Ambtelijk rapport/brief betreffende statistische gegevens.
Origineel
Ambtelijk rapport/brief betreffende statistische gegevens. [Linksboven, handgeschreven in rood potlood:]
37/15/87
[Bovenaan gecentreerd:]
Scheiding Joodsch en
niet-Joodsch element
op de Centrale Markt.
[Rechtsboven:]
Wethouder
Levensmiddelen.
[Hoofdtekst:]
Ingevolge den opdracht van den heer Regeeringscommissaris voor Amsterdam heb ik de eer U hieronder een beknopt overzicht te doen toekomen van de mogelijkheden, welke naar mijn meening op de Centrale Markt waren te overwegen om te geraken tot een zoo ver mogelijk doorgevoerde scheiding tusschen het Joodsche en niet-Joodsche element, zonder dat als gevolg van een en ander de structuur der markt ~~ernstig wordt,~~ [handgeschreven boven schrapping:] zodanig zou worden aangetast of overigens de goede gang van zaken in gevaar ~~wordt~~ [handgeschreven boven schrapping:] zou worden gebracht.
[In de linkermarge, handgeschreven:]
4/cg zaken /
Op de Centrale Markt zijn de volgende categorieën van verkoopers gevestigd.
| Joodsche | niet-Joodsche | |
|---|---|---|
| Grossiers (groente en fruit) | 50 | 123 |
| Grossiers (aardappelen) | - | 23 |
| Tuinders | - | 330 |
| Veiling | - | - |
| Grossiers (bloemen) | - | 15 |
De volgende categorieën van koopers hebben toegang tot de Centrale Markt:
| Joodsche | niet-Joodsche | |
|---|---|---|
| bloemen | aard. gr. en fr. | |
| Winkeliers ) | ||
| Marktkooplieden ) | ||
| (kleinhandels- ) | ||
| markten) ) | 98 | 392 |
| Houders van vaste ) | ||
| standplaatsen bui- ) | ||
| ten de markten ) | ||
| Venters ) |
Verder hebben de volgende categorieën van personen nog toegang tot de Centrale Markt:
| Joodsch | niet-Joodsch | |
|---|---|---|
| personeel van verkoopers | 61 | 319 |
| " " koopers | 70 | 698 |
| Expediteurs (waaronder begrepen de overkruiers) | 29 | 227 |
[Linksonder, handgeschreven in een cirkel met een pijl naar 'personeel van koopers':]
ook bij personeel onder ? [gevolgd door een paraaf/teken] * Administratieve segregatie: Dit document is een direct bewijs van de bureaucratische voorbereiding van de Holocaust in Nederland. Het toont hoe de Amsterdamse marktadministratie, in opdracht van de (door de nazi's aangestelde) Regeringscommissaris, de Joodse populatie binnen de voedselvoorziening nauwkeurig in kaart bracht.
* Taalgebruik: De tekst hanteert een klinische, ambtelijke toon. De handgeschreven correcties (van "wordt aangetast" naar "zou worden aangetast") wijzen op een zorgvuldige formulering om de verantwoordelijkheid voor eventuele economische schade door de segregatie te nuanceren of juridisch af te dekken.
* Economische impact: Uit de cijfers blijkt dat Joodse ondernemers een significant aandeel hadden in de groothandel van groente en fruit (50 van de 173 grossiers) en een substantieel deel van de kopersgroep vormden. De volledige uitsluiting van deze groep zou de "goede gang van zaken" op de markt direct beïnvloeden. * Historische periode: Dit rapport stamt waarschijnlijk uit de eerste helft van 1941. Na de Februaristaking van 1941 intensiveerden de Duitse bezetter en collaborerende instanties de maatregelen om Joden uit het openbare en economische leven te bannen.
* Locatie: De Centrale Markt (nu het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was de spil van de Amsterdamse voedselvoorziening. Toegang tot deze markt was essentieel voor winkeliers en marktkooplieden in de hele stad.
* Regeringscommissaris: Met de "heer Regeeringscommissaris" wordt vermoedelijk de pro-Duitse burgemeester Edward Voûte bedoeld, die deze titel droeg tijdens de bezettingsjaren.
* Gevolg: Dergelijke inventarisaties leidden uiteindelijk tot de volledige uitsluiting van Joden van de markten, de onteigening van hun bedrijven ("Arisering") en de uiteindelijke deportatie van de betrokken personen.