Archief 745
Inventaris 745-372
Pagina 336
Dossier 4
Jaar 1942
Stadsarchief

Handgeschreven conceptrapport of ambtelijke notitie.

Origineel

Handgeschreven conceptrapport of ambtelijke notitie. (Tekst tussen [ ] is doorgehaald in het origineel; tekst tussen ^ ^ is boven de regel of in de marge toegevoegd.)

...steld.

Aangezien de Joodsche venters in de administratie van den Dienst M.W. niet ^met name^ [ofte] bekend [waren] ^zijn^, is dezerzijds op 8 dezer onmiddellijk begonnen met het op een Bevolkings-inlichtingenformulier brengen van de ruim 2000 venters. Al spoedig bleek echter, dat het met deze werkwijze dagen zou duren, voordat de definitieve gegevens [omtrent het Jood of niet Jood zijn, beschikbaar zouden zijn] ^zijn^. Daarom is deze werkwijze gestaakt en hebben een vijftal ventcontroleurs van mijn dienst, die de venters vrijwel allen persoonlijk kennen aan de hand van het kaartregister te mijnen kantore aangegeven, welke venters als Jood moesten worden aangemerkt. Deze venters zijn daarop aangeschreven zich onverwijld te melden.

Intusschen ontving ik op Zaterdag 10 Januari telefonisch mededeeling van den Bin., dat van het oproepen van Jodenventers konden worden uitgesloten de venters, die in het bezit waren van een opkoopersvergunning voor lompen en oud ijzer. Deze opkoopers konden op normale wijze doorgaan met het uitoefenen van hun bedrijf.

Nadat de oproepingen, welke dus op officieuze gegevens ^zijn^ [waren] gebaseerd, waren verzonden, is het personeel van mijn dienst weder begonnen met het op bevolkingsformulier brengen van de ruim 2000 venters om zoodoende ^te verkrijgen^ [over de officiëele gegevens (de beschikking)] ^over de officiële gegevens^ de beschikking te hebben. Met den Directeur van het Arbeidsbureau was overeengekomen, dat de ingenomen v.v.v. ^aan^ mijn dienst zouden worden gezonden. Door vergelijking zou dan kunnen worden bepaald, welke... Dit document biedt een onthutsende inkijk in de administratieve uitvoering van de Jodenvervolging in Amsterdam. De kernpunten zijn:

  1. De menselijke factor als opsporingsmiddel: Omdat de officiële administratie van de Dienst Marktwezen niet direct uitwees wie Joods was, werd de "persoonlijke kennis" van vijf ventcontroleurs ingezet. Dit toont aan hoe lokale ambtenaren hun vakkennis gebruikten om de bezetter te faciliteren.
  2. Efficiëntie boven zorgvuldigheid: Men koos voor een snelle methode op basis van "officieuze gegevens" (de schattingen van de controleurs) in plaats van te wachten op officiële bevestiging uit het bevolkingsregister, omdat de deportatiemachine geen vertraging duldde.
  3. Economische uitzonderingen: De tijdelijke vrijstelling voor opkopers van lompen en oud ijzer wijst op het belang van de recyclingindustrie voor de Duitse oorlogseconomie.
  4. Samenwerking tussen diensten: De tekst toont de logistieke keten aan tussen de Dienst Marktwezen (die de lijsten opstelde) en het Arbeidsbureau (dat de oproepen voor de werkkampen verzorgde). De afkorting "v.v.v." verwijst waarschijnlijk naar 'Voorlopige Vergunningsbewijzen'. De datum 10 januari 1942 is historisch zeer relevant. In deze maand begonnen de grootschalige oproepen voor Joodse mannen voor de zogenaamde werkverschaffing in Nederlandse kampen, een voorportaal van de deportaties naar de vernietigingskampen. Aangezien veel Joodse Amsterdammers werkzaam waren in de straathandel (venten), was de administratie van de Dienst Marktwezen een primair doelwit voor de bezetter om namenlijsten te genereren. Dit document is een direct bewijs van de "bureaucratische moord" waarbij papierwerk de wegbereider was voor de fysieke vernietiging.

