Getypt concept (doorslag) van een officiële brief met handgeschreven correcties en annotaties. 2 februari 1942 (met latere aantekening 12 II en 13/2/42). De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten of een gerelateerde Amsterdamse gemeentelijke dienst). [Linksboven in potlood:] 13/2/42
[Middenboven:] CAS 46 A/5/417
[Rechtsboven:] Concept.

Amsterdam, 2 Februari 1942.
Den Heer Proc.Generaal,
Gerechtshof,
Prinsengracht,
Amsterdam-Centrum.
Ter attentie van den heer
Mr.Mees.

Onder verwijzing naar het telefonisch on-
derhoud, dat [doorgehaald: Uwe] heer Mees [doorgehaald: hedenmiddag] [handgeschreven: 12 dezer] heeft ge-
voerd met den heer Sieburgh van mijn dienst, heb ik
de eer U te berichten, dat het personeel van de
Vischmarkt aan de De Ruyterkade [doorgehaald: hedenmorgen] [handgeschreven: op dezen dag] van de
Politie opdracht ontving om op die markt bordjes
met het opschrift: "verboden voor Joden" op te
hangen, zulks op grond van een aanschrijving van U
om deze bordjes aan te brengen in alle "openbare
gelegenheden" waaronder ook de markten. Ik meen
evenwel onder Uw aandacht te moeten brengen, dat
de Vischmarkt uitsluitend toegang verleent aan
kooplieden, die in het bezit zijn van een toegangs-
bewijs voor die markt.

Voor de goede orde bericht ik U voorts,
dat een plan tot ariseering van de Vischmarkt d.d.
[handgeschreven: 6 Jan. 10584 M] door het Gemeentebestuur is voorge-
legd aan den Beauftragte voor de [doorgehaald: de] stad Amster-
dam, doch daarop is tot nu toe geen beslissing
ontvangen.

In afwachting van Uwe beslissing is met
den heer Mees afgesproken, dat de betreffende
bordjes nog niet zullen worden aangebracht.

De Directeur,

[Handtekening/Paraaf]

[Handgeschreven:]
Terug aan
v. M.
12 II

[Linkermarge:]
[Rood potlood:] met typen
[Potlood:] 1941. Dit document is een administratief concept waarin een conflict in de uitvoering van anti-Joodse maatregelen wordt besproken. De kern van de zaak is de verplichting vanuit de Procureur-Generaal om borden met de tekst "verboden voor Joden" op te hangen in "openbare gelegenheden".

De directeur van de vismarkt voert een bureaucratisch verweer aan:
1. Definitie van 'openbaar': Hij stelt dat de vismarkt aan de De Ruyterkade geen openbare plek is, omdat alleen kooplieden met een bewijs toegang hebben.
2. Lopende procedure: Hij wijst op een ingediend plan voor "ariseering" (ariseren: het verwijderen van Joodse invloeden of personen uit een bedrijf of sector) dat momenteel bij de Duitse Beauftragte (gevolmachtigde) ligt.

De uitkomst van dit overleg is dat de bordjes voorlopig nog niet worden opgehangen, in afwachting van een definitief besluit. Dit toont hoe de Amsterdamse ambtenarij in 1942 trachtte te navigeren tussen de bevelen van de bezetter en de eigen regelgeving, soms leidend tot uitstel van maatregelen. Het document dateert van februari 1942, een periode waarin de segregatie en uitsluiting van Joden in Nederland door de Duitse bezetter in hoog tempo werd geïntensiveerd. De term "ariseering" in de brief is een direct resultaat van de rassenpolitiek waarbij Joodse ondernemers en handelaren uit de economie werden gedrongen.

De "Beauftragte voor de stad Amsterdam" was Hans Böhmcker, die toezag op het Amsterdamse gemeentebestuur namens de nazi-autoriteiten. De correspondentie illustreert de kille, zakelijke wijze waarop de uitsluiting van een bevolkingsgroep werd behandeld als een louter administratief en juridisch vraagstuk. De handgeschreven correcties suggereren dat er zorgvuldig werd gewogen op welke woorden men gebruikte in de communicatie met de hogere justitiële autoriteiten onder Duits toezicht. Politie