Instructie- of protocolblad voor kwaliteitsonderzoek. Bijlage I.

CENTRAAL INSTITUUT VOOR LANDBOUWKUNDIG ONDERZOEK.

Kwaliteitsonderzoek van aardappelen.

Beoordeeling in rauwen toestand.

Schurft. 0 geen schurft De schurftschaal van den
5 zeer schurftig Plantenziektenkundigen Dienst
is gebruikt.

Schil. a. uiterlijk gaaf, gevlekt, zwart, enz..
b. aard zacht, normaal, stug.
afkortingen:
Vorm. rond r.
rondovaal ro.
langovaal lo.
bijzondere ( plat-vol-spits
aanduidingen( gedeukt gel.gev.
( gelijkmatig gevuld

Diepte van oogen. vlak vl.
middeldiep md.
diep d.

Diepte van navel. vlak vl.
weinig ingezonken wi.
diep ingezonken di.

Zieke- en blauwe deelen afval door blauw bl.
" " phytophtora ph.
" " kringerigh. vuur)
en andere inwen-) inw.gebr.
dige knolgebre- )
ken )
" " schilgebreken, ) pl.
vreterij (plekjes))
" " groen (zonlicht) gr.
" " beschadiging (ge-
reedschappen) besch.

Beoordeeling der gekookte aardappelen. Cijfers der meest
-------------------------------------- gewenste graden
[Verticaal:] Structuur. Eigenschappen op schotel.
Puntenschaal.
Heelblijven. 10 alle aardappelen heel )
5 de helft stukgekookt ) 7 - 9
1 alles tot moes gekookt )

         **Kleur.**        10 zeer hooggeel          )
                           6-7 kleur van Eigenheimer )      5 - 8
                           1 wit                     )

         **Zuiverheid**                               ) (De cijfers mogen
         **van kleur.**    10 zeer zuiver             ) (niet beneden 6 lig-
                            1 alle aardappelen       ) (gen; voor een kwali-
                              grauw of zwart          ) (teitsproduct niet
                                                        (beneden 8.

         **Bloemigheid.**  10 hoogste graad           )      6 - 8
                            1 laagste graad           )

         **Vastheid**    )                            )
         **Meligheid**   ) 10 hoogste graad           )      6 - 8
         **Fijnheid**    )  1 laagste graad           )

                                                        Smaak Dit document dient als een gestandaardiseerd scoreformulier voor landbouwkundig onderzoekers. De structuur is verdeeld in twee hoofdsecties:

1. Rauwe beoordeling: Focus op uiterlijke kenmerken (morfologie) en pathologie (ziektes zoals phytophthora en schurft). Er wordt gebruikgemaakt van een specifieke schaal van de Plantenziektenkundige Dienst (PD).
2. Gekookte beoordeling: Focus op de consumptiekwaliteit (textuur, kleur, smaak).

Opvallend is het gebruik van de aardappelvariëteit 'Eigenheimer' als referentiepunt voor de kleur (score 6-7). De puntentelling loopt veelal van 1 tot 10, waarbij in de rechterkolom de streefwaarden ("meest gewenste graden") staan aangegeven voor een kwalitatief goed product. De termen "bloemigheid", "vastheid" en "meligheid" duiden op een vroege vorm van sensorisch onderzoek in de landbouw. Het Centraal Instituut voor Landbouwkundig Onderzoek (CILO) was een vooraanstaand Nederlands onderzoeksinstituut gevestigd in Wageningen, opgericht in 1939. Dit document weerspiegelt de professionalisering en standaardisering van de Nederlandse aardappelteelt in de naoorlogse periode.

In die tijd was de aardappel niet alleen een volksvoedsel nummer één in Nederland, maar ook een essentieel exportproduct. Om de internationale concurrentiepositie te behouden, was strikte kwaliteitscontrole noodzakelijk. De verwijzing naar de 'Plantenziektenkundige Dienst' (tegenwoordig onderdeel van de NVWA) onderstreept de nauwe samenwerking tussen onderzoek en overheidscontrole op plantgezondheid. De 'Eigenheimer', die in het document als kleurnorm dient, was een zeer populair ras dat bekend stond om zijn goede smaak en gele vleeskleur, maar ook om zijn gevoeligheid voor ziektes, wat het belang van dergelijk onderzoek verklaart.