er ongelukken gebeuren; dit kan heel eenvoudig.
De gemeentebussen rijden de geheele Zaterdag van 7 morgens
uit de remise tot het beëindigen van de dienst rond de markt.
Dit zou met alle verkeer kunnen. Wanneer de aanduiding op
de borden 9 – 23 wordt weggelaten is de zaak opgelost.
De borden geven dan aan: „Verboden voor alle verkeer in beide
richtingen op Zaterdag”. Mocht het uit verkeersoogpunt
niet mogelijk zijn laat men dan de tijd veranderen van 9 – 23
in 4 – 24.

Aan den Heer
Inspecteur v/h
Marktwezen.

Amsterdam,
7 October 1940.
[Handtekening: K. Sipma] In dit schrijven kaart een ambtenaar (vermoedelijk een marktmeester of toezichthouder) een gevaarlijke situatie aan op het Amstelplein in Amsterdam. De kern van het probleem is een discrepantie tussen de officiële verkeersregels en de praktische gang van zaken op de markt.

• Het conflict: De verkeersborden verbieden verkeer pas vanaf 09:00 uur. De stallenzetters beginnen echter al om 04:00 of 05:00 uur met het opbouwen van de markt. Omdat automobilisten en karrenvoerders wettelijk gezien tot 09:00 uur over het plein mogen rijden, ontstaan er levensgevaarlijke situaties en schade aan materiaal.
• De oplossing: De schrijver stelt twee oplossingen voor: ofwel de tijdsbeperking op de borden geheel verwijderen (zodat het verbod de gehele zaterdag geldt), ofwel de venstertijden verruimen naar 04:00 uur tot middernacht (24:00 uur). Hij merkt op dat gemeentebussen de markt ook al de hele dag mijden door eromheen te rijden. Het document dateert van oktober 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de politieke situatie in het land gespannen was, bleven de dagelijkse civiele en administratieve processen van de gemeente Amsterdam, zoals het beheer van de markten, gewoon doorgaan.

Het Amstelplein (nabij de huidige Berlagebrug) was in die tijd een belangrijke plek voor de handel. Dit rapport illustreert de frictie die ontstond bij de modernisering van de stad, waarbij de logistiek van de markt (handkracht en stallen) botste met het toenemende gemotoriseerde verkeer. Het gebruik van termen als "levensgevaar" en "stuk gereden" materiaal duidt op een serieuze escalatie van de situatie op de werkvloer.