Officiële brief/advies van het Gemeente Energiebedrijf Amsterdam aan de Burgemeester. 13 december 1941. Gemeente Energiebedrijf Amsterdam (Afd. Electriciteit), Tesselschadestraat 1. Den Heer Burgemeester van Amsterdam (Afdeeling Gemeentebedrijven), Raadhuis, Amsterdam-C. [Briefhoofd]
Nº 27/31 G.B. 1941 13 DEC. 1941
GEMEENTE ENERGIEBEDRIJF AMSTERDAM
TESSELSCHADESTRAAT 1

[Linkermarge]
Telegramadres: Electrogas
TELEFOONNUMMERS:
Hoofdkantoor 84111, 33131
Bureau Hoogte Kadijk 200 51600, 53600
Brieven uitsluitend te adresseeren aan de Directie.
Verzoeke bij telefoongesprekken betreffende onderstaand onderwerp te vragen naar toestel No. 620.
Bij beantwoording aan te halen:
Afd. Lab./RL No. B. 3132 / 3214.

[Rechtermarge stempels/aantekeningen]
Nr. 859/C
LBD 19.41
[Handgeschreven: h Bakhuijzen?]

[Adresblok]
Den Heer Burgemeester van Amsterdam,
(Afdeeling Gemeentebedrijven),
R A A D H U I S ,
A M S T E R D A M - C .

Afd. Electriciteit. AMSTERDAM (W.) 13 DEC. 1941

Betreft: terreinverlichting Centrale Markt.

Naar aanleiding van den ons op 1 December jl. onder No. 27/31 G.B. 1941 om advies toegezonden brief van den directeur van het Marktwezen d.d. 17 November 1941, No. 37/118/1 M, hebben wij de eer U het volgende te berichten.

Ingevolge het schrijven van de Rijksinspectie Luchtbescherming d.d. 4 November 1940, No. 19.1053.81, kunt U toestemming verleenen tot het aanbrengen van de gevraagde verlichting onder de volgende voorwaarden.

1. Gebruikt mogen slechts worden geleidelichten, welke voorzien zijn van het goedkeuringsteeken (I.L.B. No. ...) van de Rijksinspectie Luchtbescherming.
2. De bedoelde lichten moeten worden aangebracht op een hoogte, welke gelegen is tusschen de beide op het licht vermelde grenswaarden voor de opstellingshoogte.
3. De lichten mogen uitsluitend worden gemonteerd op de 27 plaatsen, met een rood kruisje aangegeven op de teekening situatie Marktcentrale, welke bij bovengenoemden brief van den directeur van het Marktwezen is gevoegd.
4. De geleidelichten op de uiteinden van de kaden moeten aan de waterzijde zoo ver worden zwartgelakt, dat zij van den overkant van het Oostelijk resp. Westelijk toeleidingskanaal geen verwarring kunnen opleveren voor het verkeer buiten de terreinen van de Marktcentrale.

Met betrekking tot het verzoek om verlichting bij het ingangshek zouden wij willen voorstellen dezen ingang alsnog op te nemen in de openbare luchtbeschermingsverlichting der Gemeente, in welk geval boven het hek een éénspleets-richtlicht met plaatselijke wegdekverlichting zou kunnen worden aangebracht, zooals op het oogenblik boven alle belangrijke kruispunten wordt gemonteerd. Indien de directeur van het Marktwezen met dit voorstel accoord gaat, zal dit lichtpunt door de zorg van het Gemeente-Energiebedrijf worden aangebracht.

Overigens stellen wij U voor meergenoemden brief, vergezeld van den onzen, om advies te zenden aan het hoofd van den Gemeentelijken

[Onderste kader links]
NR. 27/31 G.B. 1941
van Burgemeester (Afdeeling Gemeentebedrijven) aan
Burgemeester (Gem. Luchtbeschermingsdienst)
om advies.
Datum 16 DEC. 1941

[Onderste kader rechts]
NR. 1200/207i KAB. BM. 19
van Burgemeester aan: z.o.z.
H. h.b. om advies
Datum 18/12 '41 Dit document is een technisch en ambtelijk advies van het Gemeente Energiebedrijf (GEB) aan de burgemeester van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De kern van het document is de regulering van verlichting op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat).

De belangrijkste punten uit het advies zijn:
* Strikte verduisteringsvoorschriften: Vanwege de oorlogsdreiging en de noodzaak tot verduistering (om geallieerde bommenwerpers geen navigatiepunten te bieden) mocht verlichting alleen onder zeer strenge voorwaarden van de Rijksinspectie Luchtbescherming (ILB) worden geplaatst.
* Geleidelichten: Er mocht alleen gebruik worden gemaakt van officieel goedgekeurde "geleidelichten" (speciale afgeschermde lampen).
* Lichtcamouflage: Punt 4 is bijzonder interessant; lichten bij het water moesten aan één kant zwart worden gelakt om reflectie op het water en zichtbaarheid vanaf de overkant van de kanalen te voorkomen.
* Infrastructuur: Het GEB stelt voor om de verlichting bij de ingang van de markt aan te sluiten op het algemene netwerk van de luchtbeschermingsverlichting van de stad. In december 1941 was Nederland ruim anderhalf jaar bezet. De verduisteringsmaatregelen waren van vitaal belang voor de bezetter en de burgerbevolking (ter voorkoming van bombardementen). De "Luchtbeschermingsdienst" (LBD) speelde hierin een centrale rol.

De Centrale Markt was een cruciale locatie voor de voedselvoorziening van de stad. Omdat de werkzaamheden daar vaak in de vroege ochtenduren (in het donker) plaatsvonden, was er een spanningsveld tussen de noodzaak voor werklicht en de veiligheidseisen van de luchtbescherming. Dit document illustreert de bureaucratische zorgvuldigheid waarmee zelfs in oorlogstijd elke lantaarnpaal werd getoetst aan landelijke en lokale veiligheidsvoorschriften. De betrokkenheid van zowel het Energiebedrijf, het Marktwezen, de Luchtbeschermingsdienst als het Kabinet van de Burgemeester toont de complexiteit van het stadsbestuur onder bezettingstijd.