Officieel afschrift van een circulair schrijven. 6 oktober 1942. De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (W.C.J.F. Franken). [Bovenaan de pagina, gestempeld/getypt:]
No. 6a/58/3 v. 1942 A f s c h r i f t .
7/10. ==========================

G E M E E N T E A M S T E R D A M .

No. 1493 afd. Arb. 1942.
Onderwerp:
Titulatuur van Nl. ambtenaren
in Duitschland.

Amsterdam, 6 October 1942.

De Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken berichtte mij d.d. 7 September 1942, onder No. 68017, afd. Ambtenarenzaken, het volgende:

"1. Van den Commissaris-Generaal voor Bestuur en Justitie ontving ik een schrijven, waarvan de Nederlandsche vertaling hieronder volgt:
"Ik acht het noodig er op te wijzen, dat het niet geoorloofd is, dat Nederlandsche ambtenaren in Duitschland het door hen in Nederland bekleede ambt met een Duitschen titel aanduiden. De Nederlandsche ambtenaren dienen nl. ook in Duitschland hun ambtelijken titel in het Nederlandsch te vermelden; zij kunnen dezen Nederlandschen titel desgevraagd verduidelijken door het verstrekken van nadere inlichtingen nopens hunne ambtelijke werkzaamheden.
Ik verzoek U zorg te dragen, dat alle ambtenaren met het vorenstaande op de juiste wijze in kennis worden gesteld."

1. In voldoening aan dit verzoek noodig ik U uit, het onder U ressorteerend overheidspersoneel hiermede in kennis te stellen."

Ik verzoek U wel het vorenstaande op de gebruikelijke wijze ter kennis te brengen van het bij Uw diensttak werkzaam zijnde personeel.

De Burgemeester van Amsterdam,
w.g. Voûte.

de Gemeentesecretaris,
w.g. J.F. Franken.

Aan Heeren Hoofden van Administratie, Diensten en Bedrijven.

[Linkermarge, handgeschreven:]
Gezien:
Hz G.
ls P.S.
[Diverse parafen en tekens] * Administratieve hiërarchie: Het document illustreert de bevelsketen tijdens de bezetting. De opdracht komt oorspronkelijk van de Duitse bezetter (Commissaris-Generaal voor Bestuur en Justitie, Friedrich Wimmer), gaat naar het Nederlandse ministerie (Secretaris-Generaal van Binnenlandse Zaken, Frederiks), en wordt door de burgemeester van Amsterdam doorgeleid naar de gemeentelijke afdelingen.
* Taal en Titulatuur: De kern van de instructie is dat Nederlandse ambtenaren die in Duitsland werkzaam zijn (bijvoorbeeld via de Arbeitseinsatz of ambtelijke detachering) strikt hun Nederlandse functietitels moeten blijven gebruiken. Het is hen expliciet verboden om Duitse equivalenten of vertalingen als officiële titel te voeren.
* Statusbehoud: De bezetter wilde hiermee waarschijnlijk voorkomen dat Nederlandse ambtenaren zich een status zouden aanmeten die binnen het Duitse ambtelijke apparaat tot verwarring of onterechte gezagsaanspraken zou kunnen leiden. Door vast te houden aan de Nederlandse termen bleef de hiërarchische scheiding tussen de bezetter en het personeel uit de bezette gebieden duidelijk.
* Tijdsbeeld: Het document dateert uit oktober 1942, een periode waarin de gelijkschakeling van de Nederlandse administratie en de inzet van personeel in het Duitse Rijk in volle gang was. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stond de gemeente Amsterdam onder toezicht van een regeringscommissaris-burgemeester, Edward Voûte. Hij was weliswaar geen NSB-lid, maar gold als een loyaal uitvoerder van de Duitse bevelen. In deze periode werden veel Nederlandse mannen gedwongen of onder druk gezet om in Duitsland te werken.

Dit specifieke bevel benadrukt dat, hoewel deze ambtenaren fysiek in Duitsland werkten, zij voor de wet en in hun formele status Nederlandse ambtenaren bleven ondergeschikt aan de Nederlandse (en daarmee de Duitse) bestuursstructuur. Het verbod op het voeren van Duitse titels diende om de bureaucratische 'zuiverheid' van het Duitse systeem te bewaken.