Handgeschreven brief met ambtelijke aantekeningen en stempels. 24 augustus 1942. Mevr. H. van Beer (namens haar echtgenoot). [Linksboven, gestempeld/geschreven:]
Nº 30/s2/1 M. 1942 26/8

[Rechtsboven:]
48
A’dam 24 Aug. ’42.

[Inhoud:]
M! [Mijne heren]

Hierbij bericht ik U dat mijn man den heer H. v. Beer in een werkkamp is. Daar ik nog elke week betaal, vraag ik U of ik nu nog moet doorbetalen het marktgeld. Gaarne had ik van U hierover bericht.

Hoogachtend
H. v. Beer
Woonplaats: Nw. Jonkerstraat 10 II
Standplaats: Waterlooplein.

[Marginalia / Aantekeningen onderaan:]
11/9 naar R.W.K. [mogelijk verwijzend naar Rijks-Werk-Kampen]
vrijgest. t/m 1/9 ’42

Echtge [Echtgenote] gaat geen gebruik maken van marktplaats.
H. Reus, sporen ant. [waarschijnlijk: spoorloos/spoedig antwoord]
[Handtekening], 16/9 ’42

[Stempel rechtsonder:]
GEZIEN
DE INSPECTEUR,
[Handtekening: de Boer] De brief is geschreven door de echtgenote van H. van Beer. Zij informeert de instantie (vermoedelijk de Marktwezen-inspectie van de gemeente Amsterdam) dat haar man "in een werkkamp is". Dit is een eufemisme of de toenmalige terminologie voor de deportatie of tewerkstelling van Joodse mannen. De kernvraag van de schrijfster is van administratieve en financiële aard: moet zij het wekelijkse marktgeld voor zijn standplaats op het Waterlooplein blijven doorbetalen nu hij er niet meer is?

De ambtelijke aantekeningen laten het proces van de bureaucratie zien: er is sprake van een tijdelijke vrijstelling tot 1 september 1942. De opmerking "Echtge gaat geen gebruik maken van marktplaats" suggereert dat de plek wordt opgegeven. Dit document is een aangrijpend voorbeeld van de 'banaliteit van de bureaucratie' tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In augustus 1942 waren de grootschalige deportaties van Joden uit Amsterdam naar de werkkampen in het noorden en oosten van Nederland (en vandaar naar doorgangskamp Westerbork) in volle gang.

Het Waterlooplein was het centrum van de Joodse markt in Amsterdam. Voor veel Joodse gezinnen die door de anti-Joodse maatregelen hun inkomsten verloren, was de standplaats hun laatste bron van bestaan. De brief illustreert hoe achtergebleven familieleden probeerden te overleven en tegelijkertijd vastliepen in de onverbiddelijke administratieve regels van de stad, terwijl hun dierbaren al waren weggevoerd. H. Reus H. van Beer Gemeente Amsterdam Marktwezen