Archief 745
Inventaris 745-365
Pagina 372
Dossier 17
Jaar 1941
Stadsarchief

Archiefdocument

Origineel

[Linksboven, gestempeld/getypt:]
HG.

[Daaronder:]
90/22/2 M.

[Bovenaan, handgeschreven met potlood/pen:]
Verzonden 18/6

[Rechtsboven, handgeschreven, mogelijk dossiernaam:]
Uilenburg

[Rechtsonder de referentie:]
18 Juni 1941.

[Adresblok:]
Mw.S.de Leeuw-Walvisch,
Nieuwe Uilenburgerstraat 72 III,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 2.

[Inhoud:]
Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 dezer
verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw
plaats op de markt(en) Mosplein
te laten bystaan - niet vervangen - door I.Ritmeester, geboren
7 Juli 1912.

[Ondertekening:]
De Directeur, Het document is een officiële ambtelijke goedkeuring voor een wijziging in de bezetting van een marktplaats. Mevrouw S. de Leeuw-Walvisch krijgt toestemming om zich te laten assisteren door I. Ritmeester op haar plek op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord.

Opvallende details zijn:
* "Tot wederopzegging": Dit geeft de overheid de flexibiliteit om de toestemming op elk moment in te trekken.
* "Bystaan - niet vervangen": Er wordt scherp onderscheid gemaakt tussen hulp (waarbij de vergunninghouder aanwezig moet blijven) en vervanging. Dit duidt op een strikte handhaving van de marktverordeningen.
* Identificatie: Van de assistent wordt de exacte geboortedatum (7 juli 1912) genoteerd, wat wijst op een nauwkeurige persoonsregistratie door de gemeente. Dit document stamt uit juni 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De context is historisch beladen om de volgende redenen:

  1. Locatie en Achternamen: De Nieuwe Uilenburgerstraat lag in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. De namen 'De Leeuw' en 'Walvisch' zijn veelvoorkomende Joodse achternamen. In juni 1941 waren de anti-Joodse maatregelen van de bezetter al ver gevorderd. Joden werden systematisch geregistreerd en uitgesloten van vele beroepen.
  2. Economische controle: De markt op het Mosplein was een belangrijke plek voor handel. Tijdens de bezetting werd de toegang voor Joodse marktkooplieden tot reguliere markten steeds verder beperkt. In de loop van 1941 werden Joodse kooplieden uiteindelijk gedwongen hun nering op aparte "Jodenmarkten" te drijven.
  3. Bureaucratie in oorlogstijd: Het document illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie bleef doorfunctioneren en zelfs de kleinste details van het dagelijks economisch leven reguleerde, terwijl op de achtergrond de voorbereidingen voor de grootschalige vervolging van de Joodse bevolking plaatsvonden.

Onderzoek in databases zoals het Joods Monument zou kunnen uitwijzen of Mw. De Leeuw-Walvisch en I. Ritmeester de oorlog hebben overleefd; voor veel bewoners van de Uilenburgerstraat was dit helaas niet het geval. I. Ritmeester S. de Leeuw Gemeente Amsterdam Marktwezen

Samenvatting

Het document is een officiële ambtelijke goedkeuring voor een wijziging in de bezetting van een marktplaats. Mevrouw S. de Leeuw-Walvisch krijgt toestemming om zich te laten assisteren door I. Ritmeester op haar plek op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord.

Opvallende details zijn:
* "Tot wederopzegging": Dit geeft de overheid de flexibiliteit om de toestemming op elk moment in te trekken.
* "Bystaan - niet vervangen": Er wordt scherp onderscheid gemaakt tussen hulp (waarbij de vergunninghouder aanwezig moet blijven) en vervanging. Dit duidt op een strikte handhaving van de marktverordeningen.
* Identificatie: Van de assistent wordt de exacte geboortedatum (7 juli 1912) genoteerd, wat wijst op een nauwkeurige persoonsregistratie door de gemeente.

Historische Context

Dit document stamt uit juni 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De context is historisch beladen om de volgende redenen:

  1. Locatie en Achternamen: De Nieuwe Uilenburgerstraat lag in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. De namen 'De Leeuw' en 'Walvisch' zijn veelvoorkomende Joodse achternamen. In juni 1941 waren de anti-Joodse maatregelen van de bezetter al ver gevorderd. Joden werden systematisch geregistreerd en uitgesloten van vele beroepen.
  2. Economische controle: De markt op het Mosplein was een belangrijke plek voor handel. Tijdens de bezetting werd de toegang voor Joodse marktkooplieden tot reguliere markten steeds verder beperkt. In de loop van 1941 werden Joodse kooplieden uiteindelijk gedwongen hun nering op aparte "Jodenmarkten" te drijven.
  3. Bureaucratie in oorlogstijd: Het document illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie bleef doorfunctioneren en zelfs de kleinste details van het dagelijks economisch leven reguleerde, terwijl op de achtergrond de voorbereidingen voor de grootschalige vervolging van de Joodse bevolking plaatsvonden.

Onderzoek in databases zoals het Joods Monument zou kunnen uitwijzen of Mw. De Leeuw-Walvisch en I. Ritmeester de oorlog hebben overleefd; voor veel bewoners van de Uilenburgerstraat was dit helaas niet het geval.

Genoemde Personen 2

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit Olie & Techniek: Lood Olie & Techniek: Olie Oorlogssurrogaten: Vervanging Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vis & Zee: Visch Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Vlees

Thema's

Dwang/Vordering Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Gemeente Amsterdam Marktwezen

Kooplieden in dit dossier 99

A B Adriani
A. Cohen Uilenburg 1
A.C. ter Weyden Uilenburg 1
A. Jansen 10.46
A. J. Bogers 2.43
A J Noijen
Aäron van Praag Uilenburg
B. Kinschraper Uilenburg 1
B. Walberstadt Uilenburg
C. Kok Uilenburg
C. Goedhart Waterlooplein Alb.Cuypstraat
C. Goedhart Uilenburg Alb.Cuypstraat
C.J. Vaas Uilenburg } 1 pers.
D. Sebbeler Waterlooplein 2.50
Fa. Gondo
F.X. Waterlooplein 3.19
G. Hak Uilenburg } 2 pers
Brigadier Maas. Uilenburg
J. Triitman 100.-
G. Slikker Waterlooplein Alb.Cuypstraat
G. Slikker Uilenburg Alb.Cuypstraat
H. Hamjé 0495 Uilenburg 1 pers
Alle 99 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6