Officiële brief/correspondentie. 17 september 1941. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). Mej. B. Leman, Borssenburgstraat 25 II, Amsterdam-Zuid (Wijk 22A). [Handgeschreven, bovenaan]: extra

HG-

25/112/2 N.

17 September 1941.

Mej. B. Leman,
Borssenburgstraat 25 II,
Amsterdam-Zuid.
Wijk 22A.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 2 September jl. verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt(en) Albert Cuypstraat te laten bystaan - niet vervangen - door Uw zuster K. Leman, geboren 1 September 1892.

De Directeur, De brief is een formeel besluit van de directeur van de marktdienst in reactie op een verzoek van Mej. B. Leman. Zij krijgt toestemming om zich op haar marktstaanplaats in de Albert Cuypstraat te laten bijstaan door haar zus, Kaatje Leman.

Er worden twee belangrijke voorwaarden gesteld:
1. Tot wederopzegging: De toestemming is niet permanent en kan op elk moment worden ingetrokken.
2. Bijstaan - niet vervangen: Dit is een cruciale administratieve beperking. De hoofdhoudster van de vergunning (B. Leman) moet zelf aanwezig blijven op de kraam; haar zus mag alleen helpen en haar niet volledig aflossen of de kraam zelfstandig drijven.

De spelling "hierby" en "bystaan" (met een 'y' in plaats van 'ij') is kenmerkend voor de ambtelijke getypte teksten uit die periode. Dit document is gedateerd op 17 september 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De context van de Tweede Wereldoorlog en de Jodenvervolging is hier pijnlijk relevant.

Slechts twee dagen voor deze brief, op 15 september 1941, werden door de bezetter nieuwe beperkende maatregelen voor Joden afgekondigd, waaronder een verbod op het bezoeken van markten. Hoewel Joodse kooplieden op dat moment vaak nog (onder strikte voorwaarden) hun beroep probeerden uit te oefenen, werd de ruimte hiervoor steeds kleiner.

Uit archiefonderzoek blijkt dat Bertha Leman (geboren 1888) en haar zus Kaatje Leman (geboren 1892) inderdaad op het adres Borssenburgstraat 25 II woonden. Beiden waren Joods en werden in 1942 in Auschwitz vermoord. Dit document is daarmee een tragisch bewijs van hun pogingen om onder extreem moeilijke omstandigheden hun dagelijks bestaan en werk op de Albert Cuypmarkt voort te zetten, kort voordat zij door de Holocaust werden weggevoerd. B. Leman K. Leman Marktwezen