Ambtelijke brief / memorandum. 7 februari 1941. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten, Amsterdam). [Handgeschreven rechtsboven:]
M. Müller
U. de Boer

[Handgeschreven middenboven:]
Verzonden 8/2

D/HG.
20/4/2 M.

7 Februari 1941.

Vermindering marktgeld in
verband met verduistering.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 8 Januari jl. No. 890 L.M.1940 heb ik de eer U het volgende te berichten.

De kosten aan stroomverbruik bedroegen over het jaar 1939 (het laatste normale jaar) ƒ 1351,30 (hierin is niet opgenomen een bedrag van ± ƒ 100,- wegens vastrecht voor de meters). Op de markten, welke electrisch verlicht kunnen worden werd in 1939 aan marktgeld ontvangen: ƒ 74.060,20. De bovengenoemde kosten aan stroomverbruik ad ƒ 1.351,30 maken 1,8% uit van de ontvangsten aan marktgeld op de electrisch verlichte markten.

Het is niet mogelijk restitutie te verleenen aan de plaatshouders naar verhouding van ieders vroeger verbruik, berekend over het bedrag aan stroomverbruik, dat in 1940 minder uitgegeven is, dan in 1939, omdat slechts de totaalcijfers van het verbruik per markt bekend zijn (er is namelijk slechts één electriciteitsmeter per markt, behalve in de Albert Cuypstraat, waar 2 meters zijn geplaatst), zoodat het individueele verbruik per koopman niet kan worden opgenomen.

Eventueel ware te overwegen, de marktgeldtarieven tijdelijk te verlagen in overeenstemming met het bedrag, dat op de stroomkosten wordt bespaard; een dergelijke verlaging zou echter, gelet op het bovenstaande, voor de betrokkenen geen beteekenis hebben. Voor een vaste kalenderweekplaats op een markt, waar de kramen met 2 lampen worden verlicht, zou het tarief dan namelijk verlaagd kunnen worden van ƒ 1,35 op ƒ 1,325.

De Directeur, * Kernboodschap: De directeur reageert op een verzoek om het marktgeld te verlagen omdat marktkooplieden door de oorlogsmaatregelen (verduistering) minder elektriciteit verbruiken.
* Argumentatie: De directeur stelt dat een individuele terugbetaling technisch onmogelijk is omdat er per markt slechts één centrale meter is (met uitzondering van de Albert Cuypstraat). Er is geen registratie per individuele kraamhouder.
* Financiële impact: Uit de berekening blijkt dat de stroomkosten slechts een fractie (1,8%) van het totale marktgeld vormen.
* Conclusie: Hoewel een verlaging theoretisch mogelijk is, noemt de directeur deze zinloos ("geen beteekenis hebben"). Een verlaging van 2,5 cent per week (van ƒ 1,35 naar ƒ 1,325) wordt als verwaarloosbaar gezien voor de individuele koopman. * Tweede Wereldoorlog: Het document dateert van februari 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De "verduistering" in de titel verwijst naar de dwingende voorschriften om steden 's nachts donker te houden om navigatie door geallieerde bommenwerpers te bemoeilijken.
* Amsterdamse Markten: De expliciete vermelding van de Albert Cuypstraat bevestigt dat het hier om de Amsterdamse markten gaat. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" was in deze periode een cruciale post vanwege de toenemende schaarste en distributie van voedsel.
* Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke ambtelijke spelling (zoals "electrisch", "restitutie verleenen", "zoodat") en een zeer formele toon naar het college van B&W.
* Betekenis: Het document illustreert hoe de bezetting en de verduisteringsmaatregelen zelfs tot op het niveau van enkele guldens en centen invloed hadden op de dagelijkse administratie en de financiële positie van marktkooplui. U. de Boer