Archief 745
Inventaris 745-354
Pagina 25
Dossier 2A
Jaar 1941
Stadsarchief

Doorslag van een officiële brief/ambtelijk schrijven.

24 juni 1942. Van: De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt in Amsterdam). Aan: Den Heer Commissaris van Politie belast met Joodsche Zaken, Hoofdbureau van Politie, Amsterdam.

Origineel

Doorslag van een officiële brief/ambtelijk schrijven. 24 juni 1942. De Directeur (vermoedelijk van de Centrale Markt in Amsterdam). Den Heer Commissaris van Politie belast met Joodsche Zaken, Hoofdbureau van Politie, Amsterdam. HB.

verzonden 24/6 [handgeschreven in blauwpotlood]

den Heer Commissaris van Politie
belast met Joodsche Zaken,
Hoofdbureau van Politie
Marnixstraat 260 - 264 ,
Amsterdam-Centrum. Wijk 6.

37/6/20 N. div. 24 Juni 1942.

Ingevolge afspraak heb ik de eer U in bijlage dezes
een opgave te doen toekomen van de kleinhandelaren in aardappelen,
groenten, fruit en bloemen, aan wie destijds voor het jaar 1942
een toegangskaart voor de Centrale Markt is uitgereikt.
Mijnerzijds kan niet worden opgegeven, welke van deze
handelaren momenteel nog actief in den handel werkzaam zijn.
Voorts is in bedoelde opgave het laatst, bij mijn dienst bekende,
adres van den handelaar vermeld; de mogelijkheid is echter niet
uitgesloten, dat enkelen van hen door verhuizing thans op een ander
adres wonen.

De Directeur, * Doel van de brief: Het verstrekken van een lijst van Joodse marktkooplieden (kleinhandelaren in levensmiddelen en bloemen) aan de politie. De lijst bevat namen van personen die begin 1942 een vergunning (toegangskaart) hadden voor de Centrale Markt.
* Bureaucratische medewerking: De brief is opgesteld in een uiterst beleefde en zakelijke ambtelijke stijl ("heb ik de eer U..."). Het toont hoe reguliere stedelijke instanties, zoals de directie van de Centrale Markt, meewerkten aan het verzamelen van gegevens over de Joodse bevolking ten behoeve van de bezetter.
* Administratieve voorbehouden: De directeur merkt op dat hij niet weet of de handelaren nog actief zijn of nog op de bekende adressen wonen. In de context van juni 1942 is dit veelzeggend: Joden werden op dat moment al op grote schaal uit het economische leven geweerd en hun bewegingsvrijheid werd steeds verder ingeperkt.
* Betrokken instantie: De brief is gericht aan het bureau "Joodsche Zaken" van de Amsterdamse politie. Dit was een beruchte afdeling die nauw samenwerkte met de Duitse Sicherheitspolizei bij het opsporen en arresteren van Joden. Dit document stamt uit een kritieke fase van de Duitse bezetting van Nederland. In juni 1942 waren de voorbereidingen voor de grootschalige deportaties in volle gang (de eerste transporten naar Westerbork en vandaar naar Auschwitz begonnen in juli 1942).

Door de invoering van de Jodenster (mei 1942) en talrijke verbodsbepalingen waren Joodse Nederlanders al grotendeels uit het openbare leven verbannen. Het opvragen van lijsten van marktkooplieden diende waarschijnlijk om de resterende economische activiteiten van Joden te controleren of te beëindigen, en om actuele verblijfplaatsen vast te stellen voor latere deportatie. De "Centrale Markt" aan de Jan van Galenstraat was de spil van de Amsterdamse voedselvoorziening; het uitsluiten van Joodse handelaren was een effectief middel om hen economisch te isoleren. Hoofdbureau Politie Sicherheitspolizei

Samenvatting

  • Doel van de brief: Het verstrekken van een lijst van Joodse marktkooplieden (kleinhandelaren in levensmiddelen en bloemen) aan de politie. De lijst bevat namen van personen die begin 1942 een vergunning (toegangskaart) hadden voor de Centrale Markt.
  • Bureaucratische medewerking: De brief is opgesteld in een uiterst beleefde en zakelijke ambtelijke stijl ("heb ik de eer U..."). Het toont hoe reguliere stedelijke instanties, zoals de directie van de Centrale Markt, meewerkten aan het verzamelen van gegevens over de Joodse bevolking ten behoeve van de bezetter.
  • Administratieve voorbehouden: De directeur merkt op dat hij niet weet of de handelaren nog actief zijn of nog op de bekende adressen wonen. In de context van juni 1942 is dit veelzeggend: Joden werden op dat moment al op grote schaal uit het economische leven geweerd en hun bewegingsvrijheid werd steeds verder ingeperkt.
  • Betrokken instantie: De brief is gericht aan het bureau "Joodsche Zaken" van de Amsterdamse politie. Dit was een beruchte afdeling die nauw samenwerkte met de Duitse Sicherheitspolizei bij het opsporen en arresteren van Joden.

Historische Context

Dit document stamt uit een kritieke fase van de Duitse bezetting van Nederland. In juni 1942 waren de voorbereidingen voor de grootschalige deportaties in volle gang (de eerste transporten naar Westerbork en vandaar naar Auschwitz begonnen in juli 1942).

Door de invoering van de Jodenster (mei 1942) en talrijke verbodsbepalingen waren Joodse Nederlanders al grotendeels uit het openbare leven verbannen. Het opvragen van lijsten van marktkooplieden diende waarschijnlijk om de resterende economische activiteiten van Joden te controleren of te beëindigen, en om actuele verblijfplaatsen vast te stellen voor latere deportatie. De "Centrale Markt" aan de Jan van Galenstraat was de spil van de Amsterdamse voedselvoorziening; het uitsluiten van Joodse handelaren was een effectief middel om hen economisch te isoleren.

Locaties

Centrale Markt

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Kruidenier (Droog): Bloem Olie & Techniek: Lood Olie & Techniek: Olie Tuin & Plant: Bloemen Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Paling Vis & Zee: Vis

Thema's

Duitsland/Oosten Jodenster/Maatregelen Kamp Westerbork

Organisaties

Hoofdbureau Politie Sicherheitspolizei

Kooplieden in dit dossier 100

A. Cosman Waterlooplein "
A. Cosman Waterlooplein "
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A.v. Velzen Uilenburg "
A.v. Velzen Uilenburg "
B.A.Bouw
Barend Barend Uilenburg
Barend Barend Uilenburg
B. Barend Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Moffie Waterlooplein "
B. Moffie Waterlooplein "
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
P. Langendijkstr Uilenburg 7
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. Wittenburg Uilenburg
C.Pas
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6