Zakelijke brief / administratieve afrekening. 22 april 1942. Een niet nader genoemde overheids- of haveninstantie (ondertekend door "De Directeur"). Het Centraal Verkoopkantoor van mosselen te Bergen op Zoom. (Handgeschreven, rechtsboven:) M. Müller

(Getypt, linksboven:) HG.
(Getypt, linksboven:) 46A/1/10 M.

(Handgeschreven, middenboven:) Verzonden 22/4

(Getypt, rechts:) 22 April 1942.

(Getypt, rechtsonder datum:)
het Centraal Verkoopkantoor
van mosselen,
te
B E R G E N O P Z O O M .

Ik heb de eer U te berichten, dat in de week van 12 tot en met 18 April 1942 door de combinatie Lammers-Van Zanten aan mijn dienst werd afgedragen: ƒ 639,50
Onder aftrek van " 63,95
voor bemoeiingen van mijn dienst zal het
saldo groot ƒ 575,55
==========
eerstdaags op Uw postrekening no.261192 worden overgeschreven.

De Directeur,
(Handgeschreven paraaf)

Specificatie: Aangevoerd:
15 April 1942 Spoor Zeeland 281 balen ƒ 70,25 11 April 1942
15 April 1942 Harlingerboot 436 balen ƒ 109,-- 13 April 1942
15 April 1942 Wieringerboot 423 balen ƒ 105,75 14 April 1942
17 April 1942 Spoor Zeeland 279 balen ƒ 69,75 16 April 1942
17 April 1942 Harlingerboot 441 balen ƒ 110,25 16 April 1942
18 April 1942 Spoor Zeeland 231 balen ƒ 57,75 17 April 1942
18 April 1942 Wieringerboot 467 balen ƒ 116,75 17 April 1942

2558 ƒ 639,50
==== ==========
1.279 ton van 100 kg. Het document is een zakelijke correspondentie uit de Tweede Wereldoorlog betreffende de financiële afwikkeling van mosseltransporten. De kern van de brief is de afdracht van gelden door een private partij ("combinatie Lammers-Van Zanten") aan een instantie, die na aftrek van 10% commissie ("bemoeiingen") het restbedrag overmaakt aan het Centraal Verkoopkantoor van Mosselen (CVM).

De specificatie onderaan geeft een waardevol inzicht in de logistiek van de mosselhandel in 1942. Mosselen werden zowel via het spoor ("Spoor Zeeland") als over water ("Harlingerboot", "Wieringerboot") aangevoerd. Er is een duidelijk tijdsverloop zichtbaar tussen de aanvoerdatum en de datum van administratieve verwerking (meestal enkele dagen later). De eenheid "ton van 100 kg" wijst op een baalgewicht van 50 kg (2558 balen / 2 = 1279 eenheden van 100 kg). Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) stond de voedselvoorziening en handel onder strikt toezicht van de bezetter en de Nederlandse departementen. Het Centraal Verkoopkantoor van Mosselen (C.V.M.) in Bergen op Zoom was een cruciaal orgaan voor de regulering van deze sector.

Dergelijke documenten illustreren de verregaande bureaucratisering van de economie in oorlogstijd. Ondanks de oorlog gingen de reguliere handelsstromen en de bijbehorende administratie door, zij het onder toezicht. De handgeschreven naam "M. Müller" bovenin zou kunnen verwijzen naar een Duitse functionaris belast met de controle op deze specifieke goederenstroom, wat gebruikelijk was binnen het bestuur van de bezettingsmacht (Seyss-Inquart's bestuur). De combinatie van transport over water en spoor toont aan dat mosselen een belangrijk volksvoedsel bleven dat over grote afstanden door het land gedistribueerd werd.