Handgeschreven brief (verzoekschrift) met ambtelijke aantekeningen. 14 oktober 1942. J. Moscoviter, Peperstraat 6, Amsterdam. [Rechtsboven:] 171

Amsterdam 14 October 1942

Aan den Heer Directeur
Van het Marktwezen
alhier

№ 30/73/1 M. 1942 15/10 [Stempel met handgeschreven toevoeging]

[In marge bij stempel:] uitstemp

M.

Door deze verzoek ik beleefd mij vergunning te verleenen tot
bezetten eener plaats op de dagmarkt Waterlooplein.
Reden tot dit verzoek is dat mijne vorige vergunning door samen
loop van omstandigheden (ziekte van het gezin en andere) waardoor
ik niet in staat was op de markt mijn plaats te bezetten en daardoor
ingetrokken is en nu vraag ik U als bijzondere gunst een andere
plaats aan te wijzen

Hopende dat U aan mijn
verzoek gehoor zult verleenen
teeken ik mij
Hoogachtend
J. Moscoviter
peperstraat 6

[In linker marge, diagonaal:]
Plaats terug
opbergen
[paraaf/handtekening]

[Rechtsonder, verticaal geschreven:]
[onleesbaar]

[Rechtsonder, horizontaal:]
opp. 26/10 '42

[Onderaan, ambtelijke aantekening in ander handschrift:]
J. Moscoviter pl. 139 Waterlooplein werd
21 Sept '42 wegens wanbetaling als
markthouder afgevoerd.
[paraaf] 13/10 '42

[Vervaagde regels onderaan:]
aangezien de plaats pas op 21 Sept '42
is ingetrokken en reken(?) [onleesbaar]
dichtst bij adressant [onleesbaar]
berim(?) de plaats na betaling van achterstallige [onleesbaar] In deze brief verzoekt J. Moscoviter om een nieuwe standplaats op de markt aan het Waterlooplein. De afzender legt uit dat zijn vorige vergunning is ingetrokken omdat hij zijn plaats niet kon bezetten vanwege familiale omstandigheden, waaronder ziekte in het gezin. Hij vraagt de directeur om een "bijzondere gunst".

De ambtelijke aantekeningen onderaan de brief werpen echter een zakelijker licht op de zaak: de administratie van het Marktwezen merkt op dat Moscoviter (die voorheen standplaats 139 bezette) op 21 september 1942 officieel is geschrapt wegens "wanbetaling". De brief van Moscoviter is gedateerd op 14 oktober, kort na deze intrekking. De vervaagde tekst onderaan lijkt te suggereren dat herstel van de vergunning mogelijk zou kunnen zijn nadat de achterstallige betalingen zijn voldaan. Het document dateert uit oktober 1942, een dieptepunt in de geschiedenis van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het Waterlooplein was het hart van de Joodse buurt en de markt daar was van oudsher een belangrijke plek voor Joodse handelaren. De naam Moscoviter en het adres Peperstraat 6 (gelegen op Uilenburg, een arme buurt in het Joodse kwartier) duiden sterk op een Joodse achtergrond van de afzender.

In 1942 waren de anti-Joodse maatregelen zeer vergaand. Joden waren al grotendeels uit het openbare leven en van reguliere markten verberd, maar mochten op specifieke "Joodse markten" zoals het Waterlooplein nog wel staan, zij het onder restricties. De grootschalige deportaties naar de kampen waren in de zomer van 1942 begonnen. De "ziekte in het gezin" waaraan de schrijver refereert, kan letterlijk zijn, maar in de context van 1942 kan het ook een verwijzing zijn naar de algemene ellende, razzia's of het onderduiken van familieleden. Dit document toont de wrange bureaucratische realiteit waarin mensen probeerden hun dagelijks brood te blijven verdienen terwijl hun wereld om hen heen instortte.