Archief 745
Inventaris 745-372
Pagina 418
Dossier 108
Jaar 1942
Stadsarchief

Officieel bericht/formulier van de Gemeente Amsterdam.

25 februari 1942. Van: De Burgemeester en de Gemeentesecretaris van Amsterdam.

Origineel

Officieel bericht/formulier van de Gemeente Amsterdam. 25 februari 1942. De Burgemeester en de Gemeentesecretaris van Amsterdam. [Linksboven, getypt/gedrukt:]
Nº 223 Lm. 1942.

[Paars stempel:]
№ 18/3/52 M. 1942 2/3

[Rechtsboven, gedrukt:]
AMSTERDAM, 25 Februari 1942.

[Handgeschreven aantekeningen in de rechterbovenhoek:]
Marktw
m/ Dir
Th. Müller
datum [onleesbaar]
216

[Aanhef:]
Aan ...................................................................................................................................................

[Hoofdtekst:]
Ingevolge beslissing van de Duitsche autoriteiten, mogen Joodsche standplaats-houders geen standplaatsen meer innemen buiten de eigenlijke Jodenwijken. Als zoodanig geldt het stadsgedeelte tusschen Prins Hendrikkade, Singelgracht, Linnaeusstraat, Transvaalkade, Amsteldijk, Rivierenlaan, Rijnstraat, Uiterwaardenstraat, Waalstraat, Zuider Amstellaan (beide zijden) het Westerscheldeplein, Scheldestraat, Noorder Amstellaan (beide zijden), Daniël Willinkplein, Rijnstraat, Lutmastraat, Amsteldijk, Weesperzijde, Singelgracht, Reguliersgracht, Kloveniersburgwal. Gelderschekade, Prins Hendrikkade.

In verband hiermede deel ik U mede, dat U dus of Uw standplaatsvergunning kunt doen intrekken (in welk geval U zich moet vervoegen ten Stadhuize, kamer 159), of met het Hoofdbureau van Politie, Marnixstraat 260 kamer 322 ten spoedigste tusschen 9 en 12 uur v.m. in overleg kunt treden over een standplaats in genoemd stadsgedeelte.

[Ondertekening:]
De Burgemeester van Amsterdam,
(get.) Voûte

De Gemeentesecretaris,
(get.) J. F. FRANKEN

[Voetnoot:]
No. 223 L M - Stadsdrukkerij Amsterdam 4056-2-42-90 Dit document is een officiële bekendmaking van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de Duitse bezetting. De kern van de boodschap is de uitsluiting van Joodse markthandelaren van openbare standplaatsen in de stad, tenzij deze zich bevinden binnen de door de bezetter aangewezen "Jodenwijken".

Belangrijke punten:
* Geografische afbakening: De tekst geeft een zeer gedetailleerde opsomming van straten en pleinen die de grens vormden van de gebieden waar Joden nog wel mochten werken (voornamelijk de oude Jodenbuurt in het centrum en delen van Amsterdam-Oost en Zuid).
* Gedwongen keuze: Ontvangers van deze brief (Joodse vergunninghouders) werden voor het blok gezet: ofwel hun vergunning opgeven (einde van hun broodwinning), ofwel verhuizen naar een standplaats in de afgezonderde wijken.
* Autoriteit: De brief is ondertekend door de pro-Duitse burgemeester Edward Voûte. Hoewel de beslissing bij de "Duitsche autoriteiten" lag, voerde het Amsterdamse ambtenarenapparaat de maatregel uit. Dit document dateert van februari 1942, een cruciale fase in de Holocaust in Nederland. In deze periode werden anti-Joodse maatregelen steeds restrictiever en zichtbaarder in het dagelijks leven.

Nadat Joden in 1941 al uit veel beroepen waren gezet en de toegang tot openbare parken en cafe's was ontzegd, richtte de bezetter zich nu op de economische isolatie en segregatie. Door Joodse kooplui te dwingen zich te beperken tot specifieke wijken, werd hun inkomen gedecimeerd (omdat zij geen niet-Joodse klanten buiten die wijken meer konden bedienen) en werd de Joodse bevolking fysiek geconcentreerd.

