Archief 745
Inventaris 745-375
Pagina 10
Dossier 2A
Jaar 1942
Stadsarchief

Ambtsbericht/Rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.

27 maart 1942 (met latere aantekeningen tot 20 april 1942). Dossier: 28/4

Origineel

Ambtsbericht/Rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam. 27 maart 1942 (met latere aantekeningen tot 20 april 1942). [Linksboven in potlood:]
Omschrijven
daarna door Siersema [doorgehaald]

Rapport [gevolgd door stempel/paraaf]
aan Den Heer Inspecteur
v/h marktwezen
alhier.

"Lindengracht:"

De volgende kooplieden in groenten maken
momenteel geen gebruik van hun marktplaats.

135^A T. J. v. Hillegers, Vinkenstraat 19 I
161 W v Veen, Lijnbaansgracht 25 II = 3 X [Aantekening:] typeur
177 J. F. Hillegers, Sr Lijnbaansstr. 1 / Lindengracht 1 [Aantekening:] vader fr.
167 J. F. Hillegers, Jr alleen in fruit [Kantlijn:] geen aardappel-erkenning
179 J v Veen, Lijnbaansgracht 25 I
A 103 L Erbe, Westerstraat 117 III [Aantekening:] loodser / Noorderschr. stib / Berends
191 A Versaar, Laurierstraat 220 [Aantekening:] bij Hstra
203 C H Duijzer-van Stellen Anjeliersstr 127 I
215 L Bekker Smid 3e Leliedwarsstr. 4 II [Kantlijn:] niet geschikt [Aantekening:] ex groenten
217 W Gorthoff 2e Goudsbloemdwarsstr. 11 [Aantekening:] Fab HK.
247 A v/d Houten Lindengracht 152 III [Kantlijn:] geen aardappel-erkenning
201 D C Kaaijmolen Marnixkade 72 [Aantekening:] vader / Dijkstra 13/4'42
207 F G Vogelaar Mme Willemstraat I
180 G. J. Kleijn Lindengr 136 I [Kantlijn:] geen aardappel-erkenning [Aantekening:] te Helder verkocht uit
140 G. J. Visser Jr Anjeliersstraat 202 I
152 B F Welman Sr Hendrikstr. 53 III
162 C Lodewijks ~ Haarl. Houttuinen 133 II
206 D v. Eck 2e Boomdwarsstr. 7 [Kantlijn:] Bedankt [Aantekening:] v/d Lindengr 92 v. Kel
218 A.A. Meijer verkoopt meestal fruit heeft nu een vischvergunning
240 H C Ruijff Anjeliersstr 8 I / Lindendwarsstr 4 I
komt regelmatig op de markt (is echter direct los want heeft slechts 1 colli honigwijn)

27 Maart 1942
[Handtekening, vermoedelijk Nieuwenhuis]

[Stempel:] Nº 28/4 / M. 1942 8/4

[Kantlijn links onderaan:]
opgeroepen
"één dezer dagen"
13/4 '42

[In rode inkt rechtsonder:]
Zijn bovenst. personen op grond van deze verklaring fr. handel uiterlijk geactiveerd? Onderzoek.
dus oproepen 20/4
ook bij Hr. Duijzer langs

--- Dit document is een typisch voorbeeld van de bureaucratische controle tijdens de Duitse bezetting in Nederland. Het rapport inventariseert kooplieden op de Lindengracht (een bekende markt in de Jordaan) die hun standplaats niet (volledig) gebruiken.

  • Economische controle: In 1942 was de distributie van voedsel, met name aardappelen, strikt gereguleerd. De opmerking "geen aardappel-erkenning" is cruciaal; zonder deze officiële erkenning mocht een koopman geen aardappelen verhandelen, wat in de oorlogstijd vaak leidde tot het staken van de nering.
  • Beroepsverandering: Het document toont aan hoe kooplieden probeerden te overleven door van handel te wisselen, zoals A.A. Meijer die van groenten/fruit overstapte naar een "vischvergunning".
  • Handhaving: De rode aantekeningen onderaan wijzen op een actieve opvolging. De vraag of personen "geactiveerd" zijn voor de "fr. handel" (vermoedelijk fruit- of firmahandel) suggereert dat de overheid scherp toezag op wie er nog economisch actief was, mogelijk ook in het kader van de arbeidsinzet (Arbeitseinsatz).
  • Geografie: De genoemde adressen bevinden zich vrijwel allemaal in de Jordaan (Westerstraat, Anjeliersstraat, Lijnbaansgracht), wat de lokale schaal van deze marktcontrole benadrukt.

