S. de Leeuw

Administratieve notitie op een voorgedrukte bijlage (Alg. Zaken Model No. 14).

Dit document betreft een administratieve afhandeling van een verzoek om uitstel door een burger, S. de Leeuw - van Brink, wonende aan het Maasplein te Amsterdam. * **De persoon:** Het betreft een houdster van een "Voorkeurskaart" (nummer 508). Voorkeurskaarten werden tijdens de vroege bezettingsjaren gebruikt in het distributiesysteem. * **De aanleiding:** De betrokkene was op 3 juli 1940 gewaarschuwd om te verschijnen ("gezegd te komen"). Na te zijn ontboden door een ambtenaar (mogelijk de heer De Leer), heeft zij (of een vertegenwoordiger, de tekst spreekt over 'hem') verzocht om drie weken uitstel. * **Het specifieke verzoek:** Er wordt specifiek gesproken over "3 zaterdagen" uitstel, tot en met 3 augustus. Het feit dat er specifiek om zaterdagen wordt gevraagd, kan wijzen op een religieuze reden (Sjabbat). * **Besluitvorming:** De behandelend ambtenaar ziet geen bezwaar. Op 17 juli 1940 wordt het uitstel van drie weken officieel verleend door "de Leer".

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

Deze brief is een formeel administratief schrijven van een Amsterdamse gemeentelijke instantie aan een markthandelaar, de heer S. de Leeuw Van Brink. Het document bevestigt dat de ontvanger uitstel heeft gekregen voor zijn verplichting om een standplaats in te nemen op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. De brief is kort en zakelijk. Het uitstel loopt tot 3 augustus 1940. Opvallend is het gebruik van de 'y' in woorden als "hierby", "uiterlyk" en "Wyk", wat destijds gebruikelijk was in ambtelijke spelling. De handgeschreven notitie "Verzonden 23/7" dient als administratieve verificatie dat de brief op de dag van datering ook daadwerkelijk is verstuurd.

Getypte brief (doorslag of kopie op dun papier).

* **Toon en taalgebruik:** De brief heeft een dwingende en autoritaire toon. Het gebruik van de woorden "dringend" en "moet" (beide onderstreept) wijst op een officieel bevel in plaats van een verzoek. De spelling is conform de toenmalige standaard (bijv. "Vrydag", "mynen"). * **Correcties:** Het oorspronkelijke adres in de Reitzstraat (Transvaalbuurt, Amsterdam-Oost) is doorgestreept. Er is met rood potlood een nieuw adres genoteerd: Singelweg 86. Dit suggereert dat de geadresseerde was verhuisd of dat de administratie werd bijgewerkt vlak voor of na verzending. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 24/7" bovenin bevestigt dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. De code "72/76/2 M" is een intern dossier- of archiefnummer.

Administratief bijblad of dossierkaart (Alg. Zaken Model No. 14).

Dit document is een administratief bijvoegsel bij een dossier betreffende ene **S. de Leeuw**. Uit de aantekeningen valt een chronologie van gebeurtenissen op te maken: 1. **November 1939:** De inschrijving van S. de Leeuw werd ingetrokken op 25 november 1939, waarbij er een openstaande schuld was van 75 cent (ƒ 0,75). 2. **Mei 1940:** Kort na de Duitse inval in Nederland (die begon op 10 mei 1940) vinden er verschillende administratieve handelingen plaats. Op 21 mei wordt het document doorgezonden. 3. Er wordt geconstateerd dat S. de Leeuw zich "opnieuw heeft laten inschrijven". 4. Op 24 mei is er een instructie om hem op te roepen ("oproepen"). 5. Op 28 mei wordt het dossier door verschillende ambtenaren (waaronder ene 'de Haan') afgetekend voor archivering ("opb" staat voor 'opbergen').

