Officieel schrijven/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 31 oktober 1942. Gemeente Amsterdam (vermoedelijk de Secretarie of een personeelsafdeling). [Linksboven, paars stempel/handschrift:]
Nº PA/66/1

[Midden boven, grijs stempel:]
M. 1042

[Rechtsboven, handgeschreven:]
6/11

GEMEENTE AMSTERDAM

No. 1717a Arb. 1942          AMSTERDAM, 31 October 1942.

ONDERWERP:
Onderlinge ruiling van arbeids-
plaats ter verkleining van den
afstand van huis naar het werk.

[Rechtsboven de aanhef, handgeschreven aantekeningen in potlood/pen:]
5 x. [onleesbaar]
nu. [onleesbaar] aan
personeel
spoed

Aan Heeren Hoofden van
Administratiën, Diensten en Bedrijven,

Hierbij vestig ik Uw aandacht op het volgende:
Van ambtenaarszijde is de aandacht gevraagd voor de omstandigheid, dat vele ambtenaren door het gemis van hun rijwiel gedwongen zijn van de tram gebruik te maken om van hun woonhuis naar het werk te gaan en des namiddags wederom terug te keeren, hetgeen in vele gevallen bezwaarlijk te dragen kosten met zich mee heeft gebracht.
In verband hiermede is de vraag gesteld, of het mogelijk zou zijn, dat de personen, wier rijwiel gevorderd is, van bureau zouden kunnen ruilen, voorzoover zulks tenminste niet in strijd is met het dienstbelang.
Gaarne zou ik deze mogelijkheid willen onderzoeken en verzoek U mitsdien te willen doen nagaan of onder de onder U ressorteerende ambtenaren en werklieden belangstelling bestaat voor een eventueele ruiling van arbeidsplaats.
Ik verzoek U de resultaten van Uw onderzoek voor 20 November a.s. te willen mededeelen aan den Wethouder, belast met het beheer der Gemeentelijke Personeelsvoorziening en daarbij op te geven naam, functie, leeftijd, eventueele diploma's en adres van den gegadigde, alsmede den dienst en de

[Linksonder, colofon van de drukker:]
Stadsdrukkerij Amsterdam
21236-10-42-150

--- * Kernboodschap: De gemeente onderzoekt of ambtenaren van werklocatie kunnen ruilen om dichter bij huis te werken. Dit moet de reiskosten en reistijd beperken voor personeel dat geen beschikking meer heeft over een fiets.
* Taalgebruik: Formeel ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "den afstand", "ressorteerende", "rijwiel").
* Toon: Zakelijk en faciliterend, maar met het voorbehoud dat "dienstbelang" niet geschaad mag worden.
* Administratieve context: De brief vraagt om een snelle inventarisatie (voor 20 november) en specifieke persoonsgegevens om de ruilingen administratief en kwalitatief (diploma's) te kunnen beoordelen. De handgeschreven notitie "spoed" onderstreept de urgentie.

--- * Historische periode: Dit document stamt uit oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Fietsenvorderingen: De directe aanleiding voor dit schrijven is de "vordering" (inbeslagname) van fietsen door de Duitse bezetter. Bicycles waren essentieel voor transport, maar werden massaal geconfisqueerd voor het Duitse leger.
* Economische druk: De tekst vermeldt dat de kosten voor de tram voor veel ambtenaren "bezwaarlijk te dragen" waren. In 1942 was er sprake van toenemende schaarste en inflatie, waardoor extra reiskosten direct invloed hadden op het gezinsbudget van lagere ambtenaren en werklieden.
* Gemeentebestuur onder bezetting: Hoewel de traditionele democratische structuren waren aangetast, bleef het ambtelijk apparaat van Amsterdam (onder leiding van de door de bezetter benoemde regeringscommissaris of burgemeester) functioneren. Dit document toont hoe de gemeente probeerde de logistieke chaos van de bezettingstijd voor haar personeel enigszins te verzachten.