Samenvatting

Dit document biedt een onthutsende inkijk in de administratieve uitvoering van de Jodenvervolging in Amsterdam. De kernpunten zijn:

  1. De menselijke factor als opsporingsmiddel: Omdat de officiële administratie van de Dienst Marktwezen niet direct uitwees wie Joods was, werd de "persoonlijke kennis" van vijf ventcontroleurs ingezet. Dit toont aan hoe lokale ambtenaren hun vakkennis gebruikten om de bezetter te faciliteren.
  2. Efficiëntie boven zorgvuldigheid: Men koos voor een snelle methode op basis van "officieuze gegevens" (de schattingen van de controleurs) in plaats van te wachten op officiële bevestiging uit het bevolkingsregister, omdat de deportatiemachine geen vertraging duldde.
  3. Economische uitzonderingen: De tijdelijke vrijstelling voor opkopers van lompen en oud ijzer wijst op het belang van de recyclingindustrie voor de Duitse oorlogseconomie.
  4. Samenwerking tussen diensten: De tekst toont de logistieke keten aan tussen de Dienst Marktwezen (die de lijsten opstelde) en het Arbeidsbureau (dat de oproepen voor de werkkampen verzorgde). De afkorting "v.v.v." verwijst waarschijnlijk naar 'Voorlopige Vergunningsbewijzen'.

Historische Context

De datum 10 januari 1942 is historisch zeer relevant. In deze maand begonnen de grootschalige oproepen voor Joodse mannen voor de zogenaamde werkverschaffing in Nederlandse kampen, een voorportaal van de deportaties naar de vernietigingskampen. Aangezien veel Joodse Amsterdammers werkzaam waren in de straathandel (venten), was de administratie van de Dienst Marktwezen een primair doelwit voor de bezetter om namenlijsten te genereren. Dit document is een direct bewijs van de "bureaucratische moord" waarbij papierwerk de wegbereider was voor de fysieke vernietiging.

Kooplieden in dit dossier 100

I. Aap Zwanenburgwal Nwe Prinsengrt. t/o No. 69
E. Abrahams Waterlooplein den vleugel v/d brug over de Singelgrt. voor het Weesperplein.
A.V. de Jong Waterlooplein 6.12.'89
A. Hes Waterlooplein belasting heffing.
G. Degens Waterlooplein waarschijnlijk overleden
A. Judels Waterlooplein 29. 4.'09
A. Mok Waterlooplein belasting heffing
A. Mok Belastingheffing
A. Mol } belastingheffing
L. Allegro Waterlooplein bij het Gem. Zwembad "Het Nieuwe Diep".
A.M. Groenewoudt Waterlooplein 21. 4.'[9]3
M. Aronson meerdere Tilanusstr. voor No. 57
A. Schootranger
A. Smeragk
A. Tas Waterlooplein "
A. Vischschoonmaker Waterlooplein "
V. Smeerdijk Waterlooplein
S. Bacharach Waterlooplein Rembrandtspl. t/o No. 4-6.
B. Brijnisma
M.S. Adviseerde Waterlooplein Mosplein t/o No. 28
I. Beesemer Waterlooplein Weesperzijde bij den toegangsweg naar het tuindorp Watergraafsmeer.
S. Beesemer Waterlooplein A. Nieuwmarkt t/o No. 5<br>B. Nieuwmarkt t/o No. 1.
P. v. d. Berg Waterlooplein J.D. Meijerplein t/o No. 20
Ph. van de Berg (aanvrager) Waterlooplein 's-Gravesandeplein
M. Beugeltas meerdere Nw. Keizersgrt. t/o Z.W. vleugel v/d brug voor Weesperstr. t/o perc. N. Keizersgrt. 74
Sara Biet - Schelvis Waterlooplein J. Evertsenstr. t/o No. 72
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 1