Document

Het document is een officiële ambtelijke goedkeuring voor een wijziging in de bezetting van een marktplaats. Mevrouw S. de Leeuw-Walvisch krijgt toestemming om zich te laten assisteren door I. Ritmeester op haar plek op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. Opvallende details zijn: * **"Tot wederopzegging"**: Dit geeft de overheid de flexibiliteit om de toestemming op elk moment in te trekken. * **"Bystaan - niet vervangen"**: Er wordt scherp onderscheid gemaakt tussen hulp (waarbij de vergunninghouder aanwezig moet blijven) en vervanging. Dit duidt op een strikte handhaving van de marktverordeningen. * **Identificatie**: Van de assistent wordt de exacte geboortedatum (7 juli 1912) genoteerd, wat wijst op een nauwkeurige persoonsregistratie door de gemeente.

Handgeschreven brief (verzoek/kennisgeving).

* **Kernboodschap:** S. de Leeuw-Hafvisch zegt formeel haar vaste standplaats op de markt in de Joubertstraat op. * **Reden:** De schrijfster geeft aan dat zij "niet over voldoende handel beschikt". Dit kan duiden op een gebrek aan koopwaar (door oorlogsschaarste) of een gebrek aan klandizie. * **Handschrift:** Een verzorgd, duidelijk leesbaar handschrift in een zakelijke stijl, typerend voor het midden van de 20e eeuw. * **Terminologie:** "Uilenburgerstraat 72³" verwijst naar de derde verdieping (drie-hoog). De toevoeging "Hafvisch" na haar getrouwde naam "De Leeuw" duidt op haar geboortenaam.

Dit is een officieel bijblad behorend bij een dossier van de afdeling Algemene Zaken (Model No. 14). De opmaak wijst op een formulier dat werd gebruikt voor interne correspondentie of mutaties binnen de politie- of bevolkingsadministratie.

* **Type document:** Dit is een officieel bijblad behorend bij een dossier van de afdeling Algemene Zaken (Model No. 14). De opmaak wijst op een formulier dat werd gebruikt voor interne correspondentie of mutaties binnen de politie- of bevolkingsadministratie. * **Inhoud:** Het document betreft een verzoek om de persoon "M. Rens" (mogelijk een administratieve fout of een tussenpersoon, of een derde partij) per 5 december 1941 "af te voeren". De hoofdonderwerpen zijn echter S. Walvisch en S. de Leeuw, wonend aan de Joubertstraat 7. * **Betekenis van "Afvoeren":** In de context van de administratie tijdens de Tweede Wereldoorlog betekende "afvoeren" het uitschrijven uit een register. Dit gebeurde vaak wanneer mensen werden gearresteerd, gedeporteerd, of gedwongen verhuisden naar specifieke wijken (getto's). * **Identificatie:** De namen Walvisch en De Leeuw zijn veelvoorkomende Joodse achternamen. De Joubertstraat ligt in de Transvaalbuurt in Amsterdam, een buurt die tijdens de bezetting door de nazi's als Joodse wijk werd aangewezen.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

Dit document is een aangrijpend voorbeeld van een zakelijk verzoek dat een diepe persoonlijke en historische tragedie verbergt. Schoontje de Leeuw-Wolvis vraagt de directeur van het Marktwezen om toestemming voor hulp ("assistentie") bij haar marktkraam op de Westermarkt en Noordermarkt. De zakelijke toon van de brief ("verzoekt U beleefd", "bij voorbaat dankende") staat in schril contrast met de genoemde reden: haar echtgenoot is door de Duitse bezetter gearresteerd. De datum van de brief (11 maart 1941) is cruciaal. Dit is slechts twee weken na de Februaristaking, die uitbrak als protest tegen de gewelddadige razzia's waarbij honderden Joodse mannen werden opgepakt en gedeporteerd. De korte, bijna feitelijke mededeling dat haar man is gearresteerd, illustreert de bittere realiteit van die tijd waarin praktische overlevingszorgen (het draaiende houden van de handel) direct volgden op persoonlijke catastrofes.

Brief (doorslag of kopie voor archief).

Deze korte zakelijke brief uit maart 1941 betreft een vergunning voor assistentie op Amsterdamse markten. Mevrouw S. de Leeuw-Walvisch krijgt toestemming om zich op haar marktplaatsen (op het Mosplein, in de Ten Katestraat en in de Westerstraat) te laten bijstaan door haar vader. Er wordt expliciet bij vermeld dat het om bijstand gaat en niet om vervanging ("niet vervangen"). Dit duidt op strikte regelgeving omtrent het persoonlijk drijven van de handel op de toegewezen marktplekken. De handgeschreven notitie "Verzonden 26/3" bevestigt de administratieve afhandeling op de dag van datering.

