Getypte instructie/bekendmaking. 5 november 1942. Gemeente Amsterdam, Dienst van het Marktwezen. [Handgeschreven:] Archief m.i. berger.

INSTRUCTIES, DOOR DE GEMEENTE AMSTERDAM VERSTREKT AAN DE MOSSELEN-COMBINATIE.

№ 46 A/1/42 M. 1942 5/11

1. ER WORDEN ALLEEN MOSSELEN AFGEGEVEN AAN HANDELAREN, DIE OOK HET VORIGE JAAR REGELMATIG MOSSELEN HEBBEN GELADEN.

2. IEDERE KLEINHANDELAAR ONTVANGT VOLGENS EEN VASTGESTELDE VOLGORDE EENZELFDE HOEVEELHEID MOSSELEN; DE SPECIALE MOSSELERVERKOOPERS, DIE REEDS JAREN DES WINTERS IN MOSSELEN HANDELDEN KRIJGEN EEN GROOTERE TOEWIJZING.

3. VERKOOP VAN MOSSELEN IS UITSLUITEND TOEGESTAAN IN DE VISCHWINKELS EN OP DE DOOR DEN BURGEMEESTER AANGEWEZEN MARKTEN.
   AAN STRAATHANDELAREN WORDEN SLECHTS MOSSELEN AFGEGEVEN, INDIEN ZIJ EEN VASTE PLAATS OP EEN DER MARKTEN BEZETTEN.
   HET VENTEN MET MOSSELEN IS, BEHOUDENS SCHRIFTELIJKE TOESTEMMING, VERBODEN.
   DEZE SCHRIFTELIJKE TOESTEMMING WORDT SLECHTS IN BIJZONDERE GEVALLEN GEGEVEN DOOR DE KEURMEESTERS OF DOOR DE AMBTENAREN VAN HET MARKTWEZEN.

4. HET KOKEN OF ZUREN VAN MOSSELEN IS SLECHTS TOEGESTAAN, WANNEER DAARTOE DOOR DEN DIRECTEUR VAN HET CENTRAAL VERKOOPKANTOOR TE BERGEN OP ZOOM VERGUNNING IS VERLEEND. AANVRAGEN HIERTOE KUNNEN SCHRIFTELIJK WORDEN INGEDIEND BIJ DEN DIENST VAN HET MARKTWEZEN, DOOR PERSONEN, DIE OOK IN VORIGE JAREN ZICH OP HET KOKEN OF ZUREN VAN MOSSELEN HEBBEN TOEGELEGD.

5. DE HANDELAREN ZIJN VERPLICHT OM HUN MOSSELEN PERSOONLIJK OP DEN HUN AANGEWEZEN PLAATS TE VERKOOPEN, VOOR WAT DE MELDING EN DEN VERKOOP OP DE MARKTEN BETREFT, GELDEN DEZELFDE BEPALINGEN ALS UITGEVAARDIGD VOOR DE ZGN. VERDEELVISCH.

6. OVERTREDING DER BEPALINGEN, VERSTORING VAN DE ORDE, OVERSCHRIJDING DER MAXIMUMPRIJZEN WORDT GESTRAFT MET INTREKKING DER MOSSELENTOEWIJZING EN EVENTUEELE VISCHTOEWIJZINGEN.

7. KLACHTEN OVER DE MOSSELENREGELING, TOEWIJZINGEN EN VERDER ALLE ZAKEN DE MOSSELEN BETREFFENDE, KUNNEN UITSLUITEND SCHRIFTELIJK WORDEN INGEDIEND.

AMSTERDAM, 5 NOVEMBER 1942.

DE DIRECTEUR VAN HET MARKTWEZEN,

C.F. SIXMA. Dit document is een officieel reglement betreffende de distributie en verkoop van mosselen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De tekst weerspiegelt de strikte regulering van de voedselvoorziening in oorlogstijd.

• Toegankelijkheid: De handel wordt beperkt tot gevestigde handelaren (historische rechten), waarbij 'specialisten' een voorkeursbehandeling krijgen. Dit was een methode om de distributie overzichtelijk en controleerbaar te houden.
• Locatiegebondenheid: Er is een strikt verbod op venten (huis-aan-huis verkoop) zonder expliciete toestemming. Verkoop mag enkel in winkels of op vaste marktplaatsen plaatsvinden om toezicht door keurmeesters te vergemakkelijken.
• Verwerking: Zelfs het conserveren (zuren) of koken van mosselen is aan vergunningen gebonden, die gecoördineerd worden met het Centraal Verkoopkantoor in Bergen op Zoom (het historische centrum van de mosselhandel).
• Sancties: De strafmaat bij overtreding (zoals prijsopdrijving of zwarte handel) is zwaar: het volledig uitsluiten van de handelaar van toekomstige toewijzingen van mosselen en andere vis. In november 1942 bevond Nederland zich in de diepste fase van de Tweede Wereldoorlog. Door schaarste waren bijna alle voedingsmiddelen op de bon. Mosselen vormden een belangrijk alternatief voor vlees, dat zeer schaars was.

De "Dienst van het Marktwezen" in Amsterdam, onder leiding van C.F. Sixma, fungeerde als uitvoerend orgaan om de schaarse goederen zo ordelijk mogelijk over de stad te verdelen en prijsopdrijving (inflatie/woeker) tegen te gaan. De verwijzing naar "verdeelvisch" duidt op het bredere systeem van visdistributie waarbij de overheid bepaalde welke vis waar en tegen welke prijs verkocht mocht worden. De genoemde datum (5 november) valt precies in het hoogseizoen van de mosselvaart. C.F. Sixma Gemeente Amsterdam Marktwezen