Notulen/verslag van een bespreking. 24 april 1941. [Links bovenin handgeschreven:] 3 X

B e s p r e k i n g op 24 April 1941 te 2.30 uur n.m. van den Directeur den Heer C.F. Sixma, en den bedrijfschef den Heer J. Broerse, den Waarnemend Secretaris den heer H.A. van Duinhoven, met den Heer ? Holtrop, Secretaris van den Nederlandschen Bond van Arbeiders in de Voedings- en Genotmiddelenbedrijven en de heeren Wellerdieck, aardappellossers, Ruhe, Dijkstra, Nooy, Draaisma, Kitz grossiers van de Centrale Markt. [Handgeschreven toevoeging:] de heeren Wellerdieck & Ruhe, leden van het op de Centrale Markt werkzame personeel der grossiers.

De Directeur deelt mede, dat hij van den heer Holtrop een brief heeft ontvangen van den volgenden inhoud.
brief overnemen van 17 April 1941.

[Handgeschreven tussenvoeging:] Hij geeft vervolgens het woord aan den heer Holtrop om den inhoud van het schrijven van den brief nader toe te lichten.

De heer Holtrop wil de bedoeling nog gaarne nader toelichten. Het staat vast, dat op verschillend gebied iets anders moet worden gesteld, dan wat er tot nu toe was. In Amsterdam zijn in verschillende gemeentebedrijven, spreker noemt bijvoorbeeld het slachthuis, nog wel eens onaangenaamheden voorgekomen. Op de Centrale Markt is echter het gelukkige verschijnsel, dat daar rustige organisatierontwikkeling heeft plaats gehad en als gevolg daarvan heeft de aardappellossersvereeniging "Ons Belang" zich bij het N.V.V. aangesloten.

[In de linkermarge handgeschreven:] Organisch verband tusschen de verschillende groepen bestaat.

Het staat vast, dat er heel wat moet gebeuren op de Centrale Markt voordat er een goed georganiseerd geheel is. De belangen van de verschillende groepen moeten tegen elkaar worden afgewogen en dan moet men trachten de groote gemeene deeler te vinden. Het was daarvoor noodig, dat ook van de zijde van de werkgevers een organisatie werd voorbereid, waarmede de arbeidersorganisatie het contact kan onderhouden. Deze organisaties bestaan thans op de Centrale Markt en het contact is gezocht en verkregen. Spreker stelt bij voorbaat vast, dat het niet de bedoeling van de organisaties is om zich te bemoeien met politiek of met Arische of niet-Arische kanten van de zaak. Het is zuiver de bedoeling om een economische beweging op te richten vrij van politiek en godsdienst. Ook het niet-Arische deel van de bevolking der Centrale Markt zal dus deel uitmaken van de organisatie, zij het ook, dat door maatregelen van Overhand [Overheid], deze niet-Arische leden geen deel van het bestuur zullen kunnen uitmaken. Er moet een permanente samenwerking komen tusschen de verschillende groepen die op de Centrale Markt een bestaan vinden. Het resultaat van deze samenwerking moet echter ook zijn, dat er voordeelen voor deze groepen naar voren komen. Het nieuw te... Dit document legt een cruciaal moment vast in de herstructurering van de arbeidsverhoudingen op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

1. Gleichschaltung (Gelijkschakeling): De vermelding dat de vereniging "Ons Belang" zich heeft aangesloten bij het N.V.V. (Nederlands Verbond van Vakverenigingen) is veelzeggend. In april 1941 stond het N.V.V. reeds onder toezicht van de nationaalsocialistische gemachtigde H.J. Woudenberg. De "rustige organisatieontwikkeling" waar Holtrop over spreekt, is in feite de integratie van beroepsgroepen in de door de bezetter gecontroleerde structuren.
2. Rassenpolitiek: Het document bevat een expliciete verwijzing naar de "Arische of niet-Arische kanten". Holtrop probeert de organisatie te presenteren als puur "economisch" en "vrij van politiek", maar moet tegelijkertijd erkennen dat "niet-Arische" (Joodse) leden op last van de overheid worden uitgesloten van bestuursfuncties. Dit illustreert de juridische en sociale uitsluiting van Joden die op dat moment in volle gang was.
3. Handgeschreven correcties: De correcties wijzen op een nauwgezet redactieproces. De toevoeging dat de organisatie een "organisch verband" vormt, past in de corporatistische ideologie die de bezetter en de NSB propageerden. De Centrale Markt in Amsterdam (aan de Jan van Galenstraat) was een essentieel knooppunt voor de voedselvoorziening. In de periode waarin dit verslag is opgesteld (april 1941), was de sfeer in Amsterdam gespannen. De Februaristaking had slechts twee maanden eerder plaatsgevonden.

De bezetter trachtte via het N.V.V. de controle over de werkende bevolking te versterken. Terwijl Holtrop spreekt over samenwerking en het vinden van de "grootste gemene deler", is de realiteit er een van toenemende repressie en de systematische verwijdering van Joodse Amsterdammers uit het economische en sociale leven. De nadruk op "economische beweging vrij van politiek" was vaak een tactiek van bestuurders om binnen de nieuwe orde te kunnen blijven functioneren zonder direct openlijk politiek kleur te bekennen, hoewel de praktijk onvermijdelijk politiek was door de uitsluiting van de Joodse medeburgers.