Getypte officiële brief/beschikking.

* **Vorm:** Het betreft een zakelijke correspondentie op grijsachtig doorslagpapier. De tekst is met een typemachine gezet, met een handgeschreven toevoeging "Extra" bovenaan. * **Inhoud:** Mevrouw De Leeuw-Walvisch krijgt toestemming om hulp te krijgen van haar vader bij haar marktkraam-activiteiten op drie specifieke locaties in Amsterdam: het Mosplein (Noord), de Ten Katestraat (West) en de Westerstraat (Centrum/Jordaan). * **Beperkingen:** De toestemming is voorwaardelijk. Ten eerste is het "tot wederopzegging" (tijdelijk/herroepbaar). Ten tweede wordt er een scherp onderscheid gemaakt tussen *bijstaan* en *vervangen*; haar vader mag helpen, maar zij moet zelf aanwezig blijven op de marktplaats. * **Namen en Adres:** De achternaam Walvisch en het adres in de Nieuwe Uilenburgerstraat wijzen op een Joodse achtergrond van de geadresseerde. De Uilenburgerstraat lag in het hart van de toenmalige Amsterdamse Jodenbuurt.

Typegeschreven administratieve lijst (waarschijnlijk een uittreksel uit een bevolkingsregister of een deportatielijst).

* **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar vertoont hiaten tussen de letters K, L en M. * **Gegevens:** De lijst bevat persoonsgegevens van individuen die in Amsterdam woonden. De Romeinse cijfers achter de adressen duiden de verdieping aan (I, II, III), "hs" staat voor huis/begane grond. * **Surnames:** Veel namen zijn kenmerkend Joods-Portugees (Lopes Dias, Lopes Cardozo, Lopes Salzedo) of Joods-Nederlands (Lakmaker, Mechanicus, Meents, Mouwes). * **Correcties:** Bij S. de Leeuw (regel 16) is het adres Lepelstraat handmatig doorgehaald en vervangen door "Nw. Bataviersh 3 II". Dit wijst op een actieve bijwerking van de administratie. * **Afkortingen:** "ohs" bij de familie de Leon-Polak staat waarschijnlijk voor "onderhuis".

Officieel schrijven/correspondentie (doorslag).

* **Inhoud:** Het document is een officiële goedkeuring aan een marktkoopvrouw, mevrouw de weduwe Suesan-Batavier, om zich op haar marktplaats aan de Gaaspstraat te laten bijstaan door een specifieke assistent, S. de Leeuw. Er wordt expliciet vermeld dat het om bijstand gaat en niet om vervanging. * **Taalgebruik:** Formele, ambtelijke stijl. Opvallend is het gebruik van de verouderde spelling "hierby" en "bystaan". * **Contextuele aanwijzingen:** De datum (maart 1942) en de locaties (Ruyschstraat, Gaaspstraat) plaatsen dit document midden in de Duitse bezetting van Amsterdam. De namen Suesan-Batavier en De Leeuw zijn typisch Joodse achternamen in de Amsterdamse context van die tijd.

Administratief registerblad / grootboekpagina.

Dit document vormt een administratieve neerslag van de grootschalige diefstal van Joodse bezittingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het register toont een systematische aanpak waarbij elke persoon wordt geïdentificeerd met een uniek nummer (Serie/No). Opvallend is de concentratie van adressen in de Joodse buurt (Jodenbreestraat, Lepelstraat, Nieuwe Kerkstraat) en de Transvaalbuurt. De kolom "d.d. Inlevering" laat zien dat eind januari 1942 een piekperiode was voor het vorderen van deze eigendommen. Marginale notities zoals "per post", "ingeleverd Stadhuis" en verwijzingen naar sociale zaken ("M.S.") wijzen op de complexe bureaucratische verwevenheid van de roof. Namen die vaker voorkomen (zoals Locher, Waterman, Nikkelsberg) duiden op de registratie van volledige gezinnen of verwanten.

