24 september 1942 [Links bovenin de kantlijn:]
verdeel-
regeling

Vischregeling                  W.h.M.                    's Grav. 24/9 1942
Combinatie verkoop                                        4674/7/71
v. groenten + visch.

Eenige tijd geleden heeft U besloten, dat vischven-
ters, die in de verdeelregeling van visch wenschten opgenomen
te worden, zouden hebben te kiezen tusschen uitsluitend in visch te
handelen, of anders niet in de verdeelregeling te kunnen worden
opgenomen.
    Er doet zich thans een geval voor, waarbij een winke-
lier met name de firma Glazen, Vijzelgracht, die aldaar jaren ter
plaatse een flinke zaak in groenten & fruit drijft, sedert eini-
ge jaren aan dezelfde gracht doch op een andere plaats
een geheel op zich zelf staande vischhandel in gerookte
visch heeft.
    In de verdeelingscommissie is de vraag behandeld gelet op
het bovengenoemd besluit aan genoemde firma een toe-
wijzing aan gerookte visch mag worden gegeven nu deze
vischsoort ook in de verdeelingsregeling is opgenomen.
    Bedoelde commissie is niet tot een besluit kunnen komen.
Er waren 3 leden voor inwilliging van het verzoek; 3 tegen
en 3 blanco.
    Het wil ons voorkomen, dat de gestelde vraag niet in-
gewikkelder gemaakt moet worden dan zij is. Het is bui-
ten kijf, dat hier twee bestaande onafhankelijk van elkaar
bestaande zaken bestaan, zij het, dat zij in handen zijn van
één firma. Het zal naar het ons voorkomt niet
in de reden van het besluit liggen om tot sluiting van
een zaak te komen. Waren deze consequenties te trekken, dan
zou over de geheele linie van den vischhandel onderzocht
moeten worden wie uit handel anders dan uit den visch-
handel nog inkomsten heeft. Vaststaat dat b.v. dat groo-
te vischzaken ook nog andere groote zaken drijven. Dit slechts
te stellen wijst reeds uit, dat hier niet de weg ingesla-
gen kan worden van het trekken van scherpe consequenties.
    Mitsdien verzoeken wij U beleefd goed te vinden, dat aan
bovengenoemde firma en in gevallen van gelijksoortigen aard
een toewijzing kan worden gegeven.                [Paraaf] Dit document is een ambtelijk advies over de strikte toepassing van de distributieregels voor vis tijdens de bezettingsjaren.

• Het conflict: Er bestond een regel dat handelaren uitsluitend in vis mochten handelen om in aanmerking te komen voor toewijzingen (bevoorrading). De Firma Glazen exploiteerde echter zowel een groentezaak als een viszaak op de Vijzelgracht in Amsterdam. Hoewel dit aparte fysieke winkels waren, vielen ze onder dezelfde eigenaar. De verdeelcommissie was hierdoor hopeloos verdeeld (3 stemmen voor, 3 tegen, 3 blanco).
• Het advies: De opsteller van dit document bepleit een pragmatische houding. Hij stelt dat het niet de bedoeling van de wetgever kan zijn geweest om ondernemers te dwingen een goed lopende zaak te sluiten. Bovendien waarschuwt hij voor een 'precedentwerking': als men deze regel te streng handhaaft, zou men de neveninkomsten van álle grote visbedrijven moeten gaan controleren, wat ondoenlijk is.
• Stijl: Het taalgebruik is formeel en juridisch-administratief ("buiten kijf", "mitsdien"). Het document dateert van september 1942, een periode waarin de schaarste in Nederland toenam en de Duitse bezetter de distributie van goederen steeds strakker reguleerde via de Rijksbureaus.

In deze fase van de oorlog was het essentieel voor winkeliers om officieel opgenomen te zijn in de "verdeelregeling", omdat zij anders geen voorraad kregen toegewezen en hun nering moesten staken. De vissector was complex omdat er veel kleine zelfstandigen (venters) waren, maar ook grote gecombineerde bedrijven. De genoemde locatie, de Vijzelgracht in Amsterdam, was indertijd een belangrijke handelsader. De discussie over de Firma Glazen illustreert hoe gedetailleerd de bureaucratie zich bemoeide met de lokale middenstand om de schaarse middelen (zoals gerookte vis) te verdelen.