Archief 745
Inventaris 745-354
Pagina 115
Dossier 2A
Jaar 1941
Stadsarchief

Ambtelijke correspondentie (Bladzijde 2 van een brief).

1 april 1941. Van: Directeur van het Marktwezen (Amsterdam).

Origineel

Ambtelijke correspondentie (Bladzijde 2 van een brief). 1 april 1941. Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Bladzijde No. 2 van brief No. 37/15/8 M. d.d. 1 April 1941 aan den
heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het
Marktwezen.

Verder hebben de volgende categorieën van personen
nog toegang tot de Centrale Markt:

Joodsch niet-Joodsch
personeel van verkoopers 61 319
personeel van koopers 70 698
Expediteurs (waaronder begrepen de overkruiers) 29 227
personeel van expediteurs - 45
personeel van tuinders - 140
aardappelverwerkers 3 101

Bovendien is aan een aantal sigarenmakers (uitslui-
tend Joden), dat voor het uitoefenen van hun bedrijf 13 kantoren
in de hal heeft gehuurd, toegang tot de Centrale Markt verleend.
In verband met het feit, dat deze groep met den gang van zaken
op de Centrale Markt voor wat den handel betreft, niets uit-
staande heeft, zou ik haar in dit verband buiten beschouwing
willen laten.

A. De grossiers in groenten en fruit bezetten pak-
huizen en plaatsen in de hal en in het Oostelijk havencomplex.

B. De grossiers in aardappelen bezetten kantoren
(c.q. pakhuisafdeelingen) in het Westelijk havencomplex. De
schepen, welke aardappelen aanvoeren nemen ligplaats in aan de
kaden van dit havencomplex.
In verband met de bijzondere omstandigheden wordt de
handel thans niet gevoerd door de grossiers individueel, doch
door de grossierscombinatie (V.B.N.A.) onder leiding van de
Nederlandsche Akkerbouwcentrale. De verkoop der aardappelen door
de V.B.N.A. geschiedt centraal in het bankgebouw, deel uitmaken-
de van het entréegebouw der Centrale Markt, welk bankgebouw een
ingang heeft, welke is gelegen aan de Jan van Galenstraat, dus
buiten de Centrale Markt.

C. De tuinders zijn te onderscheiden in "droge"
tuinders, die uitsluitend per as aanvoeren en "natte" tuinders,
die uitsluitend per schuitje aanvoeren. De "droge" tuinders be-
zetten plaatsen in en voor de hal en in het Oostelijk havencom-
plex op pier E; de "natte" tuinders nemen met hun schuitje lig-
plaats in aan de pieren A, B, C en D in het Oostelijk havencom-
plex en bezetten daar hun plaatsen onder een overkapping.

D. De veiling verkoopt groente, fruit, aardappelen,
bloemen en planten in twee veilingzalen in de hal; de verkoop
geschiedt volgens het afslagsysteem over een veilingklok. Dit document is een administratieve weergave van de segregatie en registratie op de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

  • Statistiek: Het bevat een expliciete kwantificering van "Joodsch" versus "niet-Joodsch" personeel. Dit type registratie was een direct gevolg van de anti-Joodse maatregelen die de bezetter kort na de inval invoerde om de Joodse bevolking uit het economische leven te isoleren.
  • Logistiek: Het document geeft een gedetailleerd beeld van de marktstructuur in 1941. Er wordt onderscheid gemaakt tussen "droge" tuinders (aanvoer via de weg/as) en "natte" tuinders (aanvoer via het water).
  • Organisatie: De vermelding van de V.B.N.A. (Vereniging van Bemiddelingsbureaus in de Aardappelhandel) onder de Nederlandse Akkerbouwcentrale wijst op de centralisatie van de voedselvoorziening onder toezicht van de bezetter. Op 1 april 1941, de datum van deze brief, was de uitsluiting van Joden uit het openbare leven in volle gang. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren het kloppende hart van de Amsterdamse voedselvoorziening. De registratie van Joodse medewerkers en ondernemers in dit document was vaak een voorbode voor het intrekken van vergunningen, ontslag en uiteindelijk deportatie. De opmerking over de sigarenmakers ("uitsluitend Joden") die men "buiten beschouwing" wil laten omdat zij geen directe handelsrelatie met de markt hebben, getuigt van de bureaucratische wijze waarop de scheidslijn tussen Joods en niet-Joods werd getrokken en gehandhaafd.

Samenvatting

Dit document is een administratieve weergave van de segregatie en registratie op de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

  • Statistiek: Het bevat een expliciete kwantificering van "Joodsch" versus "niet-Joodsch" personeel. Dit type registratie was een direct gevolg van de anti-Joodse maatregelen die de bezetter kort na de inval invoerde om de Joodse bevolking uit het economische leven te isoleren.
  • Logistiek: Het document geeft een gedetailleerd beeld van de marktstructuur in 1941. Er wordt onderscheid gemaakt tussen "droge" tuinders (aanvoer via de weg/as) en "natte" tuinders (aanvoer via het water).
  • Organisatie: De vermelding van de V.B.N.A. (Vereniging van Bemiddelingsbureaus in de Aardappelhandel) onder de Nederlandse Akkerbouwcentrale wijst op de centralisatie van de voedselvoorziening onder toezicht van de bezetter.

Historische Context

Op 1 april 1941, de datum van deze brief, was de uitsluiting van Joden uit het openbare leven in volle gang. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren het kloppende hart van de Amsterdamse voedselvoorziening. De registratie van Joodse medewerkers en ondernemers in dit document was vaak een voorbode voor het intrekken van vergunningen, ontslag en uiteindelijk deportatie. De opmerking over de sigarenmakers ("uitsluitend Joden") die men "buiten beschouwing" wil laten omdat zij geen directe handelsrelatie met de markt hebben, getuigt van de bureaucratische wijze waarop de scheidslijn tussen Joods en niet-Joods werd getrokken en gehandhaafd.

Kooplieden in dit dossier 100

A. Cosman Waterlooplein "
A. Cosman Waterlooplein "
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A. Poortje Uilenburg
A.v. Velzen Uilenburg "
A.v. Velzen Uilenburg "
B.A.Bouw
Barend Barend Uilenburg
Barend Barend Uilenburg
B. Barend Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Kroese Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Meents Uilenburg
B. Moffie Waterlooplein "
B. Moffie Waterlooplein "
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
B. Nebig Uilenburg
P. Langendijkstr Uilenburg 7
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. van Thijn Waterlooplein "
B. Wittenburg Uilenburg
C.Pas
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6