--- Tijdens de Tweede Wereldoorlog viel de Dienst van het Marktwezen onder het gemeentebestuur, dat nauw moest samenwerken met de bezetter. De schaarste aan goederen maakte marktplaatsen tot strategische plekken. Kooplieden die hun plek niet gebruikten, liepen het risico hun vergunning te verliezen aan anderen of werden nauwgezet gevolgd om te zien of zij zich bezighielden met illegale handel (zwarte markt). De term "honigwijn" (honingwijn) bij Ruijff duidt op de verkoop van surrogaatproducten of luxeartikelen die nog wel beschikbaar waren buiten het strikte groentesegment. De data (maart/april 1942) vallen in een periode waarin de greep van de bezetter op het dagelijks leven en de voedselvoorziening steeds verstikkender werd. A.A. Meijer F. Hillegers J. Kleijn J. Visser Marktwezen

Samenvatting

Dit document is een typisch voorbeeld van de bureaucratische controle tijdens de Duitse bezetting in Nederland. Het rapport inventariseert kooplieden op de Lindengracht (een bekende markt in de Jordaan) die hun standplaats niet (volledig) gebruiken.

  • Economische controle: In 1942 was de distributie van voedsel, met name aardappelen, strikt gereguleerd. De opmerking "geen aardappel-erkenning" is cruciaal; zonder deze officiële erkenning mocht een koopman geen aardappelen verhandelen, wat in de oorlogstijd vaak leidde tot het staken van de nering.
  • Beroepsverandering: Het document toont aan hoe kooplieden probeerden te overleven door van handel te wisselen, zoals A.A. Meijer die van groenten/fruit overstapte naar een "vischvergunning".
  • Handhaving: De rode aantekeningen onderaan wijzen op een actieve opvolging. De vraag of personen "geactiveerd" zijn voor de "fr. handel" (vermoedelijk fruit- of firmahandel) suggereert dat de overheid scherp toezag op wie er nog economisch actief was, mogelijk ook in het kader van de arbeidsinzet (Arbeitseinsatz).
  • Geografie: De genoemde adressen bevinden zich vrijwel allemaal in de Jordaan (Westerstraat, Anjeliersstraat, Lijnbaansgracht), wat de lokale schaal van deze marktcontrole benadrukt.

Historische Context

Tijdens de Tweede Wereldoorlog viel de Dienst van het Marktwezen onder het gemeentebestuur, dat nauw moest samenwerken met de bezetter. De schaarste aan goederen maakte marktplaatsen tot strategische plekken. Kooplieden die hun plek niet gebruikten, liepen het risico hun vergunning te verliezen aan anderen of werden nauwgezet gevolgd om te zien of zij zich bezighielden met illegale handel (zwarte markt). De term "honigwijn" (honingwijn) bij Ruijff duidt op de verkoop van surrogaatproducten of luxeartikelen die nog wel beschikbaar waren buiten het strikte groentesegment. De data (maart/april 1942) vallen in een periode waarin de greep van de bezetter op het dagelijks leven en de voedselvoorziening steeds verstikkender werd.

Genoemde Personen 4

Locaties

Lindengracht Westerstraat

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Aardappelen): Veen A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Groenten): Groente Kruidenier (Droog): Bloem Kruidenier (Droog): Gort Olie & Techniek: Ijzer Olie & Techniek: Lood Olie & Techniek: Olie Oorlogssurrogaten: Surrogaat Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vis & Zee: Visch

Thema's

Dwang/Vordering Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Marktwezen

Kooplieden in dit dossier 14

Gerelateerde Documenten 6