Archief 745
Inventaris 745-346
Pagina 290
Dossier 22
Jaar 1941
Stadsarchief

Politierapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen).

27 maart 1940.

Origineel

Politierapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen). 27 maart 1940. [Handgeschreven linksboven:]
7e Politie-sectie,
1e afdeeling

[Getypt:]
RAPPORT

Rapporteeren de a.p.s Van Huisstede en Vooren, dat zij naar aanleiding van de hierbijgaande lijst op 1 - 2 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 en 10 Maart 1940, in de Camperstraat - Blasiusstraat - 1e Oosterparkstraat - Iepenweg en Iepenplein, de hier onderstaande kooplieden hebben aangetroffen.

E. Moscoviter - Vischschoonmaker. -- 3e Oosterparkstraat 42 I
S. Gobits. --- 3e Oosterparkstraat 42 II.
B. Santen. --- Cliffordstraat 25 II.
M.v Emrik. --- Louis Bothastraat 16 h.
N. Lijmer. --- Vrolikstraat 46 I.
W. Groen. --- Vrolikstraat 66 III.
R. Groen - v Emrik. --- Vrolikstraat 66 III.
G. Snieder. --- Binnendijk O.Z. Burgwal 42 Monnikendam.
J. Fransman Jr. --- N. Achtergracht 4 II.
J. Fransman Sr. --- Blasiusstraat 73 h.
H. Peperwortel. --- Paardekraalstraat 16 II.
Z. Delden. --- Camperstraat 42 II.
E. Kool. --- Lepelstraat 84 h.
M. Aronson. --- Vrolikstraat 130 II.
A. Canes. --- Iepenweg 21 I.
E. Rootveld. --- Transvaalkade 110 h.
J. Braasem. --- Tilanusstraat 47 h.
I. Loonstijn. --- Ruijschstraat 90 h.

Onderstaande kooplieden, eveneneens voorkomende op de lijst van het Markt-Wezen, aldaar niet aangetroffen.

[Handgeschreven in de kantlijn:]
vrijdag 8/3 aangetroffen:
is ziek (?)
[Paraaf]
[Paraaf]
8/3 aangeh. en gecontr.:
[Paraaf]
15/3 en 29/3 gecontr.
8/3 en 22/3 aangetr.

[Vervolg getypte lijst:]
E. Engelsman. ---- Vrolikstraat 112 III.
M. Zwaaf. ---- Blasiusstraat 93 III.
I. Cohen. ---- Blasiusstraat 80 I.
P.H. Otterhof. ---- 3e Oosterparkstraat 28 III.
J. Brilleman. ---- Blasiusstraat 66 II.
P. Servais. ---- Vrolikstraat 103 h.
J. Rodrigues. ---- Blasiusstraat 138 II.
S, v Kleef. ---- Vaalrivierstraat 16 b.

Amsterdam.
27 Maart 1940.

De agenten van Politie voornoemd:
[Handtekening: Van Huisstede]
[Handtekening: D. Vooren] Het document is een ambtelijk verslag van de Amsterdamse politie, opgesteld kort voor de Duitse inval in Nederland (mei 1940). De kern van het rapport is de controle op de aanwezigheid van marktkooplieden op specifieke locaties in Amsterdam-Oost (nabij de Oosterparkbuurt en de Transvaalbuurt).

Opvallende kenmerken:
* Administratieve nauwkeurigheid: De agenten rapporteren zeer specifiek op welke dagen in maart de controles hebben plaatsgevonden en koppelen de namen van de kooplieden aan adressen en de lijst van het "Markt-Wezen" (de gemeentelijke dienst belast met markttoezicht).
* Sociale geografie: De genoemde straten (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Camperstraat) stonden bekend als volksbuurten met veel joodse bewoners en bedrijvigheid.
* Handgeschreven kanttekeningen: Deze wijzen op een actieve opvolging. Er wordt genoteerd wie later alsnog is aangetroffen ("aangetr."), wie gecontroleerd is ("gecontr.") en wie er ziek was. Dit suggereert dat de politie een controlerende taak had om te verifiëren of vergunninghouders ook daadwerkelijk hun standplaats innamen. Dit rapport moet worden gezien in de context van het Amsterdamse marktwezen in de jaren dertig en veertig. De gemeente hield strikt toezicht op wie er op de markt stond. Hoewel de datum (maart 1940) vlak voor de bezetting ligt, vallen veel van de namen in de lijst (zoals Moscoviter, Gobits, Fransman, Cohen, Rodrigues) op als typisch joods-Amsterdamse namen.

