Circulaire/Besluit van de Gemeente Amsterdam. 28 oktober 1942. De Wethouder voor de Arbeidszaken, Gemeente Amsterdam. Heeren Hoofden van Administratiën, Diensten en Bedrijven. [Gedrukt en gestempeld bovenaan:]
No 8A/65/1 M. 1942 29/10
GEMEENTE AMSTERDAM

No. 1741 Arb. 1942.
Onderwerp :
Les geven door ambtenaren.

4X

[Handgeschreven in rode inkt:]
spoed
informeren m. Dir.
[paraaf]

Amsterdam, 28 October 1942.

Het is den Burgemeester gebleken, dat door ambtenaren der Gemeente buiten de diensturen tegen betaling les wordt gegeven aan ondergeschikten.
In verband hiermede zal ik gaarne vóór 15 November a.s. een opgave ontvangen van de ambtenaren van Uw diensttak, die tegen betaling les geven, zulks onder vermelding van hun rang, het vak, of de vakken waarin zij les geven en de bezoldiging, welke per lesuur wordt gevraagd, zoowel voor privaat- als clublessen.
Tevens zal vermeld moeten worden, of zich onder hen, die zulke lessen volgen, personen bevinden, die eveneens bij Uw diensttak werkzaam zijn en zoo ja, in welke verhouding dezen staan tot den lesgever.

De Wethouder voor de Arbeidszaken,

[Handtekening]

[Handgeschreven aantekeningen links:]
t.k. u v a.
gezien aan:
Bedrijfschef
D.V.P.
[paraaf]
5/11 '42

Aan Heeren Hoofden
van Administratiën, Diensten en Bedrijven.

[Handgeschreven onderaan rechts:]
Hoofdam-ten zijn geen
abt. die les geven.
[paraaf]

Stadsdrukkerij Amsterdam
21028-10-42-150 Dit document is een officiële circulaire van de gemeente Amsterdam uit de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is een verbod op of strikte regulering van het geven van betaalde bijlessen door ambtenaren aan hun eigen ondergeschikten.

De "Wethouder voor de Arbeidszaken" eist een gedetailleerde lijst (vóór 15 november 1942) van ambtenaren die dit doen, inclusief vakken, tarieven en de hiërarchische relatie tussen leraar en leerling. De focus ligt specifiek op mogelijke belangenverstrengeling: het is ongewenst dat een superieur geld ontvangt van een ondergeschikte voor privéonderwijs, wat kan leiden tot favoritisme of morele druk.

De handgeschreven kanttekeningen tonen de administratieve verwerking. De tekst "spoed / informeren m[et] Dir[ecteur]" duidt op een snelle interne afhandeling binnen een specifieke dienst. Onderaan lijkt een afdelingshoofd te rapporteren: "Hoofdam[btenaren] zijn geen abt[ambtenaren] die les geven", wat suggereert dat in die specifieke tak de hoogste ambtenaren zich hier niet schuldig aan maken. Het document dateert van oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de democratisch gekozen gemeenteraad ontbonden en werden 'wethouders' benoemd (vaak pro-Duitse figuren of NSB-leden) die direct onder de burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) ressorteerden.

Hoewel de maatregel op het eerste gezicht lijkt op een reguliere integriteitscheck, moet deze gezien worden in de context van de totale controle die de bezetter en de collaborerende administratie wilden uitoefenen op het ambtenarenapparaat. In een tijd van schaarste en inflatie zochten veel ambtenaren naar extra inkomstenbronnen. Tegelijkertijd was de overheid erop gebrand om elke vorm van ongecontroleerde 'vrije' organisatie of informele netwerken (zoals "clublessen") binnen de ambtenarij in kaart te brengen of te onderdrukken. Gemeente Amsterdam NSB