Kort na deze maatregel, in mei 1942, werd de Jodenster ingevoerd, en in de zomer van 1942 begonnen de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen. Dit document is daarmee een tastbaar bewijs van de bureaucratische voorbereiding op de uiteindelijke uitsluiting en deportatie van de Joodse Amsterdammers.

Samenvatting

Dit document is een officiële bekendmaking van het Amsterdamse gemeentebestuur tijdens de Duitse bezetting. De kern van de boodschap is de uitsluiting van Joodse markthandelaren van openbare standplaatsen in de stad, tenzij deze zich bevinden binnen de door de bezetter aangewezen "Jodenwijken".

Belangrijke punten:
* Geografische afbakening: De tekst geeft een zeer gedetailleerde opsomming van straten en pleinen die de grens vormden van de gebieden waar Joden nog wel mochten werken (voornamelijk de oude Jodenbuurt in het centrum en delen van Amsterdam-Oost en Zuid).
* Gedwongen keuze: Ontvangers van deze brief (Joodse vergunninghouders) werden voor het blok gezet: ofwel hun vergunning opgeven (einde van hun broodwinning), ofwel verhuizen naar een standplaats in de afgezonderde wijken.
* Autoriteit: De brief is ondertekend door de pro-Duitse burgemeester Edward Voûte. Hoewel de beslissing bij de "Duitsche autoriteiten" lag, voerde het Amsterdamse ambtenarenapparaat de maatregel uit.

Historische Context

Dit document dateert van februari 1942, een cruciale fase in de Holocaust in Nederland. In deze periode werden anti-Joodse maatregelen steeds restrictiever en zichtbaarder in het dagelijks leven.

Nadat Joden in 1941 al uit veel beroepen waren gezet en de toegang tot openbare parken en cafe's was ontzegd, richtte de bezetter zich nu op de economische isolatie en segregatie. Door Joodse kooplui te dwingen zich te beperken tot specifieke wijken, werd hun inkomen gedecimeerd (omdat zij geen niet-Joodse klanten buiten die wijken meer konden bedienen) en werd de Joodse bevolking fysiek geconcentreerd.

Kort na deze maatregel, in mei 1942, werd de Jodenster ingevoerd, en in de zomer van 1942 begonnen de grootschalige deportaties naar de vernietigingskampen. Dit document is daarmee een tastbaar bewijs van de bureaucratische voorbereiding op de uiteindelijke uitsluiting en deportatie van de Joodse Amsterdammers.

Kooplieden in dit dossier 100

I. Aap Zwanenburgwal Nwe Prinsengrt. t/o No. 69
E. Abrahams Waterlooplein den vleugel v/d brug over de Singelgrt. voor het Weesperplein.
A.V. de Jong Waterlooplein 6.12.'89
A. Hes Waterlooplein belasting heffing.
G. Degens Waterlooplein waarschijnlijk overleden
A. Judels Waterlooplein 29. 4.'09
A. Mok Waterlooplein belasting heffing
A. Mok Belastingheffing
A. Mol } belastingheffing
L. Allegro Waterlooplein bij het Gem. Zwembad "Het Nieuwe Diep".
A.M. Groenewoudt Waterlooplein 21. 4.'[9]3
M. Aronson meerdere Tilanusstr. voor No. 57
A. Schootranger
A. Smeragk
A. Tas Waterlooplein "
A. Vischschoonmaker Waterlooplein "
V. Smeerdijk Waterlooplein
S. Bacharach Waterlooplein Rembrandtspl. t/o No. 4-6.
B. Brijnisma
M.S. Adviseerde Waterlooplein Mosplein t/o No. 28
I. Beesemer Waterlooplein Weesperzijde bij den toegangsweg naar het tuindorp Watergraafsmeer.
S. Beesemer Waterlooplein A. Nieuwmarkt t/o No. 5<br>B. Nieuwmarkt t/o No. 1.
P. v. d. Berg Waterlooplein J.D. Meijerplein t/o No. 20
Ph. van de Berg (aanvrager) Waterlooplein 's-Gravesandeplein
M. Beugeltas meerdere Nw. Keizersgrt. t/o Z.W. vleugel v/d brug voor Weesperstr. t/o perc. N. Keizersgrt. 74
Sara Biet - Schelvis Waterlooplein J. Evertsenstr. t/o No. 72
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 1