Officieel ambtelijk rapport. 8 oktober 1942. De Inspecteur (ondertekend door 'de Haan'). De Heer Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Nº= 46ᵃ/4/78 M. 1942 ⁹/₁₀

R A P P O R T .

[Handgeschreven aantekening rechtsboven: uit bij opb. (?)]

Aan den Heer Directeur van het Marktwezen,

Hedénmorgen deelde de volendammer kleinhandelaar Jan Zwarthoed mij mede, dat dagelijks te volendam een wagon garnalen onder de venters wordt verdeeld.

Ook Amsterdamsche venters zouden daarvan een deel krijgen. Dezelfde venters ontvangen dan in Amsterdam wederom garnalen uit de verdeeling.

Ik heb den Heer Stam opgedragen, streng te laten contrôleeren, of de venters, welke uit volendam komen garnalen bij zich hebben en indien dit het geval is, dit onmiddellijk te laten rapporteeren.

Tevens heb ik de Nederlandsche Visscherij Centrale opgebeld en een en ander aan den plaatsvervanger van den heer Vriens medegedeeld.

Deze zegde toe, onmiddellijk een onderzoek te zullen instellen en tegen de overtreders maatregelen te zullen nemen.

Amsterdam, 8 October 1942,
De Inspecteur.

[Handgeschreven handtekening: de Haan] Dit rapport betreft een melding van mogelijke fraude binnen het distributiesysteem tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is "dubbel-dippen": Amsterdamse visventers zouden in Volendam garnalen ontvangen uit de lokale toewijzing, om vervolgens in hun eigen standplaats Amsterdam nogmaals aanspraak te maken op een deel van de distributie.

De inspecteur reageert op een tip van een specifieke informant (Jan Zwarthoed) en onderneemt direct actie op twee fronten:
1. Operationeel: Hij geeft opdracht aan een ondergeschikte (de heer Stam) om verscherpte controles uit te voeren op venters die uit de richting van Volendam komen.
2. Bestuurlijk: Hij neemt contact op met de overkoepelende instantie, de Nederlandsche Visscherij Centrale, om het lek in het systeem aan de bron (de verdeling in Volendam) aan te pakken.

De toon van het document is strikt zakelijk en efficiënt, wat duidt op de prioriteit die werd gegeven aan het handhaven van de distributieregels in een tijd van toenemende schaarste. Het document dateert van oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de voedselschaarste een nijpend probleem en was vrijwel alles op de bon. Om de voedselvoorziening te beheersen, was er een complex systeem van distributie opgezet.

• Het Marktwezen: Dit was de Amsterdamse gemeentelijke dienst die toezag op de handel op de markten en de naleving van de distributievoorschriften.
• Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC): Dit was een tijdens de bezetting opgericht orgaan (een zogenaamd 'productschap') dat de volledige controle over de visserijsector had, van vangst tot verkoop. De NVC moest ervoor zorgen dat de visleveranties volgens de Duitse richtlijnen verliepen.
• Sociale aspecten: Het noemen van een specifieke naam ("Jan Zwarthoed") als informant herinnert eraan dat de handhaving van distributiewetten vaak afhankelijk was van meldingen uit de burgerbevolking of de beroepsgroep zelf, gedreven door een gevoel van rechtvaardigheid of concurrentieoverwegingen in een overlevingseconomie. Fraude met distributiebonnen of rantsoenen werd door de autoriteiten (zowel de Nederlandse als de bezettende macht) zwaar bestraft.