Getypte ambtelijke brief/nota. 21 Mei 1941 (handschriftelijk aangepast/genoteerd bovenaan); tekst verwijst naar een brief van 6 mei j.l. Waarschijnlijk een directeur of hoge ambtenaar van de Dienst van het Marktwezen (namens/ter vervanging van de wethouder). [Links bovenaan stempel:] $N^{\circ} 37/36/3$ M. 1941 $\frac{23}{5}$
[Links stempel:] Gezien [Handtekening onleesbaar]
[Midden links:] L.M.
435 -1941-

[Rechts bovenaan handschrift:]
Zie map
Van Duinhoven
personeelsverhoudingen Markten
[Parafen: CM en anderen]
2/ Mei 1941.

In antwoord op Uw schrijven d.d. 6 Mei j.l. aan Wethouder van der Bend, die geruimen tijd wegens ziekte afwezig zal zijn, deel ik U het volgende mede.

De ontwerp-overeenkomst, bij Uw schrijven gevoegd, bevat twee onderwerpen. In de eerste plaats bevat het een regeling van de verhouding tusschen werknemers en werkgevers op de Centrale Markt, in de tweede plaats regelingen, die den Dienst van het Marktwezen raken. Er rijst allereerst bij mij de vraag, of het wel gewenscht is, deze privaatrechtelijke en publiekrechtelijke zaken in één overeenkomst en dan nog wel in vele artikelen door elkander te behandelen.

Wat de verhouding werkgever - werknemer betreft (vacantie, arbeidsduur, rust- en schafttijden, Zondagsarbeid, loonen), ben ik van oordeel, dat een betere regeling wel gewenscht kan zijn, doch dat de Overheid als zoodanig een afwachtende houding moet aannemen, en ten hoogste zoo noodig als arbiter kan worden geraadpleegd.

Wat het tweede gedeelte van de ontwerp-overeenkomst betreft, merk ik het volgende op. Aan een in te stellen Commissie van vijf personen (2 uit de werkgevers, 2 uit de werknemers onder leiding van een gemeenteambtenaar) zouden uitgebreide bevoegdheden worden toegekend. Zoo het beoordeelen aan wien toegang tot de Centrale Markt moet worden gegeven, de uren van aanvang en sluiting, de transportvraagstukken, de problemen van aan- en afvoer, de ordemaatregelen, de contrôle, ja alle vraagstukken het marktwezen betreffende.

Dit beteekent, dat de geheele Centrale Markt zou komen onder vijfhoofdige leiding van particuliere personen, in welke leiding de Directeur van den Dienst slechts een van de vijf stemmen zou hebben. De leiding van en de verantwoordelijkheid voor een belangrijken gemeentelijken dienst zou dus aan de gemeentelijke

den Secretaris van den Nederl.
Bond van Arbeiders in de Voedings-
en Genotmiddelenbedrijven,
Weesperzijde 87, A_L_H_I_E_R (O).

[Rechts onderaan handgeschreven paginanummer:] 37 Deze brief is een kritische reactie van de Amsterdamse gemeentelijke bureaucratie op een voorstel van een vakbond. De bond stelt een 'ontwerp-overeenkomst' voor die niet alleen de arbeidsvoorwaarden (CAO-zaken) regelt, maar ook verregaande medezeggenschap eist in de dagelijkse operationele gang van zaken op de Centrale Markt.

De schrijver van de brief maakt een fundamenteel bezwaar tegen het mengen van privaatrechtelijke zaken (arbeidscontracten tussen handelaren en hun personeel) en publiekrechtelijke zaken (het beheer van een gemeentelijke instelling). Hij waarschuwt dat het plan de macht over de markt effectief zou verschuiven van de gemeente (de Directeur) naar een commissie waarin particulieren (werkgevers en werknemers) de meerderheid hebben. De toon is zakelijk maar afwijzend wat betreft de inmenging in de gemeentelijke verantwoordelijkheden. De brief dateert van mei 1941, een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De genoemde Wethouder Jan van der Bend (SDAP) was een bekend Amsterdams bestuurder die zich inzette voor de markt. In deze periode stonden Nederlandse vakbonden, zoals de genoemde Bond van Arbeiders in de Voedings- en Genotmiddelenbedrijven (onderdeel van het NVV), onder grote druk van de bezetter. Het NVV werd in deze periode nog niet direct ontbonden, maar de 'Gleichschaltung' (nazificatie) was reeds ingezet.

De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam vormden de spil van de voedselvoorziening in de stad. In een tijd van toenemende schaarste en distributie (bonnenstelsel) was de controle over de markt cruciaal. Het voorstel van de bond om een commissie met verregaande bevoegdheden op te richten, kan gezien worden als een poging om invloed te behouden of te vergroten in een onzekere tijd, iets wat de gemeentelijke autoriteiten hier duidelijk proberen in te dammen.