Dienstverslag / Rapport. 11 september 1941 (betreft incident op 10 september 1941). B. Felthuis, Controleur van het Marktwezen en onbezoldigd gemeente-veldwachter. Bedrijfschef van het Marktwezen, Amsterdam. (Handgeschreven bovenaan:)
Ondergetekende B. Felthuis, controleur van het Marktwezen, tevens onbezoldigd gemeente-veldwachter rapporteert u het navolgende;

R A P P O R T

Op Woensdag 10 September 1941, omstreeks 8.15 uur v.m., is op pier O van de Centrale Markt een met een paard bespannen wagen, eigenaar kooper F. Lindeman, te water geraakt. Voor zoover door mij kon worden nagegaan, was de oorzaak hiervan als volgt.
De wagen stond op pier O dicht langs de walkant. De voerman, C.H. Baert, moest voor zijn baas aardappelen laden uit de wagons. Terwijl hij even naar de wagons ging, zou hij aan een zkeren van der Horst hebben verzocht toezicht te houden op het span.
Zonder dat dit blijkbaar door van der Horst is opgemerkt, zou het paard, iets van den rijweg etende, steeds meer achteruit zijn ~~gele~~ geloopen met het hierboven gemelde gevolg. Het gelukte eenige burgers het paard bij het hoofdstel vast te grijpen en zoodoende zijn kop boven water te houden. Ten einde het paard van zijn tuig te kunnen bevrijden, hebben zich de controleurs Schiermeier en Fleijsman, benevens Baert, die inmiddels ter plaatse was verschenen, ~~zich~~ te water begeven. Het gelukte de controleurs om de riemen van het paard door te snijden en los van de wagen te krijgen. Op het moment dat Baert het paard te water wilde naderen, begon het dier heftig te slaan, waardoor Baert het paard niet kon naderen. Wel is het hem later gelukt een touw om de hals van het paard te binden. Nadat het paard van zijn riemen bevrijd was, heeft men met behulp van een andere burger, die inmiddels met een vlot ter plaatse was verschenen, het dier naar een lager gelegen gedeelte van de Centrale Markt laten zwemmen alwaar het zonder verdere hulp op het droge kon komen. Op verzoek van Lindeman is later den wagen door een kraanwagen van den Gemeentelijken Brandweer opgehaald. Voor zoover is kunnen blijken, hebben Schiermeier, Fleijsman en Baert, noch het paard nadeelige gevolgen ondervonden. Het is zeer zeker aan het moedig optreden van beide genoemde controleurs (handgeschreven invoeging) te danke , dat het paard gered is.

Amsterdam 11 September 1941
Controleur,
(Handtekening: B. Felthuis)

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.
(Handtekening)

No 37/99/M. 1941 Het document is een formeel rapport over een bedrijfsongeval op de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van het incident is dat een paard, terwijl de voerman afwezig was, al etend achteruit is gelopen en met wagen en al in het water is gestort.

Opvallende elementen:
* Reddingsactie: Er is sprake van een gecoördineerde actie tussen burgers en marktpersoneel. De controleurs Schiermeier en Fleijsman sprongen fysiek het water in om het paard uit de tuigage te snijden.
* Techniek: De inzet van een "vlot" om het dier te begeleiden en een "kraanwagen van de Brandweer" voor de wagen toont de praktische aanpak van incidenten in die tijd.
* Taalgebruik: Het rapport hanteert de toen gebruikelijke spelling (bijv. "kooper", "zoodoende", "geloopen") en een ambtelijke, feitelijke toon. De handgeschreven correcties en toevoegingen suggereren dat het document direct na het typen is nagelezen en geautoriseerd door de opsteller. Het rapport dateert uit september 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was cruciaal voor de voedselvoorziening van de stad.

De context van de Tweede Wereldoorlog is indirect merkbaar:
1. Paard en wagen: Vanwege brandstoftekorten voor motorvoertuigen werd paardentractie tijdens de oorlogsjaren weer op grote schaal de norm voor stedelijk transport.
2. Toezicht: Het feit dat een controleur ook "onbezoldigd gemeente-veldwachter" is, wijst op een strengere handhaving en controle op de marktterreinen in een tijd van schaarste en distributie.
3. Hulpverlening: Ondanks de oorlogstijd functioneerden de gemeentelijke diensten (zoals de brandweer met gespecialiseerd materieel) effectief bij civiele incidenten.