Afschrift van een officiële vergunning uitgevaardigd door de Burgemeester van Amsterdam. Uitgereikt 16 januari 1942 [handgeschreven]
№ 39/11/1 M. 1942 [stempel] 21/7 [handgeschreven]
Fr. Müller [handtekening]

Afschrift

No 5/4 L.M.1942
De Burgemeester van Amsterdam,
Gezien een adres van Samuel Hamel, geboren 3 Januari 1917, wonende Nieuwe Batavierstraat 7, waarbij vergunning wordt verzocht tot het innemen eener standplaats met een handkar ten verkoop van consumptieijs en alcoholvrije dranken op den openbaren weg;
Geeft adressante te kennen, dat hem tot wederopzeggens toe, wordt toegestaan een standplaats in te nemen met een handkar ten verkoop van consumptieijs en alcoholvrije dranken, op den openbaren weg, het midden van het verhoogde middengedeelte van de Prins Hendrikkade t/o perceel 68, om daarvan voor wat betreft den verkoop van consumptieijs gedurende de maanden Mei t/m September dagelijks aanvangende te 8 uur v.m. gebruik te maken gedurende de tijden waarop het venten met genoemd artikel volgens de Verordening op de Winkelsluiting is toegestaan en voor wat betreft den verkoop van alcoholvrije dranken in de maanden October t/m April op werkdagen van 8 uur v.m. tot 6 uur n.m., alsmede om zijn kar aan de achterzijde en de beide zijkanten van een zeil te voorzien;
en voorts onder de volgende voorwaarden:
a. het verschuldigde standplaatsgeld moet bij vooruitbetaling worden voldaan;
b. de vergunninghouder mag alleen persoonlijk van deze vergunning gebruik maken en zich bij den verkoop niet doen bijstaan;
c. boven de kar mag zich niets anders bevinden dan een zeil of een andere bedekking van een afmeting niet grooter dan de oppervlakte van de kar, welke bedekking alleen aan de kar en niet, op welke wijze ook aan de straat of anderszins mag worden vastgemaakt;
d. aan de kar mag zich behoudens het bovenbepaalde geen omheining bevinden, hetzij van zeildoek, hetzij van getimmerte, zoodat het uitzicht boven, onder en langs de kar naar alle zijden vrij blijve;
e. onder de kar of in de onmiddellijke nabijheid daarvan, mogen zich geen voorwerpen bevinden van welken aard ook;
f. als brandstof voor de met vloeibare brandstof gevulde lampen mag geen benzine worden gebruikt, terwijl de naaldafsluiter, welke zich bevindt in de brandstofleiding tusschen het brandstofresevoir en de lichtbron van een aanslag voor den open stand moet zijn voorzien;
g. de straat onder en in de nabijheid van de kar moet rein blijven;
h. de bereiding, verpakking, bewaring, behandeling en het vervoer mag uitsluitend geschieden op zindelijke wijze en zoodanig, dat verontreiniging voldoende wordt voorkomen.
Hiertoe moeten voor het gebruik ter plaatse onmiddellijk gereed zijnde eetwaren worden bewaard, hetzij in gesloten vaatwerk, hetzij in met glas bedekte bakken of kisten;
i. de verpakking van eetwaren mag niet geschieden in papier, dat reeds voor andere doeleinden is gebruikt;
j. het ijs mag niet worden afgeleverd in glazen voorwerpen of in een verpakking welke na het gebruik weder moet worden teruggegeven;
k. de bepalingen van het Consumptieijs-besluit moeten stipt worden nageleefd;
l. de vergunninghouder moet op de eerste aanzegging der Politie de aangewezen plaats ontruimen, indien dit in het belang van de openbare orde of van het openbaar verkeer, door deze noodig wordt geoordeeld, zullende de weder ingebruikneming niet mogen geschieden, dan met haar toestemming, terwijl alle overige aanwijzingen door haar te geven, stipt moeten worden nageleefd;

C.S. Stadhuis,
A'dam, 1-'42. Dit document is een uiterst gedetailleerde standplaatsvergunning uit het begin van 1942. De tekst illustreert de strikte bureaucratische controle op de ambulante handel in die tijd. De vergunning bevat twaalf specifieke voorwaarden (a t/m l) die variëren van hygiënevoorschriften (het verbod op hergebruikt papier, het gebruik van glazen vaatwerk) tot veiligheidseisen (brandstof voor lampen) en esthetische/ruimtelijke beperkingen (geen omheiningen, afmetingen van het zeil).

Opvallend is de strikte scheiding tussen de zomerverkoop (ijs, mei-september) en winterverkoop (alcoholvrije dranken, oktober-april). Ook de voorwaarde dat de vergunninghouder de kar persoonlijk moet bemannen en zich niet mag laten bijstaan, duidt op een beleid om het aantal personen op straat strikt te reguleren. De datum van uitgifte, januari 1942, plaatst dit document midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De genoemde persoon, Samuel Hamel, woonde aan de Nieuwe Batavierstraat 7, een adres in de Amsterdamse Jodenbuurt.

Uit historische bronnen (zoals het Joods Monument) blijkt dat Samuel Hamel een Joodse Amsterdammer was die de oorlog niet heeft overleefd; hij werd in juli 1943 in Sobibor vermoord. Dit geeft dit schijnbaar alledaagse administratieve document een tragische lading: het toont een jonge man die in het begin van 1942, ondanks de steeds zwaarder wordende anti-Joodse maatregelen, probeerde in zijn levensonderhoud te voorzien. Kort na de datum van dit document werd het voor Joodse burgers door nieuwe verordeningen nagenoeg onmogelijk gemaakt om nog dergelijke beroepen in de openbare ruimte uit te oefenen.