Officiële brief / Correspondentie. 9 januari 1942. Dr. A. van der Laan, Algemeen Secretaris. [Briefhoofd]
JOODSCHE RAAD VOOR AMSTERDAM VOORZITTERS: A. ASSCHER EN PROF. Dr. D. COHEN
TELEFOON 55003, 55136, 54970
POSTGIRO 417242

Bij Uw antwoord te vermelden: { AFD. II A.S. / REF. vdL/LA

[Stempel rechtsboven]
№ 18/3/2 M. 1942 14/1

[Locatie en datum]
AMSTERDAM-C., 9 Januari 1942.
NIEUWE KEIZERSGRACHT 58

[Adresgevegevens]
Den Heer Directeur van het Marktwezen,
Jan van Galenstraat 14,
A m s t e r d a m. W.

[Inhoud]
Mijnheer,

Hierbij doe ik U een tweetal onbestelbare brieven toe-komen, gericht aan venters, die zich heden moesten melden voor de werkverruiming.

Ik verzoek U beleefd, alsnog voor goede adresseering en verzending te willen doen zorgen,

Hoogachtend,
namens den Joodschen Raad voor Amsterdam,

[Handtekening: A. van der Laan]

(Dr.A. van der Laan)
Algemeen Secretaris.

[Handgeschreven notitie rechtsonder]
in behandeling genomen; [onleesbaar, mogelijk 'vLeeuwen'] 13/1 '42 * Onderwerp: Het retourneren van twee onbestelbare brieven aan het Marktwezen. Deze brieven waren bedoeld voor Joodse 'venters' (straatverkopers) die een oproep hadden gekregen voor de "werkverruiming".
* Betekenis: Het document illustreert de administratieve samenwerking tussen de Joodsche Raad en gemeentelijke instanties (zoals het Marktwezen) bij de uitvoering van maatregelen door de bezetter. De Joodsche Raad fungeerde hier als doorgeefluik voor officiële oproepen.
* Toon: Formeel-zakelijk en beleefd ("verzoek U beleefd"), wat typerend is voor de vroege oorlogsjaren waarin de Joodsche Raad probeerde binnen de bestaande bureaucratische kaders te opereren. * Historisch kader: De brief dateert van januari 1942, kort voor de Wannsee-conferentie. In deze periode nam de druk op de Joodse bevolking in Amsterdam snel toe door middel van registratie en gedwongen tewerkstelling.
* Werkverruiming: Dit was een eufemisme voor de inzet in Joodse werkkampen in Nederland. Joodse mannen die hun vergunning als venter kwijtraakten (door de anti-Joodse maatregelen van de bezetter), werden werkloos en daardoor direct kwetsbaar voor oproepen voor deze werkkampen.
* Marktwezen: De bemoeienis van de Directeur van het Marktwezen is cruciaal, aangezien deze dienst de vergunningen voor marktkooplieden en venters beheerde. Veel Joodse Amsterdammers waren in deze sectoren werkzaam.
* De Joodsche Raad: Opgericht in februari 1941 op last van de Duitsers. De raad werd gedwongen een rol te spelen in de organisatie van de Joodse gemeenschap, wat uiteindelijk leidde tot de facilitering van de deportaties.