Na de Duitse inval in mei 1940 zouden dit soort lijsten van het Markt-Wezen en de politie-archieven door de bezetter worden misbruikt om joodse burgers te identificeren, te isoleren (zoals het verbod voor joden op niet-joodse markten in 1941) en uiteindelijk te deporteren. In maart 1940 was daar op papier nog geen sprake van, maar de bureaucratische structuur voor de registratie van deze beroepsgroep was al volledig aanwezig en functioneel. Dit document vormt daarmee een tijdsopname van het dagelijks leven en de handhaving in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.

Samenvatting

Het document is een ambtelijk verslag van de Amsterdamse politie, opgesteld kort voor de Duitse inval in Nederland (mei 1940). De kern van het rapport is de controle op de aanwezigheid van marktkooplieden op specifieke locaties in Amsterdam-Oost (nabij de Oosterparkbuurt en de Transvaalbuurt).

Opvallende kenmerken:
* Administratieve nauwkeurigheid: De agenten rapporteren zeer specifiek op welke dagen in maart de controles hebben plaatsgevonden en koppelen de namen van de kooplieden aan adressen en de lijst van het "Markt-Wezen" (de gemeentelijke dienst belast met markttoezicht).
* Sociale geografie: De genoemde straten (Vrolikstraat, Blasiusstraat, Camperstraat) stonden bekend als volksbuurten met veel joodse bewoners en bedrijvigheid.
* Handgeschreven kanttekeningen: Deze wijzen op een actieve opvolging. Er wordt genoteerd wie later alsnog is aangetroffen ("aangetr."), wie gecontroleerd is ("gecontr.") en wie er ziek was. Dit suggereert dat de politie een controlerende taak had om te verifiëren of vergunninghouders ook daadwerkelijk hun standplaats innamen.

Historische Context

Dit rapport moet worden gezien in de context van het Amsterdamse marktwezen in de jaren dertig en veertig. De gemeente hield strikt toezicht op wie er op de markt stond. Hoewel de datum (maart 1940) vlak voor de bezetting ligt, vallen veel van de namen in de lijst (zoals Moscoviter, Gobits, Fransman, Cohen, Rodrigues) op als typisch joods-Amsterdamse namen.

Na de Duitse inval in mei 1940 zouden dit soort lijsten van het Markt-Wezen en de politie-archieven door de bezetter worden misbruikt om joodse burgers te identificeren, te isoleren (zoals het verbod voor joden op niet-joodse markten in 1941) en uiteindelijk te deporteren. In maart 1940 was daar op papier nog geen sprake van, maar de bureaucratische structuur voor de registratie van deze beroepsgroep was al volledig aanwezig en functioneel. Dit document vormt daarmee een tijdsopname van het dagelijks leven en de handhaving in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.

Locaties

Amsterdam (7e Politie-sectie 1e afdeeling).

Kooplieden in dit dossier 78

A. Bouwmeester Uilenburg idem
A. Bouwmeester Uilenburg idem
A. Hagenaar Zwanenburgwal ziet geen kans momenteel zijn brood op de markt te verdienen
Aäron van Praag Uilenburg blijft voorloopig in steun
Bijdrage voor het luchtbeschermingsongevallenfonds
C. Heilbron meerdere Kan voorloopig plaats niet innemen. Geen handel.
C. Heilbron meerdere Kan voorloopplaats niet innemen. Geen handel. *34 Amb*
C.H. Roelofs Uilenburg idem
C. van Kampen Uilenburg idem
v. Kampen Uilenburg idem
D.A. Overmars Waterlooplein idem
D.A. Overmars Waterlooplein idem *11/6 - Amb 95*
E. Gokkes Uilenburg idem
E. Gokkes Uilenburg idem
E. Korthoef Uilenburg idem
G.A. Mol Uilenburg idem
G.C. Borgman Nieuwmarkt idem
G.C. Borgman Nieuwmarkt idem *P.D. 35*
G.H. Tap Uilenburg idem
G.H. Tap Uilenburg idem
G.S. Tonglet Waterlooplein idem
H.H. Passchier meerdere Blijft in steun.
H.H. Passchier meerdere Blijft in steun. *35 Amb*
H. Schouten Waterlooplein idem
H. Schouten Waterlooplein idem
B.H. Bluhm Uilenburg idem
I.B.H. Bluhm *onb* Uilenburg idem *25/1-68. Wanth. b. 78 I*
J.C. Serrarens Uilenburg idem
J.C. Serrarens Uilenburg idem
Alle 78 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 1