Document

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk bedoeld voor het lokaliseren van personen. De afkortingen 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I, II, III) duiden de verdieping aan. De term 'inw.' bij Jodenbreestraat 16 betekent 'inwonend'. * **Geografie:** De adressen zijn nagenoeg allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Transvaalbuurt (bijv. Retiefstraat, Krugerplein, Tugelaweg), de Indische Buurt en de oude Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Joden Houttuinen). * **Genealogie:** Er vallen verschillende familiegroepen op, zoals de familie Rocher, Waterman, Wurms en de Leeuw. In veel gevallen gaat het om gezinsleden die op verschillende adressen stonden ingeschreven of apart werden geregistreerd.

Handgeschreven lijst/register op gelinieerd papier.

* **Structuur:** Een administratieve lijst in tabelvorm. De eerste twee kolommen bevatten waarschijnlijk dossier- of referentienummers. De derde kolom bevat namen van personen (vaak met initialen) en de vierde kolom hun woonadres. * **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursief handschrift uit de 20e eeuw. * **Afkortingen:** Er wordt veel gebruik gemaakt van herhalingstekens (`//` en `"`) om gegevens uit bovenliggende rijen over te nemen. Adressen bevatten Romeinse cijfers (I, II, III) om de verdieping aan te duiden. "(inv)" achter een adres staat waarschijnlijk voor 'invalide'. * **Topografie:** De genoemde straten (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, Tugelaweg) bevinden zich allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de voormalige Joodse buurt.

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Achter de namen staan volgnummers die lijken te refereren aan een groter kaartsysteem. * **Identificatie:** Veel persoonsnummers beginnen met een "**J**", wat duidt op de registratie van personen als "Jood" door de Duitse bezetter of de Joodse Raad. De handgeschreven voornamen aan de rechterkant dienden waarschijnlijk ter verificatie van de identiteit (veel Joodse mannen moesten de naam 'Israel' en vrouwen 'Sara' toevoegen aan hun officiële naam, maar hier zien we de daadwerkelijke roepnamen). * **Mutaties:** De rode doorhalingen en de rode kruisjes in de marge suggereren dat deze personen niet langer deel uitmaakten van deze specifieke administratieve groep, bijvoorbeeld door deportatie, overlijden of verhuizing naar een andere wijk of 'Sperre'-categorie. * **Topografie:** De adressen beslaan bekende Amsterdamse wijken met een grote Joodse populatie in die tijd, zoals de Transvaalbuurt, de Rivierenbuurt en de oude Jodenbuurt rondom de Nieuwmarkt.

# TRANSCRIPTIE *Verzonden 24/7* [handgeschreven in potlood] den Heer S. de Leeuw, ~~Reitzstraat 5 I,~~ *Singelweg 86 =* [doorgestreept; toevoeging in rood] <u>Amsterdam-Oost.</u> 72/76/2 M 24 Juli 1940. Daar ik U <u>dringend</u> wil spreken, <u>moet</u> U Vrydag 26 Juli a.s. te mynen kantore komen, om 9 uur v.m. ...

# TRANSCRIPTIE *extra* den Heer B.de Leeuw, Reitzstraat 5 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> 72/76/2 M 24 Juli 1940. Daar ik U dringend wil spreken, <u>moet</u> U Vrydag 26 Juli a.s. te mynen kantore komen, om 9 uur v.m. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE DV. *extra* 53/96/2 M. 7 December 1939. Oproeping. den Heer I. de Leeuw, St. Antoniesbreestraat 67 I, <u>Amsterdam-C.</u> Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 4 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No. H.69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handschrift in blauwe inkt, rechtsboven:] M. de Leeuw [Handschrift in blauwe inkt, midden boven:] Verzonden [onleesbare paraaf] [Getypt rechtsboven:] HG. den Heer J.H.Roye, 2e Lindendwarsstraat 5, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. 28/42/2 M. 15 October 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 September jl. verleen ik U hierbij gedurende drie maanden na dato dezes toestemming Uw plaat...

# TRANSCRIPTIE DV. *extra* 53/96/2 M. 7 December 1939. Oproeping. den Heer I. de Leeuw, St. Antoniesbreestraat 67 I, Amsterdam-C. Wijk 2. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 4 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, den heer J. Broerse, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No. H.69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,