Officiële circulaire/brief van het gemeentebestuur. 18 maart 1942. De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (M.G. Franken). Heeren Hoofden van Diensten, Administratiën en Bedrijven. [Links boven:] P/B.

[Midden boven:] G E M E E N T E A M S T E R D A M.

[Rechts boven handgeschreven:] 4 X [doorgehaald]
[Handgeschreven:] Hr. Sieburgh t.k.
[Handgeschreven:] M. Dir
[Handgeschreven:] bij af druk
[Handgeschreven:] verzonden [onleesbaar paraaf]

No. 17/8a Arb. 1942.
AMSTERDAM, 18 Maart 1942
Onderwerp: Volgen cursus bij Ned. Waffen S.S.
[Handgeschreven datum:] 19/3

[Paarse stempel:] No 43/12/1 M. 1942

Hierbij deel ik U mede, dat ik van den Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken op 5 Maart 1942, onder No. 1502, afd. Kabinet, een schrijven heb ontvangen, luidende als volgt:

"Mij is de vraag voorgelegd, of aan Nederlandsche ambtenaren, die een korten cursus van de Nederlandsche SS wenschen te volgen, voor dat doeleinde buitengewoon verlof met behoud van salaris moet worden verleend.
Ik heb m.b.t. deze vraag overleg gepleegd met den Commissaris-Generaal voor de Openbare Veiligheid.
Ingevolge den wensch van genoemde Duitsche autoriteit zal voor het volgen van een zoodanigen cursus - welke als dienst bij de Waffen-SS dient te worden aangemerkt - verlof moeten worden verleend. De duur van dezen korten opleidingscursus mag een tijdverloop van zes weken niet overschrijden.
Op grond van het bepaalde in Ver. 136/41 jo. Ver. 202/41 dient gedurende dit verlof geen doorbetaling van salaris plaats te hebben.
Door den "Fürsorgeführer der Waffen-SS" te 's-Gravenhage, SS Hauptsturmführer Kerling, wordt voorzien in de verzorging van de gezinnen van belanghebbenden.
Ik moge U verzoeken, voor zooveel het personeel Uwer gemeente betreft, in voorkomende gevallen met het bovenstaande rekening te houden."

Ik verzoek U wel ten aanzien van de bij Uw diensttak werkzaam zijnde ambtenaren, werklieden en arbeidscontractanten met den inhoud van vorengenoemd schrijven rekening te willen houden.

Bij mijn besluiten, d.d. 1 Augustus 1941, No. 1376 Arb, en en 7 November 1941, No. 1376b Arb, bracht ik de vorengenoemde verordeningen, voor zooveel noodig, te Uwer kennis.

[Links onder:]
Arbz., Stadhuis,
Maart '42, A'dam.

[Midden onder:]
De Burgemeester van Amsterdam,
[Handtekening-stempel: Voûte]

de Gemeentesecretaris,
[Handtekening: M.G. Franken]

[Marginalia links:]
Gedistribueerd:
tav. Mr. Brouwer
tav. Mr. Jonkman
tav. Mr. de Boer
tav. Mr. Müller
(+ H.K.)
26/3-42 [paraaf]

[Onderaan:]
Aan Heeren Hoofden van Diensten
Administratiën en Bedrijven. Dit document is een officiële mededeling van de burgemeester van Amsterdam aan alle gemeentelijke diensthoofden. De kern van de brief is de vaststelling van de rechtspositie van gemeenteambtenaren die zich aanmelden voor een ideologische of militaire training bij de Nederlandsche SS (Waffen-SS).

De belangrijkste punten uit de regeling zijn:
1. Verlofplicht: De gemeente is verplicht om "buitengewoon verlof" te verlenen aan ambtenaren die een dergelijke cursus (maximaal 6 weken) willen volgen. Dit gebeurt op last van de Duitse autoriteiten (Commissaris-Generaal voor de Openbare Veiligheid, Hanns Albin Rauter).
2. Geen salaris: Hoewel de initiële vraag ging over verlof met behoud van salaris, wordt hier expliciet gesteld dat de gemeente het salaris niet doorbetaalt.
3. Sociale zorg: De financiële zorg voor de gezinnen van deze ambtenaren wordt overgeheveld naar de SS zelf ("Fürsorgeführer").

De brief illustreert hoe de gemeentelijke bureaucreatie tijdens de bezetting werd ingezet om de belangen en de werving van de SS te faciliteren, terwijl de financiële lasten van de ambtenaar werden verschoven van de burgerlijke overheid naar de partij-instanties van de bezetter. In maart 1942 bevond Nederland zich in de diepste fase van de Duitse bezetting. De gelijkschakeling van het openbaar bestuur was in volle gang. Edward Voûte, de burgemeester die de brief ondertekende, was door de bezetter benoemd na het ontslag van burgemeester De Vlugt in 1941.

De Nederlandsche SS probeerde via korte cursussen ("korten opleidingscursus") ambtenaren te indoctrineren en te winnen voor de nationaalsocialistische zaak. Door deze cursussen aan te merken als "dienst bij de Waffen-SS", kregen ze een officiële status binnen de Duitse militaire structuur. De in het document genoemde "SS Hauptsturmführer Kerling" was verantwoordelijk voor de zogenaamde Fürsorge, de sociale zorg voor SS-leden en hun families, wat essentieel was om de drempel voor deelname te verlagen.

Dit document is een typerend voorbeeld van de 'papieren' werkelijkheid van de collaboratie, waarbij ideologische keuzes werden vertaald in ambtelijke regelingen en verordeningen.