Handgeschreven brief/verzoekschrift op briefkaart.
Origineel
Handgeschreven brief/verzoekschrift op briefkaart. 26 september 1942. J. Kerkmeester. 26 / september 1942
Amsterdam
Mijnheir
Naar aanleiding van u schrijven van 4 september
en ik u antwoorden dat ik de plaats op waterlooplein
niet kan aanhouden zoo zou ik gaarn willen
deze plaats weer te kunnen betrekken daar ik
van dokter een paar dagen per week mag
staan, daar mijn man in Kamp is en niet
wist dat ik plaats had opgegeven, uit naam
van mijn man schrijf ik u, ook zal ik achter
stallig schuld betalen, wilt u s.p.
bewijs toezenden voor plaats daar deze
nog niet bezet is Hoogachtend
u weet dat het J Kerkmeester
wegens ziek zijn
was.
Montelbaanstraat 10, In deze brief verzoekt J. Kerkmeester om herstel van haar marktvergunning op het Waterlooplein in Amsterdam. Ze had de plaats eerder opgezegd (waarschijnlijk rond 4 september), maar komt daar nu op terug.
De argumentatie is tweeledig en aangrijpend:
1. Medisch: Ze geeft aan dat ze wegens ziekte niet kon werken, maar dat ze nu van de dokter weer "een paar dagen per week" mag staan.
2. Persoonlijk/Financieel: Ze vermeldt expliciet dat haar man "in Kamp" is. Ze schrijft dat hij niet wist dat zij de plek had opgegeven en dat ze nu uit zijn naam handelt. Ze belooft achterstallige schulden (marktgeld) te betalen.
De toon is nederig maar dringend ("wilt u s.p." – s'il vous plaît). De toevoeging onderaan ("u weet dat het wegens ziek zijn was") lijkt een laatste emotionele poging om begrip te kweken voor haar eerdere opzegging. De brief dateert uit september 1942, een dieptepunt in de bezettingstijd voor de Joodse bevolking van Amsterdam. De deportaties naar kampen in het oosten waren in volle gang en veel Joodse mannen waren al weggevoerd naar werkkampen in Nederland of naar Westerbork.
De locatie van de afzender (Montelbaanstraat) en de werkplek (Waterlooplein) liggen in het hart van de toenmalige Jodenbuurt. De achternaam Kerkmeester is een veelvoorkomende Sefardisch-Joodse naam in Amsterdam. Uit historische bronnen (Joods Monument) blijkt dat op Montelbaanstraat 10 de familie Kerkmeester-Swaab woonde. De schrijfster is zeer waarschijnlijk Judith Kerkmeester-Swaab. Haar man, Joseph Kerkmeester, was inderdaad weggevoerd.
Deze brief illustreert de wanhopige pogingen van achtergebleven vrouwen om het hoofd boven water te houden en hun schamele bron van inkomsten (een marktplaats) te behouden terwijl hun gezinnen uiteen werden gerukt door de Holocaust. De bureaucratische reactie bovenin de kaart ("geen bewijs van") suggereert dat haar verzoek mogelijk niet direct is gehonoreerd. J. Kerkmeester